Πόσο πραγματικά είναι τα στοιχεία Ρωσίας και Ουκρανίας για τις επιχειρήσεις drones και anti-drone;

Εικόνα με βοήθεια ChatGPT

Μπάμπης Παπασπύρος

Ο πόλεμος των αριθμών πίσω από τον πόλεμο των drones

Στον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας διεξάγεται καθημερινά ένας δεύτερος πόλεμος: ο πόλεμος των αριθμών και της παραπληροφόρησης .

Πόσα drones εκτοξεύθηκαν; Πόσα καταρρίφθηκαν; Πόσα εξουδετερώθηκαν από ηλεκτρονικό πόλεμο; Πόσα έφθασαν στον στόχο; Ποια είναι τελικά η πραγματική αποτελεσματικότητα των anti-drone συστημάτων;

Οι δύο πλευρές δημοσιεύουν καθημερινά εντυπωσιακά στοιχεία. Η Ουκρανία αναφέρει εκατοντάδες ή και χιλιάδες ρωσικά UAV που «εξουδετερώθηκαν», ενώ η Ρωσία ανακοινώνει αντίστοιχα πολύ μεγάλους αριθμούς ουκρανικών drones που «αναχαιτίστηκαν».

Το ερώτημα όμως δεν είναι αν οι αριθμοί είναι αληθινοί ή ψεύτικοι. Το πραγματικό ερώτημα είναι τι ακριβώς μετρά κάθε πλευρά όταν χρησιμοποιεί τις λέξεις «καταρρίφθηκε», «αναχαιτίστηκε» ή «εξουδετερώθηκε».

Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη παγίδα.

Το 90% δεν σημαίνει πάντα 90%

Η Ουκρανία έχει αναφέρει κατά περιόδους ποσοστά αναχαίτισης των ρωσικών Shahed που προσεγγίζουν ή ξεπερνούν το 90%. Το Reuters, για παράδειγμα, κατέγραψε ουκρανική εκτίμηση περίπου 90% για την αντιμετώπιση των Shahed τον Απρίλιο του 2026.

Όμως η εμφάνιση νέων ρωσικών jet-powered drones έδειξε πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει αυτή η εικόνα. Τα νέα UAV είναι σημαντικά ταχύτερα και πιο δύσκολη η αντιμετώπιση τους. Σε μια από τις επιθέσεις που καταγράφηκαν τον Σεπτέμβριο του 2026, η Ουκρανία ανέφερε ότι αναχαίτισε 18 από 29 τέτοια drones, ποσοστό περίπου 62%.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα anti-drone σύστημα «απέτυχε». Σημαίνει ότι η αποτελεσματικότητα δεν είναι ένας σταθερός αριθμός. Εξαρτάται από το είδος της απειλής, την ταχύτητα, το ύψος, το προφίλ πτήσης, το radar cross section, την ηλεκτρονική προστασία, το datalink, τη χρήση decoys και φυσικά από τον αριθμό των drones που επιτίθενται ταυτόχρονα.

Ένα σύστημα που έχει πολύ υψηλή αποτελεσματικότητα απέναντι σε ένα αργό Shahed δεν είναι αυτονόητο ότι θα έχει την ίδια απόδοση απέναντι σε ένα ταχύτερο jet UAV ή σε ένα αυτόνομο ή fiber-optic FPV.

Το ίδιο πρόβλημα υπάρχει και με τα ρωσικά στοιχεία

Η Ρωσία ανακοινώνει επίσης πολύ μεγάλους αριθμούς ουκρανικών UAV που υποστηρίζει ότι αναχαιτίστηκαν. Σε μία περίπτωση, το ρωσικό υπουργείο Άμυνας ανέφερε 613 αναχαιτισμένα drones από συνολικά 625 μέσα σε μία νύχτα, ενώ σε άλλη περίπτωση αναφέρθηκαν περισσότερα από 1.000 UAV μέσα σε ένα 24ωρο.

Ακόμη και αν δεχθούμε ότι οι αριθμοί βασίζονται σε πραγματικές επιχειρησιακές καταγραφές, δεν έχουμε ανεξάρτητο τρόπο να γνωρίζουμε αν κάθε «αναχαίτιση» αντιστοιχεί σε ένα drone που καταστράφηκε από συγκεκριμένο σύστημα.

Ένα UAV μπορεί να καταστράφηκε από αντιαεροπορικό πύραυλο ή πυροβόλο. Μπορεί όμως να έχασε τη σύνδεσή του εξαιτίας ηλεκτρονικού πολέμου, να έχασε το GNSS, να συνετρίβη από τεχνική βλάβη, να άλλαξε πορεία ή να απέτυχε να εκτελέσει την αποστολή του.

Όλα αυτά μπορεί επιχειρησιακά να καταγραφούν ως «εξουδετερωμένα (neutralized)».

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η διαφορά ανάμεσα στην επιχειρησιακή αναφορά και στην ανεξάρτητα επαληθευμένη μέτρηση.

