Καθώς η "Ασπίδα του Αχιλλέα" προχωρά είναι ώρα για την Ουάσινγκτον να αναλάβει δράση (ανάλυση Jewish Institute for National Security of America)

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ/EUROKINISSI

Στις 31 Αυγούστου, το Ισραήλ και η Ελλάδα υπέγραψαν τη μεγαλύτερη συμφωνία αμυντικών εξαγωγών στην ιστορία των διμερών τους σχέσεων και μία από τις μεγαλύτερες στην ιστορία του Ισραήλ. Βάσει του συμβολαίου ύψους 3,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων (3 δισ. €), το Ισραήλ θα κατασκευάσει τον πυρήνα αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας της «Ασπίδας του Αχιλλέα», της πολυεπίπεδης, πολυμετωπικής αρχιτεκτονικής που παρουσίασε η Ελλάδα το 2025 για την προστασία της επικράτειάς της και αποτελεί το επίκεντρο ενός ευρύτερου στρατιωτικού εκσυγχρονισμού με ορίζοντα το 2036. 

Θα είναι η πρώτη φορά που το Ισραήλ θα παραδώσει σε έναν εταίρο μια ενιαία, ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική για την αντιμετώπιση του πλήρους φάσματος των σύγχρονων εναέριων απειλών, από βαλλιστικούς πυραύλους και αεροσκάφη έως drones.

Η συμφωνία σημειώνει σημαντική πρόοδο ως προς τη υλοποίηση της φιλόδοξης ιδέας της Ελλάδας για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» σε ένα χρηματοδοτούμενο πρόγραμμα. Η υπογραφή τη μεταφέρει (την ιδέα) από την έγκριση στην υλοποίηση, με τον Έλληνα Υπουργό Άμυνας Νίκο Δένδια να δηλώνει ότι η αρχιτεκτονική θα πρέπει να είναι επιχειρησιακή το 2029. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να ενθαρρύνουν την περαιτέρω συνεργασία μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ, η οποία ενισχύει τον ρόλο τους ως πρότυπων εταίρων που είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος για την περιφερειακή άμυνα.

Μια πραγματική αρχιτεκτονική, όχι απλώς άλλη μια πώληση οπλικού συστήματος

Με την «Ασπίδα του Αχιλλέα» να λαμβάνει την απαραίτητη πολιτική έγκριση όταν το Κυβερνητικό Συμβούλιο Εξωτερικών και Άμυνας (ΚΥΣΕΑ) την ενέκρινε τον Ιούλιο, το νέο συμβόλαιο δεσμεύει την Ελλάδα να αγοράσει τα συγκεκριμένα ισραηλινά συστήματα που αξιολογούσε το περασμένο έτος. 

Το David’s Sling της Rafael θα αποτελέσει την βάση της ανώτερης βαθμίδας της ασπίδας έναντι βαλλιστικών πυραύλων και πυραύλων cruise. 

Το BARAK MX της Israel Aerospace Industries θα καλύψει το στρώμα μεσαίου βεληνεκούς για την αντιμετώπιση αεροσκαφών και πυραύλων cruise.

 Το SPYDER της Rafael θα αναλάβει την αεράμυνα μικρότερου βεληνεκούς, με πυροβολαρχίες που προορίζονται για τα ελληνικά νησιά. 

Τα πολυδύναμα radar της ELTA θα παρέχουν εντοπισμό και επιτήρηση , επιτρέποντας την ιχνηλάτηση των εισερχόμενων απειλών και τη λήψη δεδομένων στοχοποίησης που μπορούν να μεταβιβαστούν στους αναχαιτιστές

Ένα συμπληρωματικό συμβόλαιο 30 εκατομμυρίων δολαρίων (26 εκατομμυρίων ευρώ) θα προσθέσει το Drone Dome της Rafael για σημειακή άμυνα (point defense) κατά των drones.

Το πιο καθοριστικό στοιχείο είναι το νέο εθνικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου (command-and-control) που θα κατασκευάσει η Rafael, το οποίο θα ενοποιήσει κάθε επίπεδο σε μια ενιαία επιχειρησιακή εικόνα. Όταν το JINSA αξιολόγησε την «Ασπίδα του Αχιλλέα» τον Φεβρουάριο, ο κεντρικός ενδεχόμενος κίνδυνος ήταν ότι οι πωλήσεις όπλων και η συμπαραγωγή, από μόνες τους, δεν παράγουν ολοκληρωμένη άμυνα. Για να είναι πραγματικά αποτελεσματικά, οι αισθητήρες, τα συστήματα διοίκησης και ελέγχου και οι αναχαιτιστές πρέπει να λειτουργούν μέσα σε ένα κοινό πλαίσιο που θα μπορεί να αναθέτει τον κατάλληλο αναχαιτιστή σε κάθε απειλή. Η απόφαση της Ελλάδας να αγοράσει ένα ενοποιημένο εθνικό σύστημα διοίκησης είναι επομένως κρίσιμη για τη δημιουργία μιας πραγματικά ολοκληρωμένης αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας.

