Η Βρετανία επενδύει στον πόλεμο του μέλλοντος: anti-drone, τεχνητή νοημοσύνη και "ψηφιακή στοχοποίηση"

Μπάμπης Παπασπύρος

Οι πρόσφατες πολεμικές συγκρούσεις με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Ουκρανία, έχει μετατρέψει τα drones, anti-drones και την τεχνητή νοημοσύνη (AI) σε κεντρικούς πυλώνες της σύγχρονης στρατιωτικής ισχύος. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το Ηνωμένο Βασίλειο επιταχύνει συστηματικά την ανάπτυξη προηγμένων δυνατοτήτων αντιμετώπισης drones (counter-drone) και συστημάτων στοχοποίησης βασισμένων στην AI, επιχειρώντας να αποκτήσει σαφές επιχειρησιακό πλεονέκτημα στο πεδίο της «ψηφιακής μάχης».

Η μετάβαση σε έναν «αλγοριθμικό πόλεμο»

Η βασική φιλοσοφία των νέων βρετανικών προγραμμάτων είναι απλή αλλά επαναστατική: ο πόλεμος δεν κρίνεται πλέον μόνο από τα όπλα, αλλά από την ταχύτητα επεξεργασίας και αξιοποίησης δεδομένων.

Σύγχρονα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν:

* να αναγνωρίζουν στόχους σε πραγματικό χρόνο,

* να αναλύουν δεδομένα από πολλαπλούς αισθητήρες,

* να προτείνουν ή και να εκτελούν ενέργειες στοχοποίησης με ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση.

Η AI ήδη μειώνει δραματικά τον χρόνο λήψης αποφάσεων, μετατρέποντας διαδικασίες που απαιτούσαν ώρες ή ημέρες σε δευτερόλεπτα, κάτι που αλλάζει ριζικά τη φύση της μάχης

Counter-drone: η νέα «ασπίδα» των στρατών

Η εκρηκτική χρήση drones στο πεδίο μάχης έχει καταστήσει τα συστήματα C-UAS (Counter-Unmanned Aerial Systems) κρίσιμη προτεραιότητα.

Η Βρετανία:

* επενδύει πάνω από 2 δισ. € σε τέτοια συστήματα 

* αναπτύσσει πολυεπίπεδες άμυνες που συνδυάζουν αισθητήρες, ηλεκτρονικό πόλεμο και πυραυλικά μέσα

* δοκιμάζει συνεχώς νέες τεχνολογίες σε ρεαλιστικές συνθήκες μάχης μέσω προγραμμάτων όπως το "Project VANAHEIM", που φέρνει συστήματα anti-drone απευθείας σε μονάδες πεζικού 

Παράλληλα, σύγχρονες λύσεις συνδυάζουν:

* Radar και ηλεκτροοπτικούς αισθητήρες

* AI-based command & control

* ηλεκτρονικά αντίμετρα και κινητικά μέσα εξουδετέρωσης 

Το αποτέλεσμα είναι ένα «οικοσύστημα» άμυνας που μπορεί να εντοπίζει, να παρακολουθεί και να καταστρέφει drones, ακόμη και σμήνη, σε ελάχιστο χρόνο.

«Digital Targeting Web»: το σύστημα του σύγχρονου στρατού

Με το Project ANVIL (υπολογιστική όραση για την αναγνώριση στόχων), κεντρικό στοιχείο της βρετανικής στρατηγικής είναι η δημιουργία ενός ψηφιακού δικτύου στοχοποίησης , που θα συνδέει:

* αισθητήρες (drones, radar, δορυφόρους)

* συστήματα διοίκησης και ελέγχου

* οπλικά συστήματα

Στόχος είναι η πλήρης διασύνδεση όλων των μέσων σε ένα ενιαίο δίκτυο μάχης, όπου η πληροφορία ρέει σε πραγματικό χρόνο και οδηγεί άμεσα σε δράση. Για τον σκοπό αυτό, η Βρετανία επενδύει δισεκατομμύρια σε ψηφιακές υποδομές και AI, επιδιώκοντας δραστική επιτάχυνση του «kill chain»

Από τον άνθρωπο στο «human-machine teaming»

Η νέα εποχή δεν σημαίνει  αντικατάσταση του ανθρώπου, αλλά συνεργασία ανθρώπου-μηχανής.

Τα συστήματα AI:

* υποστηρίζουν την ανάλυση δεδομένων και την αναγνώριση στόχων

* επιτρέπουν στους διοικητές να λαμβάνουν ταχύτερες και πιο ακριβείς αποφάσεις

* λειτουργούν ως «πολλαπλασιαστής ισχύος» στο πεδίο μάχης

Ωστόσο, η πλήρης αυτονομία παραμένει περιορισμένη, καθώς τα περισσότερα συστήματα δεν αναλαμβάνουν ακόμα ολόκληρη τη διαδικασία επιλογής και εμπλοκής στόχου χωρίς ανθρώπινη εποπτεία

Διδάγματα από την Ουκρανία και ο αγώνας ταχύτητας

Οι εξελίξεις αυτές δεν είναι θεωρητικές. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει αποδείξει ότι:

* τα φθηνά drones μπορούν να εξουδετερώσουν πανάκριβα συστήματα

* η ταχύτητα προσαρμογής είναι καθοριστική

* η καινοτομία προέρχεται συχνά από μικρές, ευέλικτες ομάδες

Η Βρετανία προσπαθεί να ενσωματώσει αυτά τα διδάγματα, επενδύοντας όχι μόνο σε τεχνολογία αλλά και σε νέα μοντέλα ανάπτυξης και δοκιμών.

Η στρατηγική του Ηνωμένου Βασιλείου αποτυπώνει μια βαθιά αλλαγή στη φύση του πολέμου: από τη βιομηχανική εποχή των μεγάλων πλατφορμών, περνάμε στην εποχή των δικτύων, των δεδομένων και της τεχνητής νοημοσύνης.

Τα drones και τα συστήματα AI δεν αποτελούν απλώς «νέα όπλα», αλλά τον πυρήνα ενός νέου επιχειρησιακού δόγματος, όπου η υπεροχή δεν μετριέται μόνο σε ισχύ πυρός, αλλά σε ταχύτητα, πληροφορία και προσαρμοστικότητα.

Για χώρες όπως η Ελλάδα, τα συμπεράσματα είναι κρίσιμα: όποιος δεν επενδύσει έγκαιρα σε anti-drone τεχνολογίες και επιχειρησιακά συστήματα υποβοηθούμενα από AI, κινδυνεύει να βρεθεί επιχειρησιακά ξεπερασμένος σε ένα πεδίο μάχης που αλλάζει πιο γρήγορα από ποτέ.