Η ταχύτερη κούρσα εξοπλισμών και τακτικών συμβαίνει στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα

photo credit: Michaela Stache/AFP via Getty Images

Τα σύγχρονα drones, τα όπλα ακριβείας και η δικτυωμένη τεχνητή νοημοσύνη εξαρτώνται όλο και περισσότερο από το φάσμα. Η τεχνητή νοημοσύνη μετατρέπει την ικανότητα να προσαρμόζεται εκεί σε μια δική της μαχητική ικανότητα.

Η τεχνολογική υπεροχή δεν κρίνεται μόνο στον αέρα, στη θάλασσα ή στο έδαφος, αλλά σε ένα αόρατο πεδίο μάχης: το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα. Drone, όπλα ακριβείας, radar, δίκτυα επικοινωνιών και συστήματα πλοήγησης εξαρτώνται πλήρως από το φάσμα. Καθώς οι στρατοί γίνονται πιο διασυνδεδεμένοι, η ικανότητα προσαρμογής σε αυτό το πεδίο μετατρέπεται από μόνη της σε αυτόνομη πολεμική δυνατότητα.

Στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα, τα πλεονεκτήματα είναι προσωρινά. Ένα αντίμετρο ηλεκτρονικού πολέμου μπορεί να εξουδετερώσει μια τακτική, αλλά η αντίπαλη πλευρά αναπτύσσει απάντηση μέσα σε λίγες εβδομάδες ή και ημέρες.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η χρήση του δορυφορικού δικτύου Starlink από ρωσικά drones BM-35 στην Ουκρανία στις αρχές του 2026. Μόλις η ουκρανική πλευρά εντόπισε την τακτική, η SpaceX δημιούργησε μέσα σε 24 ώρες μια «λευκή λίστα» εγκεκριμένων ουκρανικών τερματικών, αχρηστεύοντας άμεσα τα μη εγγεγραμμένα ρωσικά συστήματα. Η ταχύτητα αυτή προσαρμογής μέσω λογισμικού και ελέγχου δικτύου έδειξε ότι ο ηλεκτρονικός πόλεμος έχει ξεφύγει από τα παραδοσιακά παρεμβολέα (jammers) και έχει μεταφερθεί στο λογισμικό και την αυτονομία

Η αντιπαράθεση στην Ουκρανία αναγκάζει τους στρατούς να προσαρμόζονται σε διαφορετικά επίπεδα:

Στο σήμα: Η μάχη συχνοτήτων, κυματομορφών και λογισμικού (firmware). Ενώ τα παραδοσιακά εξοπλιστικά προγράμματα απαιτούν χρόνια, οι ομάδες καινοτομίας στο μέτωπο τροποποιούν συστήματα μέσα σε ημέρες.

Στη σύνδεση: Όταν οι ραδιοσυχνότητες παρεμβάλλονται, η τεχνολογία αλλάζει μέσο. Για παράδειγμα, τα drone με οπτική ίνα (fiber-optic drones), τα οποία δεν εκπέμπουν ραδιοσήματα και δεν επηρεάζονται από παρεμβολές, έφτασαν να αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ένα τρίτο των επιθετικών drones της Ουκρανίας.

Στην πλοήγηση: Όταν το GPS αχρηστεύεται από εκτεταμένες παρεμβολές, όπως συνέβη στον Περσικό Κόλπο με πάνω από ένα εκατομμύριο περιστατικά παρεμβολής GPS, τα συστήματα στρέφονται στην οπτική πλοήγηση μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης (AI).

Ο παραδοσιακός ηλεκτρονικός πόλεμος βασιζόταν σε καταλόγους γνωστών απειλών. Αν ο αντίπαλος εμφάνιζε μια νέα συχνότητα, απαιτούνταν μήνες εργαστηριακής ανάλυσης για τη δημιουργία αντιμέτρου.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη συμπιέζει αυτόν τον κύκλο (εντοπισμός, ταξινόμηση, απόφαση, αναδιαμόρφωση) σε ελάχιστα λεπτά. Προγράμματα όπως το BLADE της DARPA έχουν αποδείξει ότι η AI μπορεί να αναγνωρίζει άγνωστα ασύρματα σήματα και να παράγει αντίμετρα σε πραγματικό χρόνο.

Παράλληλα, η αυτόνομη πλοήγηση με AI στα drones αυξάνει δραματικά τα ποσοστά επιτυχίας (από 10-20% σε 70-80%), καθώς το drone εκτελεί την τελική επίθεση αυτόνομα, χωρίς να εξαρτάται από ευάλωτες ζεύξεις επικοινωνίας.

Το Ισραήλ έχει ήδη δοκιμάσει αυτές τις δυνατότητες στην πράξη. Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης με το Ιράν το 2025, το Τάγμα Ηλεκτρονικού Πολέμου 5114 του IDF εξουδετέρωσε περίπου το 25% των 1.100 drones που εκτοξεύτηκαν εναντίον της χώρας αποκλειστικά με ηλεκτρονικά μέσα. Αυτό οδήγησε το Ισραήλ στην αναδιοργάνωση των Διευθύνσεων C4I και Cyber Defense  δημιουργώντας εξειδικευμένες διευθύνσεις Ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, Επικοινωνιών και AI.

Η αεράμυνα και ο ηλεκτρονικός πόλεμος δεν είναι πλέον μια μάχη στατικών συστημάτων (παρεμβολέας εναντίον radar), αλλά μια μάχη μεταξύ συστημάτων που λειτουργούν αυτόνομα. Στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα, ο κρισιμότερος δείκτης ισχύος δεν είναι μόνο το μέγεθος και η ισχύς των συστημάτων, αλλά ο χρόνος που απαιτείται για να αντιδράσει ένα σύστημα στην αλλαγή του αντιπάλου.

Με πληροφορίες από Jerusalem Post

Σχόλια