Γιατί η ασπίδα έχει σημασία για την Ελλάδα

Η Ελλάδα και τα αυξανόμενης σημασίας ενεργειακά και ναυτιλιακά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο αντιμετωπίζουν πιέσεις από πολλές κατευθύνσεις ταυτόχρονα, σε ένα θέατρο επιχειρήσεων όπου οι απειλές σπάνια σέβονται τα εθνικά σύνορα, και συνεπώς μια πολυεπίπεδη, δικτυωμένη άμυνα υπερέχει μιας διασκορπισμένης σειράς μεμονωμένων πυροβολαρχιών. Από το νότο και την ανατολή, η Τουρκία διατηρεί μια εκστρατεία εναέριου και θαλάσσιου καταναγκασμού, στο πλαίσιο της οποίας οι δυνάμεις της αναπτύσσονται τακτικά σε ελληνικά ύδατα και πιέζουν για επιχειρήσεις ενεργειακής εξερεύνησης πέρα από τα αμφισβητούμενα όρια.

Από το βορρά, οι ρωσικές επιθέσεις με drones και οι κυβερνοεπιθέσεις σε υποδομές ζωτικής σημασίας στοχεύουν τα μέλη του Βορειοατλαντικού Συμφώνου (ΝΑΤΟ) που γειτονεύουν με την Ελλάδα. Επιπλέον, οι ρωσικές ναυτικές επιχειρήσεις στη Μαύρη Θάλασσα απειλούν τη νοτιοανατολική πτέρυγα της συμμαχίας. Από την ανατολή, το Ιράν και οι πληρεξούσιοί του (proxies) έχουν επιδείξει τόσο την πρόθεση όσο και τη δυνατότητα να προβάλλουν ισχύ μέσω των υδάτων και του εναέριου χώρου της Ανατολικής Μεσογείου, δρομολογώντας drones αυτοκτονίας πάνω από διεθνή ύδατα προς το Ισραήλ και την Κύπρο. Παράλληλα απειλούν υπεράκτιες ενεργειακές υποδομές, μετατρέποντας τις συγκρούσεις της Μέσης Ανατολής σε άμεσες απειλές για την ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.

Ένα μοντέλο κατανομής βαρών που η Ουάσινγκτον οφείλει να υποστηρίξει

Η συμφωνία ευθυγραμμίζεται απόλυτα με την έκκληση της διοίκησης Τραμπ στη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας του 2025 και στη Στρατηγική Εθνικής Άμυνας του 2026 για αύξηση της κατανομής βαρών (burden-sharing) από τους εταίρους. Τώρα, δύο εταίροι των ΗΠΑ, με δική τους πρωτοβουλία, επιδιώκουν μια καλύτερη κατανομή βαρών συνεργαζόμενοι μεταξύ τους. Η Ελλάδα δαπνά δικά της χρήματα για αμυντικά συστήματα που θα κατασκευάσει ένας άλλος εταίρος, αναλαμβάνοντας μεγαλύτερη ευθύνη για τη δική της ασφάλεια και την περιφερειακή σταθερότητα, μειώνοντας τις απαιτήσεις από τις δυνάμεις των ΗΠΑ αντί να τις αυξάνει. Για την Ελλάδα, η διεύρυνση της χωρητικότητας των αισθητήρων και των αναχαιτιστών της μέσω πρόσθετων ισραηλινών συστημάτων θα της δώσει ευρύτερη εμβέλεια για τον καλύτερο εντοπισμό και την εξουδετέρωση απειλών από την Τουρκία ή το Ιράν, καθιστώντας την έναν σύμμαχο στο ΝΑΤΟ πιο ικανό τόσο να υπερασπιστεί τον εαυτό του όσο και να συνεισφέρει στην ευρύτερη συμμαχία.

Η χρονική στιγμή είναι επίσης σημαντική, δεδομένης της επιβαρυμένης κατάστασης της αμερικανικής βιομηχανικής βάσης. Η αμερικανική παραγωγή αναχαιτιστών και άλλων κρίσιμων πυρομαχικών δεν μπορεί να παρακολουθήσει τη ζήτηση από τις δυνάμεις των ΗΠΑ και τους εταίρους τους. Ένας ικανός εταίρος όπως το Ισραήλ, που εξοπλίζει άλλα δημοκρατικά έθνη όπως η Ελλάδα, αποτελεί καθαρό στρατηγικό κέρδος για την Ουάσινγκτον, καθώς απελευθερώνει τη δική της περιορισμένη παραγωγή για την ίδια και για άλλους εταίρους.