Destroyed, intercepted ή neutralized;

Στον πόλεμο των drones οι συγκεκριμένοι όροι δεν είναι συνώνυμοι.

Το ότι ένα radar εντόπισε ένα drone δεν σημαίνει ότι το κατέστρεψε. Το ότι έγινε tracking δεν σημαίνει ότι έγινε επιτυχής εμπλοκή. Και το ότι έγινε εμπλοκή δεν σημαίνει ότι υπήρξε kill.

Ακόμη περισσότερο, το ότι ένα drone δεν έφθασε στον στόχο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι καταρρίφθηκε από το συγκεκριμένο anti-drone σύστημα που το αντιμετώπισε.

Για παράδειγμα, ένα FPV μπορεί να χάσει το RF link λόγω EW. Ένα άλλο μπορεί να συνεχίσει αυτόνομα και να αποτύχει στην τελική προσβολή. Ένα τρίτο μπορεί να χάσει τη δυνατότητα πλοήγησης και να πέσει. Και ένα τέταρτο μπορεί πράγματι να καταστραφεί από interceptor drone ή πυροβόλο.

Εάν όλα αυτά καταγραφούν κάτω από μία ενιαία κατηγορία «neutralized», το τελικό ποσοστό δεν μας λέει από μόνο του ποιο σύστημα ήταν υπεύθυνο και πόσο αποτελεσματικό ήταν.

Τα οπτικά επιβεβαιωμένα στοιχεία είναι πιο ισχυρά, αλλά όχι πλήρη

Οι ανεξάρτητες βάσεις δεδομένων που χρησιμοποιούν φωτογραφίες και video από το πεδίο προσφέρουν ένα πολύ πιο ασφαλές επίπεδο τεκμηρίωσης. Η οπτική επιβεβαίωση ενός κατεστραμμένου drone αποτελεί σαφώς ισχυρότερη ένδειξη από μία απλή ανακοίνωση υπουργείου Άμυνας. Ακόμα όμως και στα video που αναρτώνται υπάρχει περίπτωση να είναι ψεύτικο...

Έχει όμως έναν σημαντικό περιορισμό: καταγράφει μόνο ό,τι έγινε δυνατό να επιβεβαιωθεί.

Εάν έχουν καταγραφεί οπτικά 100 κατεστραμμένα drones, γνωρίζουμε ότι τουλάχιστον 100 καταστράφηκαν. Δεν γνωρίζουμε όμως αν ο πραγματικός αριθμός ήταν 110, 200 ή 500.

Γι’ αυτό τα οπτικά επιβεβαιωμένα δεδομένα είναι συνήθως συντηρητικά δεδομένα, όχι πλήρης απογραφή.

Αντίστοιχα, οι επίσημοι αριθμοί Ρωσίας και Ουκρανίας μπορεί να περιέχουν πολύ περισσότερες πληροφορίες από όσες μπορούν να επιβεβαιωθούν δημόσια, αλλά δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αυτομάτως ως ανεξάρτητα ελεγμένα στοιχεία.

Πού βρίσκεται η «αλήθεια»; 

- Ο ρόλος OSINT και ανεξάρτητων αναλύσεων

- Πολλαπλές πηγές, όχι μία

Για να εκτιμηθεί η πραγματικότητα των επιχειρήσεων drones/anti‑drone, χρειάζεται:

- OSINT (Open-Source Intelligence)  γεωεντοπισμός: Ανάλυση βίντεο, δορυφορικών εικόνων, θραυσμάτων, ακουστικών δεδομένων.

- Διασταύρωση αφηγήσεων: Σύγκριση ρωσικών, ουκρανικών, δυτικών στρατιωτικών αναφορών και ανεξάρτητων think tanks

- Fact‑checking οικοσύστημα: Εξειδικευμένες πλατφόρμες που χαρτογραφούν ψευδείς ή παραπλανητικές αναφορές και δημιουργούν βάσεις δεδομένων περιστατικών. 

Τυπικά μοτίβα παραπληροφόρησης

Υπερβολή αποτελεσματικότητας C‑UAS: Ανακοινώνονται ποσοστά «σχεδόν πλήρους αναχαίτισης» που δεν συμβαδίζουν με ορατές ζημιές σε υποδομές.

Απόκρυψη γεωγραφίας: Ασαφείς τοποθεσίες, ώστε να δυσκολεύεται η επαλήθευση.

Ανακύκλωση παλαιών βίντεο: Χρήση παλαιών πλάνων ως «νέων» επιτυχιών

Η μεγάλη παγίδα των ποσοστών

Ας υποθέσουμε ότι εκτοξεύονται 1.000 drones και η άμυνα αναφέρει 900 «εξουδετερωμένα». Το ποσοστό φαίνεται να είναι 90%.

