F-35: Μεταξύ τεχνολογικής υπεροχής και χαμηλής επιχειρησιακής διαθεσιμότητας

Το κείμενο αποτελεί περίληψη της απομαγνητοφώνησης συνεδρίασης της Γερουσίας των ΗΠΑ, στις 23 Ιουν. 2026, σχετικά με το πρόγραμμα του μαχητικού αεροσκάφους F-35. 

Η συζήτηση καλύπτει ζητήματα παραγωγής, συντήρησης, επιχειρησιακής ετοιμότητας, τεχνολογικών αναβαθμίσεων και διεθνούς συνεργασίας. Κεντρικός ομιλητής είναι ο Αντιστράτηγος Μασιέλο (Program  Executive  Officer  for  the  F-35 Lightning II Joint Program Office), ο οποίος απαντά σε ερωτήσεις γερουσιαστών.

1. Διεθνής διάσταση του προγράμματος

Το πρόγραμμα F-35  έχει έντονο διεθνή χαρακτήρα, με συμμετοχή πολλών συμμάχων χωρών. Η παραγωγή και συναρμολόγηση γίνεται σε ΗΠΑ, Ιαπωνία και Ιταλία, ενώ η εφοδιαστική αλυσίδα περιλαμβάνει χιλιάδες προμηθευτές διεθνώς. Οι σύμμαχοι παρακολουθούν στενά την πρόοδο του προγράμματος και τη σταθερότητα της χρηματοδότησης από τις ΗΠΑ, καθώς αυτή επηρεάζει άμεσα την εμπιστοσύνη και τη συμμετοχή τους.

Η διεθνής συνεργασία ενισχύει τη διαλειτουργικότητα και επιτρέπει κοινές στρατιωτικές επιχειρήσεις, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τη χρήση αεροσκαφών από διαφορετικές χώρες και κοινές αποστολές.

2. Πολυετής προμήθεια και μείωση κόστους

Ο στρατηγός τονίζει τη σημασία των πολυετών συμβάσεων προμήθειας, οι οποίες επιτρέπουν συγκέντρωση ζήτησης, μείωση κόστους και σταθερότητα στη βιομηχανική βάση

Η ωριμότητα του σχεδιασμού του F-35 καθιστά δυνατή την εφαρμογή τέτοιων συμβάσεων, που καλύπτουν παραγωγή, ανταλλακτικά και αναβαθμίσεις.

3. Επιχειρησιακή ετοιμότητα (Mission Ready Rates)

Ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα είναι η επιχειρησιακή ετοιμότητα των αεροσκαφών.

Στη συζήτηση παρουσιάζονται διαφορετικά ποσοστά:

• 25%: εκτίμηση του GAO (Government Accountability Office) για πλήρη επιχειρησιακή ικανότητα (FMC – Full Mission Capable)
• περίπου 50–56%: εκτίμηση της στρατιωτικής διοίκησης για mission capable (όχι πλήρως)
• πτώση από 67% σε 44% (2021–πρόσφατα): συνολική μείωση της διαθεσιμότητας στόλου σύμφωνα με αναφορά

Είναι σημαντικό να γίνει διάκριση:

Mission Capable (MC): το αεροσκάφος μπορεί να εκτελέσει τουλάχιστον μία αποστολή

Full Mission Capable (FMC): μπορεί να εκτελέσει όλες τις προβλεπόμενες αποστολές

Στην πράξη, περίπου ο μισός στόλος δεν είναι πλήρως επιχειρησιακός, κάτι που αποτελεί σοβαρή πρόκληση.

Επιπλέον, αναφέρθηκε ότι, ορισμένα αεροσκάφη παραδίδονται χωρίς radar και δεν μπορούν να θεωρηθούν πλήρως επιχειρησιακά

4. Κύρια τεχνικά προβλήματα

Οι βασικοί λόγοι χαμηλής διαθεσιμότητας περιλαμβάνουν:

• ζητήματα λογισμικού και ενσωμάτωσης συστημάτων
• προβλήματα με καλύπτρες (canopies) που επηρεάζουν stealth δυνατότητες
• φθορές στην επιφάνεια χαμηλής παρατηρησιμότητας
• ανάγκη συντήρησης κινητήρων και εξαρτημάτων

Επίσης, αναφέρεται ότι προβλήματα παραγωγής (π.χ. σε blades κινητήρα) έχουν αρχίσει να βελτιώνονται μέσω πολλαπλών προμηθευτών.

5. Συντήρηση και εφοδιαστική υποστήριξη

Η συντήρηση αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο για την αύξηση των ποσοστών readiness.

Κύριο πρόβλημα:

το σύστημα υποστήριξης σχεδιάστηκε για 700–800 αεροσκάφη, ενώ σήμερα υπάρχουν περίπου 1.300

Αυτό οδήγησε σε έλλειψη ανταλλακτικών, καθυστερήσεις συντήρησης και χαμηλή διαθεσιμότητα

Βασικές λύσεις:

αύξηση αποθεμάτων ανταλλακτικών, ενίσχυση depot maintenance, βελτιστοποίηση διαδικασιών, ανάπτυξη logistics IT συστημάτων και επέκταση βιομηχανικής βάσης

6. Τεχνολογικές αναβαθμίσεις

Το πρόγραμμα εξελίσσεται με την αναβάθμιση Block 4, η οποία απαιτεί αυξημένη ισχύ και μεγαλύτερη ψύξη (έως 62–80 kW)

Το υπάρχον σύστημα δεν επαρκεί πλήρως, γεγονός που οδηγεί σε ανάγκη αναβάθμισης κινητήρα και νέο σύστημα θερμικής διαχείρισης

Ωστόσο, αυτές οι βελτιώσεις θα υλοποιηθούν σταδιακά έως περίπου το 2030+.

7. Διεθνής στρατηγική σημασία

Το F-35 αποτελεί βασικό εργαλείο στρατηγικής συνεργασίας:

• στην Ευρώπη αναμένονται ~800 αεροσκάφη
• λιγότερο από 10% θα είναι αμερικανικά

Αυτό δείχνει:

• κατανομή κόστους (burden sharing)
• υψηλό επίπεδο συνεργασίας
• κοινές επιχειρησιακές δυνατότητες

Παραδείγματα:

πιλότοι διαφορετικών χωρών σε κοινές αποστολές και χρήση αεροσκαφών μεταξύ συμμάχων

8. Έλεγχος και διαφάνεια

Η έκθεση του GAO επισημαίνει προβλήματα παρακολούθησης ανταλλακτικών καιδιαχείρισης κόστους

Η διοίκηση του προγράμματος:

αποδέχεται τις συστάσεις,  εφαρμόζει διορθωτικά μέτρα και έχει ήδη πραγματοποιήσει φυσική απογραφή υλικών

Το πρόγραμμα F-35 είναι κρίσιμο για την άμυνα των ΗΠΑ και των συμμάχων τους, αλλά αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις.

Κρίσιμο εύρημα:

• μόνο ~50% των αεροσκαφών είναι mission capable
• μόλις ~25% πλήρως mission ready (FMC)

Η βελτίωση της κατάστασης εξαρτάται από:

• ενίσχυση συντήρησης
• επαρκή ανταλλακτικά
• τεχνολογικές αναβαθμίσεις
• καλύτερη διαχείριση και διαφάνεια

Παρά τα προβλήματα, το πρόγραμμα συνεχίζει να εξελίσσεται και να αποτελεί βασικό πυλώνα διεθνούς στρατιωτικής συνεργασίας.