Τα ισραηλινά συστήματα που αγοράζει η Ελλάδα είναι δοκιμασμένα στη μάχη (combat-proven) και οικονομικά στην εγκατάσταση. Οι ισραηλινές πολυεπίπεδες άμυνες έχουν αποδείξει την αξία τους επανειλημμένα απέναντι σε μια ποικιλία βλημάτων, από τις ρουκέτες της Χεζμπολάχ έως τους βαλλιστικούς πυραύλους του Ιράν. Οι ισραηλινοί αναχαιτιστές είναι κατασκευασμένοι έτσι ώστε να είναι αρκετά οικονομικοί για να αναπτυχθούν σε μια επικράτεια τόσο μεγάλη και διασπαρμένη όσο η ελληνική, της οποίας η ηπειρωτική χώρα, τα χωρικά ύδατα και πάνω από 200 κατοικημένα νησιά εκτείνονται στο Αιγαίο και το Ιόνιο Πέλαγος. Αυτές οι ισραηλινές επίγειες πλατφόρμες είναι πολύ πιο οικονομικές από την απογείωση μαχητικών για την αντιμετώπιση κάθε παραβίασης, με τις επιχειρήσεις F-16 να κοστίζουν εκτιμώμενα 27.000$ ανά ώρα πτήσης και τις επιχειρήσεις F-35 από 33.000 έως 42.000$ ανά ώρα πτήσης. Θα είναι επίσης φθηνότερες ανά βολή σε σχέση με τα συστήματα που βρίσκονται ήδη στο ελληνικό οπλοστάσιο. Ο αναχαιτιστής του David’s Sling κοστίζει περίπου 1 εκατ. $ ανά βλήμα, δηλαδή περίπου το ένα τέταρτο του κόστους των πυραύλων Patriot (περίπου 4 εκατομμύρια δολάρια ανά βλήμα) που διαθέτει σήμερα η Ελλάδα.

Ενοποίηση της αρχιτεκτονικής

Το εθνικό σύστημα διοίκησης θα συνδέσει τα επίπεδα της ίδιας της Ελλάδας, αλλά δεν θα συνδέσει αυτόματα τις ελληνικές άμυνες με αυτές του Ισραήλ ή των αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή. Η ευρύτερη ενοποίηση που απαιτείται για μια κοινή εικόνα αέρος και ένα συντονισμένο πλαίσιο εμπλοκής πρέπει να οικοδομηθεί. Αυτό θα απαιτήσει την επίλυση δύσκολων ζητημάτων σχετικά με την ανταλλαγή δεδομένων, την κυβερνοασφάλεια, την πνευματική ιδιοκτησία και την εξουσία εμπλοκής όταν οι απειλές διασχίζουν τα σύνορα. Σημαίνει επίσης την αντιμετώπιση των κενών κάλυψης που δημιουργούνται από το ότι η Κύπρος είναι εκτός της ασπίδας , δεδομένου ότι η Κύπρος βρίσκεται κατά μήκος των ίδιων διαδρομών προσέγγισης drones και πυραύλων που η αρχιτεκτονική καλείται να αντιμετωπίσει.

Τι πρέπει να κάνει η Ουάσινγκτον

Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται στη κατάλληλη θέση για να μετατρέψουν αυτή τη συμφωνία σε ένα διαρκές, διαλειτουργικό πλαίσιο, και ορισμένες συγκεκριμένες κινήσεις θα μεγιστοποιούσαν την αξία της. Το σημείο εκκίνησης είναι η αντιμετώπιση της Ανατολικής Μεσογείου ως ενιαίου στρατηγικού θεάτρου επιχειρήσεων και όχι ως γραφειοκρατικού συνόρου μεταξύ των διοικήσεων. Η ευθυγράμμιση του σχεδιασμού του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και του Υπουργείου Άμυνας, των ορίων των EUCOM, CENTCOM και AFRICOM, συμπεριλαμβανομένης μιας μόνιμης κοινής ομάδας σχεδιασμού υπό την EUCOM, θα μειώσει τις ευάλωτες περιοχές από απειλές που διαπερνούν τα ευρωπαϊκά, μεσογειακά, μεσανατολικά και αφρικανικά σύνορα.

Η Ουάσινγκτον θα πρέπει επίσης να προωθήσει τη διαλειτουργικότητα και τη βιομηχανική συνεργασία, καθώς η σύνθεση πληροφοριών αισθητήρων (sensor fusion) στην οποία βασίζεται η πραγματική ενοποίηση διέρχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες. 

Πολλά ισραηλινά συστήματα περιέχουν εξαρτήματα και τεχνολογία αμερικανικής προέλευσης, επομένως η εξαγωγή τους, καθώς και οποιαδήποτε βαθύτερη ελληνοϊσραηλινή ενοποίηση, εξαρτώνται από τις αμερικανικές εγκρίσεις ελέγχου εξαγωγών και μεταβίβασης σε τρίτους. 