Τι πραγματικά γνωρίζουμε;

Δεν γνωρίζουμε απαραίτητα πόσα καταστράφηκαν κινητικά, πόσα εξουδετερώθηκαν με EW, πόσα συνετρίβησαν λόγω τεχνικής βλάβης, πόσα ήταν decoys και πόσα τελικά έφθασαν στην περιοχή του στόχου.

Ακόμη περισσότερο, δεν γνωρίζουμε εάν τα 100 που «πέρασαν» ήταν τα πιο σημαντικά drones της επίθεσης ή απλώς φθηνά decoys.

Γι’ αυτό η πραγματική μέτρηση της αποτελεσματικότητας ενός C-UAS δεν μπορεί να περιορίζεται στο: drones που επιτέθηκαν / drones που αναχαιτίσθηκαν.

Πρέπει να εξετάζεται ολόκληρη η αλυσίδα: ανίχνευση, παρακολούθηση, αναγνώριση, εμπλοκή, εξουδετέρωση και τελικά το αν το drone πέτυχε τον επιχειρησιακό του στόχο.

Υπάρχει ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας: το κόστος.

Εάν ένα σύστημα αξίας εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ χρησιμοποιεί έναν ακριβό αναχαιτιστή για να καταστρέψει ένα drone πολύ χαμηλότερου κόστους, μπορεί να έχει επιτύχει ένα tactical kill, αλλά να δημιουργείται πρόβλημα οικονομικής βιωσιμότητας σε έναν πόλεμο μεγάλης διάρκειας.

Η πραγματική αξία των ουκρανικών και ρωσικών δεδομένων

Τα στοιχεία που παράγονται από τον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας είναι εξαιρετικά πολύτιμα. Δεν πρέπει όμως να χρησιμοποιούνται ως απόλυτες αλήθειες.

Η μεγαλύτερη αξία τους βρίσκεται στη σύγκριση και στη διαχρονική τάση.

Εάν για πολλούς μήνες ένα σύστημα παρουσιάζει υψηλή αποτελεσματικότητα απέναντι σε έναν συγκεκριμένο τύπο drone και στη συνέχεια η αποτελεσματικότητα μειώνεται όταν εμφανίζεται μια νέα γενιά UAV, αυτό αποτελεί σημαντικό επιχειρησιακό εύρημα ακόμη και αν δεν γνωρίζουμε τον ακριβή πραγματικό αριθμό των kills.

Το ίδιο ισχύει όταν αλλάζει η τακτική: περισσότερα drones, decoys, χαμηλότερη πτήση, διαφορετικές συχνότητες, GNSS denial, αυτόνομη πλοήγηση, swarm attacks ή fiber-optic control.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν είναι ένα στατικό τεστ ενός anti-drone συστήματος. Είναι μία διαρκής τεχνολογική κούρσα.

Το drone εξελίσσεται και μαζί του εξελίσσεται το anti-drone.

Το κρίσιμο μάθημα για την Ελλάδα

Για την αξιολόγηση ενός συστήματος C-UAS δεν θα πρέπει επομένως να μας αρκεί η διαφημιζόμενη φράση:

«95% effectiveness».

Η σωστή ερώτηση είναι:

95% απέναντι σε ποιο drone, σε ποιο ύψος, με ποια ταχύτητα, σε ποιο περιβάλλον ηλεκτρονικού πολέμου και με πόσα drones ταυτόχρονα;

Και ακόμη:

Πόσα εντοπίστηκαν; Πόσα παρακολουθήθηκαν; Πόσα αναγνωρίστηκαν σωστά; Πόσα πραγματικά εξουδετερώθηκαν; Με ποια μέθοδο; Πόσα πέρασαν; Και τελικά πόσα πέτυχαν τον στόχο τους;

Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα σε ένα ποσοστα marketing και σε ένα πραγματικό επιχειρησιακό ποσοστό απόδοσης

Ο πόλεμος Ρωσίας–Ουκρανίας μας δίνει ίσως το μεγαλύτερο μέχρι σήμερα εργαστήριο πραγματικών επιχειρήσεων drones και anti-drone. Όμως τα δεδομένα του πρέπει να διαβάζονται με επιστημονική και τεχνική προσοχή.

Ούτε οι ρωσικές ούτε οι ουκρανικές ανακοινώσεις πρέπει να απορρίπτονται συλλήβδην. Αλλά ούτε και να μετατρέπονται αυτομάτως σε αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα.

Το ζητούμενο δεν είναι να πιστέψουμε τον αριθμό. Είναι να καταλάβουμε τι ακριβώς μετρά ο αριθμός.

Γιατί στον σύγχρονο πόλεμο των drones, η διαφορά ανάμεσα στο «detected», το «engaged», το «neutralized» και το πραγματικό «kill» μπορεί να είναι τεράστια.

Τελικά, ο πιο σημαντικός δείκτης δεν είναι πόσα drones δηλώνει ότι κατέρριψε μια πλευρά.

Είναι πόσα drones κατάφεραν να πετύχουν τον στόχο τους και με ποιο κόστος για την άμυνα.