Νέα εποχή στις ΗΠΑ για αντιμετώπιση των drones – Laser, μικροκύματα, AI και «κυνήγι» των χειριστών

Μπάμπης Παπασπύρος

Η αντιμετώπιση της απειλής των drones στις Ηνωμένες Πολιτείες περνά σε ένα νέο επίπεδο. Η Joint Interagency Task Force-401 (JIATF-401), σε συνεργασία με το FBI και το Department of Homeland Security (DHS), προωθεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση Counter-UAS, η οποία δεν περιορίζεται πλέον στην απλή ανίχνευση και κατάρριψη ενός drone.

Στο επίκεντρο βρίσκονται πλέον τα όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας, η τεχνητή νοημοσύνη, η διεύρυνση των δυνατοτήτων των πολιτειακών και τοπικών αρχών, η διαλειτουργικότητα διαφορετικών συστημάτων, αλλά και ίσως σημαντικότερο η δυνατότητα εντοπισμού και δίωξης του ανθρώπου που βρίσκεται πίσω από το drone.

Από τις επιδείξεις στην πραγματική επιχειρησιακή χρήση

Ο διοικητής της JIATF-401, ταξίαρχος Matt Ross, αποκάλυψε ότι οι ΗΠΑ προχωρούν σε ένα σημαντικό πιλοτικό πρόγραμμα αξιολόγησης συστημάτων κατευθυνόμενης ενέργειας.

Η τεχνολογία των High-Energy Lasers (HEL) και των High-Power Microwaves (HPM) έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να αντιμετωπίσει drones. Το ζητούμενο πλέον είναι διαφορετικό: να αποδειχθεί ότι μπορεί να λειτουργήσει αξιόπιστα και οικονομικά σε πραγματικές επιχειρησιακές συνθήκες.

Για τον λόγο αυτό, το πρόγραμμα θα έχει διάρκεια περίπου ενός έτους και θα εξετάσει παραμέτρους όπως η κατανάλωση ενέργειας, οι απαιτήσεις υποστήριξης και συντήρησης, η διαθεσιμότητα των συστημάτων, το κόστος λειτουργίας και η συνολική επιβάρυνση που δημιουργεί η ενσωμάτωσή τους σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις.

Συστήματα κατευθυνόμενης ενέργειας αναμένεται να αναπτυχθούν σε εγκαταστάσεις όπως το Grand Forks, το Joint Base Lewis-McChord, η Whiteman Air Force Base και το Fort Bliss.

Παράλληλα, προγραμματίζεται ειδική δοκιμή «shoot-off», σε συνεργασία με το Office of the Under Secretary of Defense for Research and Engineering.

Το μήνυμα είναι σαφές: οι ΗΠΑ δεν θέλουν απλώς να αποδείξουν ότι ένα laser ή ένα HPM μπορεί να καταρρίψει ένα drone. Θέλουν να γνωρίζουν πόσο κοστίζει, πόση ενέργεια απαιτεί, πόσο διαθέσιμο είναι και πόσο εύκολα μπορεί να λειτουργήσει καθημερινά.

Το Counter-UAS γίνεται αποστολή ολόκληρου του κράτους

Εξίσου σημαντική είναι η προσπάθεια επέκτασης των δυνατοτήτων Counter-UAS πέρα από τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες.

Το DHS υποστηρίζει ότι η αντιμετώπιση των drones πρέπει να γίνει μια «κανονική» αποστολή για τις υπηρεσίες δημόσιας ασφάλειας, τις πολιτειακές και τοπικές αρχές και τους φορείς κρίσιμων υποδομών.

Η λογική είναι απλή: τα drones δεν αποτελούν πλέον μια περιστασιακή απειλή. Χρησιμοποιούνται για κατασκοπεία, παράνομη μεταφορά φορτίων, επιτήρηση εγκαταστάσεων, παρεμβολές σε επιχειρήσεις και, σε ορισμένες περιπτώσεις, για επιθέσεις.

Επομένως, η προστασία από drones δεν μπορεί να παραμένει αποκλειστικά στρατιωτική υπόθεση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το FBI έχει ήδη εκπαιδεύσει σχεδόν 500 αστυνομικούς μέσα σε περίπου 40 ημέρες σε διαδικασίες detection and warning, ενώ έχουν ήδη πιστοποιηθεί υπηρεσίες επιβολής του νόμου για επιχειρήσεις στο νέο πλαίσιο.

