Η μεγαλύτερη πρόκληση στα συστήματα anti‑drone είναι οι θεσμικές αγκυλώσεις όχι η τεχνολογία

 

Εικόνα με βοήθεια Copilot AI

Μπάμπης Παπασπύρος

Η απειλή των drones έχει εξελιχθεί σε έναν από τους πιο δυναμικούς και ασύμμετρους κινδύνους για τις σύγχρονες ένοπλες δυνάμεις. Παρά την ταχύτητα με την οποία εξελίσσονται οι μη επανδρωμένες πλατφόρμες, η τεχνολογία για την αντιμετώπισή τους, από αισθητήρες εντοπισμού μέχρι συστήματα παρεμβολής και καταρρίψεων, είναι πλέον ώριμη, διαθέσιμη και δοκιμασμένη σε πραγματικά πεδία επιχειρήσεων. 

Το πρόβλημα δεν βρίσκεται στην έλλειψη τεχνολογικών λύσεων, βρίσκεται στην αδυναμία των θεσμών να τις υιοθετήσουν έγκαιρα και αποτελεσματικά.

Η αμυντική βιομηχανία, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, εξακολουθεί να λειτουργεί με λογικές προηγούμενων δεκαετιών. Οι διαδικασίες πιστοποίησης παραμένουν αργές και δυσκίνητες, ενώ η εξάρτηση από legacy (ξεπερασμένα) συστήματα περιορίζει την ευελιξία στην ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών. Παράλληλα, η συνεργασία με μικρές εταιρείες υψηλής καινοτομίας είναι περιορισμένη, με αποτέλεσμα οι πιο πρωτοποριακές λύσεις να μην φτάνουν ποτέ στο στάδιο επιχειρησιακής αξιολόγησης. Την ίδια στιγμή, οι startups και τα innovation hubs παράγουν λειτουργικά C‑UAS συστήματα μέσα σε 12 έως 18 μήνες, ενώ οι κρατικές διαδικασίες χρειάζονται 2-3 χρόνια για να τα εξετάσουν.

Ακόμη μεγαλύτερο εμπόδιο αποτελούν οι ξεπερασμένες διαδικασίες προμηθειών. Το μοντέλο των «μεγάλων προγραμμάτων» δεν ταιριάζει στη φύση των anti‑drone συστημάτων, τα οποία απαιτούν ευελιξία, modular αρχιτεκτονική και συνεχή αναβάθμιση λογισμικού. Οι προκηρύξεις συχνά ζητούν «τέλειες» λύσεις αντί για εξελισσόμενες πλατφόρμες που μπορούν να προσαρμόζονται σε μια απειλή που αλλάζει κάθε έξι μήνες. Επιπλέον, το σύστημα δυσκολεύεται να αξιολογήσει λογισμικό, αλγορίθμους και AI‑based λειτουργίες, με αποτέλεσμα να καθυστερεί η υιοθέτηση τεχνολογιών που είναι ήδη επιχειρησιακά ώριμες.

Σημαντικό μέρος της καθυστέρησης οφείλεται και στις διακλαδικές γραφειοκρατικές τριβές. Η απειλή των drones αφορά ταυτόχρονα τον Στρατό Ξηράς, το Ναυτικό, την Αεροπορία, τα Σώματα Ασφαλείας και κρίσιμες πολιτικές υποδομές. Παρ’ όλα αυτά, η υλοποίηση των λύσεων παραμένει κατακερματισμένη. Δεν υπάρχει ενιαίο δόγμα C‑UAS, ούτε ένας φορέας που να συντονίζει επιχειρησιακές απαιτήσεις, τεχνολογική αξιολόγηση, εκπαίδευση και διαλειτουργικότητα. Το αποτέλεσμα είναι καθυστερήσεις, επικαλύψεις αρμοδιοτήτων και απουσία κοινής εικόνας της απειλής.

Την ώρα που οι θεσμοί κινούνται με ρυθμούς πενταετίας, οι αντίπαλοι εξελίσσουν τα drones τους με ρυθμό μηνών. Με κόστος από 500 έως 3.000 ευρώ και δυνατότητα ταχείας αναβάθμισης, τα drones μετατρέπονται σε όπλα που μπορούν να παρακάμψουν παραδοσιακές αμυντικές δομές. Η τεχνολογία των anti‑drone συστημάτων υπάρχει, αλλά η θεσμική ικανότητα υιοθέτησής της υστερεί δραματικά.

Για να αντιμετωπιστεί η απειλή, απαιτείται ένα νέο μοντέλο προμηθειών που να επιτρέπει ταχεία αξιολόγηση, modular σχεδίαση και συνεχή αναβάθμιση λογισμικού. Χρειάζεται επίσης η δημιουργία ενός ενιαίου δόγματος C‑UAS, ενός κέντρου που θα συντονίζει όλες τις διακλαδικές ανάγκες και θα εξασφαλίζει ότι οι λύσεις είναι συμβατές και επιχειρησιακά συνεκτικές. 

Η συνεργασία με μικρές εταιρείες, πανεπιστήμια και innovation hubs πρέπει να γίνει θεσμικά υποχρεωτική, ενώ οι μονάδες πρέπει να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτονομία στην υιοθέτηση λύσεων χωρίς να περιμένουν πολυεπίπεδες εγκρίσεις.

Η τεχνολογία anti‑drone είναι διαθέσιμη και αποτελεσματική. Αυτό που λείπει δεν είναι τα συστήματα, είναι η ικανότητα των θεσμών να τα ενσωματώσουν. Χωρίς μεταρρύθμιση στη βιομηχανία, στις προμήθειες και στη διακλαδική συνεργασία, η απειλή των drones θα συνεχίσει να προηγείται των αμυντικών μηχανισμών, αφήνοντας κρίσιμες υποδομές εκτεθειμένες σε έναν πόλεμο που εξελίσσεται ταχύτερα από τις διαδικασίες μας.