Από τα στρατιωτικά πρωτότυπα στη μαζική παραγωγή

Φωτογραφία με ChatGPT

Μπάμπης Παπασπύρος

Η ανάγκη θεσμικής σύνδεσης ΕΔ και εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας

Η νέα στρατηγική κατεύθυνση του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας

Τα τελευταία χρόνια, ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας έχει αναδείξει ως κεντρική προτεραιότητα την ενίσχυση της εγχώριας σχεδίασης και κατασκευής μη επανδρωμένων συστημάτων. Η παρουσίαση νέων drones από εργοστάσια του Στρατού Ξηράς και η πρόσφατη επίδειξη του UGV «Πυρπολητής», που σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε από το Πολεμικό Ναυτικό, δείχνουν ότι οι ΕΔ έχουν αποκτήσει μια αξιοσημείωτη ικανότητα να παράγουν λειτουργικά πρωτότυπα. 

Η δυνατότητα αυτή επιτρέπει γρήγορη ανάπτυξη, άμεση δοκιμή στο πεδίο και άμεση προσαρμογή στις επιχειρησιακές ανάγκες, χωρίς να απαιτούνται χρονοβόρες εξωτερικές διαδικασίες. Η τάση αυτή είναι αναμφίβολα θετική και ενισχύει την τεχνολογική αυτονομία της χώρας.

Ο ρόλος των Ενόπλων Δυνάμεων: τεχνολογικός επιταχυντής, όχι βιομηχανικός παραγωγός

Παρά τη σημαντική πρόοδο, η δημιουργία πρωτοτύπων από τις Ε.Δ δεν απαντά στο κρίσιμο ερώτημα της μαζικής παραγωγής. Οι στρατιωτικές μονάδες έχουν την ευελιξία να λειτουργούν ως τεχνολογικός επιταχυντής, να δημιουργούν γρήγορα πρωτότυπα (proof‑of‑concept) συστήματα... Ωστόσο, η βιομηχανική παραγωγή απαιτεί διαδικασίες ποιότητας, εφοδιαστικές αλυσίδες, εξειδικευμένο εξοπλισμό & προσωπικό, δυνατότητα υποστήριξης για δεκαετίες και αυστηρή τυποποίηση. Αυτές οι απαιτήσεις δεν μπορούν να καλυφθούν, στο σύνολό τους, από στρατιωτικές μονάδες, οι οποίες έχουν διαφορετική αποστολή και δομή.

Η εγχώρια αμυντική βιομηχανία ως πολλαπλασιαστής ισχύος

Η Ελλάδα διαθέτει αμυντικές βιομηχανίες όπως η κρατική ΕΑΒ, αλλά και μια σειρά ιδιωτικών εταιρειών που έχουν αναπτύξει τεχνογνωσία σε UAV, UGV και συστήματα αυτονομίας. Αυτοί οι φορείς μπορούν να αναλάβουν την κλιμάκωση της παραγωγής, τη βιομηχανική τυποποίηση, την εξαγωγική προοπτική και την υποστήριξη κύκλου ζωής. Η μεταφορά ενός στρατιωτικού πρωτοτύπου σε βιομηχανική παραγωγή δημιουργεί οικονομικό πολλαπλασιαστή, ενισχύει την εγχώρια τεχνολογική βάση και μειώνει την εξάρτηση από εισαγωγές. Παράλληλα, επιτρέπει στις Ε.Δ να επικεντρωθούν στον ρόλο τους ως τελικός χρήστης και όχι ως εργοστάσιο.

Η ανάγκη θεσμικού πλαισίου για συνεργασία Ε.Δ–βιομηχανίας

Για να λειτουργήσει αποτελεσματικά το μοντέλο, απαιτείται ένα σαφές θεσμικό πλαίσιο που θα καθορίζει τη συνεργασία μεταξύ ΕΔ και βιομηχανίας. Χρειάζονται συμφωνίες συμπαραγωγής, καθορισμός των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, διαδικασίες μεταφοράς τεχνολογίας, μηχανισμοί χρηματοδότησης όπως ένα Εθνικό Πρόγραμμα Αμυντικής Καινοτομίας, καθώς επίσης πιστοποίηση και δοκιμές από αρμόδιους φορείς των Ε.Δ. 

Χωρίς τα ανωτέρω, τα πρωτότυπα κινδυνεύουν να μην εξελιχθούν ποτέ σε ώριμα προϊόντα που μπορούν να ενταχθούν σε μαζική παραγωγή.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει καθαρά τον δρόμο. Οι περισσότερες χώρες με αναπτυγμένη αμυντική βιομηχανία, ακολουθούν το μοντέλο όπου οι Ε.Δ λειτουργούν ως τεχνολογικός επιταχυντής, αλλά η βιομηχανία αναλαμβάνει την ωρίμανση και την παραγωγή. Το αποτέλεσμα είναι προϊόντα που όχι μόνο καλύπτουν τις εθνικές ανάγκες, αλλά αποκτούν και εξαγωγική δυναμική. Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να ακολουθήσει αυτό το μοντέλο, αρκεί να υπάρξει θεσμική συνέχεια και σταθερή στρατηγική.

Η στρατηγική ευκαιρία της Ελλάδας

Η μεταφορά των πρωτοτύπων στην εγχώρια βιομηχανία μπορεί να οδηγήσει σε δημιουργία θέσεων εργασίας υψηλής τεχνολογίας, ενίσχυση της αμυντικής αυτονομίας, ανάπτυξη εξαγώγιμων προϊόντων, σταθερή υποστήριξη και αναβαθμίσεις, καθώς και ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ ΕΔ, βιομηχανίας και πανεπιστημίων. Με αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα μπορεί να γίνει παραγωγός τεχνολογίας και όχι απλώς αγοραστής. Η πρωτοβουλία του ΥΕΘΑ Νίκου Δένδια να ενισχύσει τη σχεδίαση και κατασκευή drones από τις ΕΔ είναι στρατηγικά σωστή, αλλά η μαζική παραγωγή πρέπει να περάσει στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία, με θεσμικές συμφωνίες, διασφάλιση δικαιωμάτων και ποιότητας και μακροχρόνια υποστήριξη. 

Οι ΕΔ πρέπει να παραμείνουν ο τεχνολογικός επιταχυντής, ενώ η βιομηχανία πρέπει να λειτουργήσει ως ο πολλαπλασιαστής ισχύος που θα μετατρέψει τα πρωτότυπα σε πραγματικά επιχειρησιακά συστήματα.