Πρόκειται ουσιαστικά για τη δημιουργία ενός πολλαπλασιαστή Counter-UAS σε εθνικό επίπεδο, όπου στρατός, ομοσπονδιακές υπηρεσίες, αστυνομία και τοπικές αρχές αποκτούν σταδιακά κοινές διαδικασίες και δυνατότητες.

Δεν αρκεί να εντοπίσεις το drone πρέπει να βρεις τον χειριστή

Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα της συνάντησης αφορά την «απόδοση ευθύνης» .

Η κατάρριψη ενός drone μπορεί να εξουδετερώσει την άμεση απειλή. Δεν απαντά όμως στο ερώτημα ποιος το έστειλε και γιατί.

Το FBI επισημαίνει ότι ιδιαίτερη σημασία έχει ο εντοπισμός του χειριστή και η απόδοση ευθυνών. Ειδικά στα εμπορικά ή αυτοσχέδια drones, η τεχνική αναγνώριση του ίδιου του UAV μπορεί να μην είναι αρκετή.

Όπως χαρακτηριστικά επισημάνθηκε:

«Αυτά τα συστήματα δεν είναι πραγματικά μη επανδρωμένα. Κάπου υπάρχει ένας χειριστής.»

Η συγκεκριμένη αντίληψη αλλάζει σημαντικά τη φιλοσοφία του Counter-UAS.

Το σύστημα δεν πρέπει να αποτελεί μόνο ένα «αντιαεροπορικό όπλο μικρής εμβέλειας». Πρέπει να αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου συστήματος ασφαλείας που περιλαμβάνει ανίχνευση, αναγνώριση, προειδοποίηση, συλλογή πληροφοριών, εγκληματολογική διερεύνηση, εκπαίδευση και τελικά εντοπισμό του υπευθύνου.

Η αγορά Counter-UAS αλλάζει

Η JIATF-401 προωθεί επίσης μια νέα λογική στην προμήθεια συστημάτων Counter-UAS.

Μέσω μιας ειδικής marketplace πρωτοβουλίας επιχειρεί να φέρει πιο κοντά τους κατασκευαστές με τους κρατικούς χρήστες, παρέχοντας πληροφορίες σχετικά με την πιστοποίηση, τις εγκρίσεις, τις επιδόσεις και τις δυνατότητες των διαθέσιμων συστημάτων.

Ο στόχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός για μια αγορά που εξελίσσεται με τεράστια ταχύτητα.

Αντί οι εταιρείες να αναπτύσσουν προϊόντα αποκλειστικά για μεμονωμένες παραγγελίες, επιδιώκεται να δημιουργηθεί μια εικόνα της συνολικής ζήτησης ώστε η βιομηχανία να μπορεί να επενδύει και να αυξάνει την παραγωγή της εγκαίρως.

Με άλλα λόγια, η αγορά Counter-UAS μετατρέπεται από μια σειρά μεμονωμένων προμηθειών σε οργανωμένο οικοσύστημα.

AI και ανοικτή αρχιτεκτονική

Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί ένα ακόμη σημαντικό κομμάτι της νέας αμερικανικής προσέγγισης.

Η JIATF-401 χρησιμοποιεί ήδη AI για την ανάλυση δεδομένων από δοκιμές συστημάτων Counter-UAS που πραγματοποιούνται σε διαφορετικούς φορείς.

Ωστόσο, οι Αμερικανοί δεν φαίνεται να επιδιώκουν μια απότομη μετάβαση σε πλήρως αυτόνομα συστήματα.

Η προσέγγιση είναι περισσότερο εξελικτική: αξιοποίηση της AI εκεί όπου μπορεί ήδη να προσφέρει επιχειρησιακό πλεονέκτημα και σταδιακή αύξηση του βαθμού αυτοματοποίησης.

Ταυτόχρονα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανοικτή αρχιτεκτονική.

Ο στόχος είναι ένα σύστημα Counter-UAS στο οποίο radar, RF sensors, electro-optical/infrared αισθητήρες, ηλεκτρονικός πόλεμος, jammers, kinetic effectors, lasers και HPM να μπορούν να συνεργάζονται ανεξάρτητα από τον κατασκευαστή.

