Από τη χρηματοδότηση στην ενσωμάτωση: Πώς η ΕΕ επαναπροσδιορίζει το οικοσύστημα dual-use της Ουκρανίας

Η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται να εισέρχεται σε μια νέα φάση στρατηγικής προσέγγισης απέναντι στην Ουκρανία, μεταβαίνοντας από τη λογική της απλής χρηματοδότησης σε ένα πιο ολοκληρωμένο μοντέλο ενσωμάτωσης. Αυτό είναι το βασικό μήνυμα που αναδείχθηκε στο podcast του Ukraine Facility Platform με τον Orest Tokač, επικεφαλής για τις τεχνολογίες dual-use και τις στρατηγικές βιομηχανίες, για την Ουκρανία, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Μια καμπή στην ευρωπαϊκή πολιτική

Για πρώτη φορά, η Ευρωπαϊκή Ένωση ανοίγει συστηματικά χρηματοδοτικά εργαλεία ειδικά για εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον τομέα των τεχνολογιών διττής χρήσης (dual use) στην Ουκρανία. Στο πλαίσιο του "Ukraine Facility", ανακοινώθηκαν νέα χρηματοδοτικά σχήματα που περιλαμβάνουν εγγυήσεις και επιχορηγήσεις ύψους περίπου 340 εκατ. ευρώ, με στόχο την κινητοποίηση επενδύσεων έως και 700 εκατ. ευρώ. Συνολικά, τα διαθέσιμα κεφάλαια μπορεί να φτάσουν τα 1,1 δισ. ευρώ μέσω συνδυασμού προγραμμάτων. 

Η εξέλιξη αυτή δεν αφορά απλώς την οικονομική ενίσχυση, αλλά σηματοδοτεί μια στρατηγική στροφή: η ανάπτυξη της ουκρανικής οικονομίας συνδέεται πλέον άμεσα με την ενίσχυση των αμυντικών της δυνατοτήτων.

Το dual use ως πλήρες οικοσύστημα

Παρότι τα drones έχουν κυριαρχήσει στη δημόσια συζήτηση ως σύμβολο της ουκρανικής καινοτομίας, το οικοσύστημα των dual-use τεχνολογιών είναι πολύ ευρύτερο. Περιλαμβάνει ρομποτικά συστήματα, επικοινωνίες, πλοήγηση, οπτικά και θερμικές κάμερες, ηλεκτρονικά, αλλά και εφαρμογές στην αεροπορία και το διάστημα. 

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν, ο τομέας αυτός στην Ουκρανία αριθμεί περίπου 3.400 εταιρείες, με συνολική αξία που προσεγγίζει τα 5,5 δισ. ευρώ. 

Η διάσταση αυτή δείχνει ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένες startups, αλλά για έναν ώριμο και ταχέως αναπτυσσόμενο κλάδο. 

Η έμφαση στα εξαρτήματα και η γεωπολιτική διάσταση

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ανάπτυξη παραγωγής επιμέρους εξαρτημάτων, όπως αισθητήρες, οπτικά, συστήματα επικοινωνίας και πλοήγησης. 

Ο στόχος είναι διπλός:

αφενός η μείωση της εξάρτησης από τρίτες χώρες, κυρίως την Κίνα, και αφετέρου η δημιουργία μιας ευρωπαϊκής αλυσίδας αξίας με τη συμμετοχή της Ουκρανίας. 

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ουκρανία μπορεί να εξελιχθεί σε σημαντικό παραγωγό κρίσιμων τεχνολογικών υποσυστημάτων για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.

Πέρα από τον πόλεμο: βιωσιμότητα και διττή χρήση

Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα των dual-use τεχνολογιών είναι ότι δεν περιορίζονται στη στρατιωτική χρήση. Οι ίδιες λύσεις μπορούν να αξιοποιηθούν σε τομείς όπως η γεωργία, η εφοδιαστική αλυσίδα, οι μεταφορές, η βιομηχανία και η περιβαλλοντική παρακολούθηση. 

Αυτό σημαίνει ότι οι επενδύσεις στον συγκεκριμένο τομέα έχουν μακροπρόθεσμη αξία και δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από τις πολεμικές συγκρούσεις. Παράλληλα, η αυξανόμενη αίσθηση απειλής στην Ευρώπη οδηγεί σε διαρκή ενίσχυση των αμυντικών δαπανών, γεγονός που διασφαλίζει τη ζήτηση για τέτοιες τεχνολογίες και στο μέλλον. 

Η ενσωμάτωση στην ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική

Το πιο κρίσιμο στοιχείο της νέας προσέγγισης είναι ότι η χρηματοδότηση λειτουργεί ως εργαλείο ενσωμάτωσης. Η ΕΕ επιδιώκει να εντάξει τις ουκρανικές εταιρείες στην ευρωπαϊκή αμυντική τεχνολογική και βιομηχανική βάση μέσω:

* κοινών επιχειρήσεων

* συνεργασιών παραγωγής

* σταδιακής πρόσβασης στην ενιαία αγορά άμυνας

* εναρμόνισης κανονισμών

Με αυτόν τον τρόπο, οι ουκρανικές εταιρείες μετατρέπονται από αποδέκτες βοήθειας σε ενεργούς εταίρους της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Το podcast του Orest Tokač αποτυπώνει μια βαθύτερη αλλαγή στη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το dual use αναδεικνύεται σε κεντρικό πυλώνα που συνδέει την οικονομία, την καινοτομία και την άμυνα.

Η μετάβαση «από τη χρηματοδότηση στην ενσωμάτωση» δεν αφορά μόνο την Ουκρανία. Αποτελεί πρότυπο για το πώς η Ευρώπη μπορεί να οικοδομήσει μια πιο ανθεκτική, αυτόνομη και τεχνολογικά προηγμένη αμυντική βάση στο μέλλον.

Με πληροφορίες από το : 

"From Funding to Integration: How New EU Programs Could Reshape Ukraine’s Dual-Use Sector "