Οι χρονοβόρες εγκρίσεις θα μπορούσαν να καθυστερήσουν το πρόγραμμα ή να μπλοκάρουν την ίδια την ανταλλαγή δεδομένων που θα συνέδεε τα συστήματα μεταξύ τους. Η Ουάσινγκτον μπορεί να χορηγήσει αυτές τις εγκρίσεις γρήγορα και μπορεί να μεσολαβήσει μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ για την επίλυση των ζητημάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και τεχνικών δεδομένων που προκύπτουν όταν δύο εταίροι συνδέουν ευαίσθητα συστήματα διοίκησης, ελέγχου και αισθητήρων.

Η αμερικανική στρατιωτική διάταξη και οι πολυμερείς δομές θα πρέπει να ενισχύσουν αυτό το διπλωματικό υπόβαθρο. Πρόσθετοι αμερικανικοί εναέριοι και θαλάσσιοι αισθητήρες στην Κύπρο θα μπορούσαν να επεκτείνουν την περιφερειακή έγκαιρη προειδοποίηση και να τροφοδοτούν την εικόνα της «Ασπίδας του Αχιλλέα», επιτρέποντας στην Ελλάδα να λειτουργεί την αρχιτεκτονική ενώ η αμερικανική παρουσία την ενισχύει. 

Το υπάρχον τριμερές σχήμα ΗΠΑ-Ελλάδας-Ισραήλ και το πλαίσιο 3+1 με την Κύπρο μπορούν να εξελιχθούν σε μόνιμες κοινές ομάδες σχεδιασμού και ολοκληρωμένες ασκήσεις, εντάσσοντας τα ελληνικά και ισραηλινά συστήματα σε μεγάλες αμερικανικές ασκήσεις ώστε να ευθυγραμμιστούν με τις επιχειρησιακές έννοιες των ΗΠΑ. 

Η ίδια συμμαχία θα πρέπει στη συνέχεια να εμβαθύνει τη συνεργασία για την ασφάλεια της ενέργειας και των υποδομών, δημιουργώντας ένα κοινό σχέδιο για την προστασία των υποθαλάσσιων καλωδίων, των υπεράκτιων κοιτασμάτων φυσικού αερίου και των λιμανιών ζωτικής σημασίας σε όλη την περιοχή, υποστηριζόμενο από κοινές ασκήσεις και ανταλλαγή πληροφοριών.

Η αξία της «Ασπίδας του Αχιλλέα» εκτείνεται πέρα από τον ελληνικό εναέριο χώρο. Δείχνει πώς ικανοί εταίροι μπορούν να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος της δικής τους περιφερειακής άμυνας παρατάσσοντας ολοκληρωμένες αρχιτεκτονικές, συμπαράγοντας συστήματα και υιοθετώντας κοινές επιχειρησιακές έννοιες — μια προσέγγιση που ενισχύει την αποτροπή ενώ παράλληλα ελαφρύνει τις απαιτήσεις που βαρύνουν τις αμερικανικές δυνάμεις. Η Ελλάδα και το Ισραήλ έκαναν το δύσκολο κομμάτι και διέθεσαν πραγματικά χρήματα για αυτό. Η Ουάσινγκτον οφείλει να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων, να στηρίξει την ασπίδα και να βοηθήσει στην ενίσχυσή της.

Υ. Γ

Το άρθρο αποτελεί μεταφορά στα ελληνικά των: 

"The Shields of Achilles and David: A Greece–Israel Defense Architecture" , JINSAʼs Gemunder Center for Defense and Strategy | February 2026 

"As Achilles’ Shield Moves Forward, It Is Time for Washington to Step Up", JINSA Insight: September 1, 2026

Το Jewish Institute for National Security of America (JINSA) είναι αφιερωμένο στην προώθηση των συμφερόντων εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή, εκ των οποίων κρίσιμος πυλώνας είναι μια ισχυρή σχέση ασφάλειας μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ.

Θεωρούμε ότι πέρα από ενδιαφέροντα, είναι ιδιαίτερα αξιόπιστα τα όσα αναλύονται για την Ασπίδα του Αχιλλέα, στις δυο πιο πάνω αναλύσεις του JINSA.

Εντύπωση μας προκαλεί η αναφορά για τον ρόλο και την εμπλοκή των ΗΠΑ, στο θέμα των αδειοδοτήσεων εξαγωγής αμερικανικών συστημάτων... 

Είμαστε βέβαιοι ότι τέτοιου είδους θέματα (αν υπάρχουν) είναι γνωστά στη χώρα μας και θα επιλυθούν.