Η χαρακτηριστική παρομοίωση του Ross ήταν με το Wi-Fi: όταν αγοράζουμε μια νέα συσκευή, δεν μας ενδιαφέρει ποιος κατασκευάζει τον router. Περιμένουμε ότι θα συνδεθεί.

Ακριβώς αυτή τη λογική θέλουν να μεταφέρουν και στο Counter-UAS.

Το μάθημα από την Ουκρανία: Δεν χρειάζεται πάντα άλλο ένα anti-drone σύστημα

Ίσως το πιο ενδιαφέρον συμπέρασμα αφορά την προστασία των κρίσιμων υποδομών.

Η JIATF-401 παρακολουθεί στενά τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται τα drones διεθνώς, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας.

Τα συμπεράσματα όμως δεν οδηγούν πάντοτε στην αγορά περισσότερων συστημάτων Counter-UAS.

Σε αρκετές περιπτώσεις, η βελτίωση της ίδιας της υποδομής μπορεί να είναι εξίσου ή και περισσότερο αποτελεσματική.

Προστασία εγκαταστάσεων, προστατευτικά καλύμματα, διασπορά κρίσιμων συστημάτων, εφεδρείες και redundancy μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις επιπτώσεις μιας επίθεσης.

Όπως ανέφερε ο Ross, σε ορισμένες περιπτώσεις η σωστή απάντηση δεν ήταν η αγορά περισσότερης τεχνολογίας Counter-UAS.

Αυτό αποτελεί ένα ιδιαίτερα σημαντικό μάθημα.

Το νέο μοντέλο Counter-UAS

Η αμερικανική προσέγγιση δείχνει ότι το Counter-UAS εξελίσσεται από ένα «σύστημα» σε ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα ασφαλείας.

Το οικοσύστημα αυτό περιλαμβάνει:

• αισθητήρες και radar για detection και tracking

• RF detection και ηλεκτρονικό πόλεμο

• jamming και άλλες soft-kill δυνατότητες

• kinetic effectors

• laser και HPM

• AI για ανάλυση δεδομένων και υποστήριξη αποφάσεων

• εκπαίδευση προσωπικού

• Πληροφορίες / Πληροφοριακή Ανάλυση

• εντοπισμό του χειριστή

• νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο

• προστασία κρίσιμων υποδομών

• ανοικτές αρχιτεκτονικές και διαλειτουργικότητα

• συνεργασία στρατού, αστυνομίας, DHS, τοπικών αρχών και βιομηχανίας.

Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα για την Ευρώπη και την Ελλάδα.

Το μέλλον του Counter-UAS δεν θα κριθεί από το ποιος έχει το καλύτερο jammer, το καλύτερο radar ή το καλύτερο laser. Θα κριθεί από το ποιος θα μπορέσει να τα συνδυάσει όλα σε ένα ενιαίο, διαλειτουργικό και οικονομικά βιώσιμο οικοσύστημα.

Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, με σημαντική αμυντική βιομηχανική βάση, ισχυρό οικοσύστημα ηλεκτρονικών και μεγάλη έκθεση σε UAV λόγω γεωγραφίας και επιχειρησιακού περιβάλλοντος, η εξέλιξη αυτή δημιουργεί μια σημαντική ευκαιρία.

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται απαραίτητα να κατασκευάσει μόνη της κάθε επιμέρους τεχνολογία.

Μπορεί όμως να δημιουργήσει ένα ελληνικό Dual-Use C-UAS οικοσύστημα, στο οποίο radar, RF αισθητήρες, EO/IR, ηλεκτρονικός πόλεμος, AI και διαφορετικά effectors θα μπορούν να συνεργάζονται σε ανοικτή αρχιτεκτονική και να χρησιμοποιούνται από Ένοπλες Δυνάμεις, Σώματα Ασφαλείας, κρίσιμες υποδομές, αεροδρόμια, λιμένες και εμπορικά πλοία.

Η αμερικανική στρατηγική δείχνει πλέον ξεκάθαρα τον δρόμο:

Detection – Identification – Attribution – Decision – Effect, σε ένα ενιαίο οικοσύστημα.

Αυτό είναι το επόμενο βήμα των Counter-UAS.

Με πληροφορίες από cuashub.com