Μπάμπης Παπασπύρος
Η πρόσφατη ανακοίνωση του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ (OFAC) για νέες κυρώσεις κατά δικτύων χρηματοδότησης της Χαμάς, δεν αποτελεί απλώς άλλη μία τεχνική παρέμβαση κατά της τρομοκρατίας. Αντίθετα, αποκαλύπτει ένα βαθύτερο και ιδιαίτερα ευαίσθητο γεωπολιτικό ζήτημα: τον ρόλο της Τουρκίας ως κόμβου οικονομικής και πολιτικής διασύνδεσης με τη Χαμάς.
Το περιεχόμενο των αμερικανικών κυρώσεων
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του αμερικανικού Υπουργείου Οικονομικών, οι ΗΠΑ προχώρησαν σε στοχευμένες κυρώσεις εναντίον προσώπων και οργανισμών που συνδέονται με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και παρέχουν «υλική υποστήριξη» στη Χαμάς.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι:
* Επιβλήθηκαν κυρώσεις σε υψηλόβαθμο στέλεχος της Μουσουλμανικής Αδελφότητας.
* Στοχοποιήθηκαν οργανώσεις-«βιτρίνες» της τουρκίας, που εμφανίζονταν ως φιλανθρωπικές, αλλά διοχέτευαν πόρους στη στρατιωτική πτέρυγα της Χαμάς.
* Αναδείχθηκε ένα πολυεπίπεδο διεθνές δίκτυο χρηματοδότησης, με χρήση «φιλανθρωπικών» καναλιών και παράνομων οικονομικών μηχανισμών.
Οι αμερικανικές αρχές τονίζουν ότι η Χαμάς αξιοποιεί ένα παγκόσμιο πλέγμα εταιρειών, ΜΚΟ και ανεπίσημων τραπεζικών δικτύων για να αποκρύπτει τη ροή χρημάτων και να στηρίζει τις επιχειρήσεις της.
Η Τουρκία ως κρίσιμος κόμβος χρηματοδότησης
Πίσω από τις γενικές αναφορές, όμως, αναδεικνύεται σαφώς ένας γεωγραφικός πυρήνας: η Τουρκία.
Πολλαπλές αμερικανικές ενέργειες τα τελευταία χρόνια έχουν δείξει ότι:
* Οργανώσεις με έδρα την Τουρκία έχουν κατηγορηθεί ότι διοχετεύουν χρήματα στη Χαμάς.
* Στελέχη της Χαμάς δραστηριοποιούνται ή διαμένουν στην Τουρκία, διευκολύνοντας τη χρηματοδότηση και τον συντονισμό.
* Φιλανθρωπικές δομές λειτουργούν ως «κόμβοι» μεταφοράς πόρων προς τη Γάζα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι αμερικανικές κυρώσεις έχουν στο παρελθόν στοχεύσει συγκεκριμένα άτομα και οργανώσεις που δρούσαν από τουρκικό έδαφος και φέρονται να μετέφεραν κεφάλαια στη Χαμάς.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι το συμπέρασμα αναλυτών ότι η Τουρκία συνεχίζει να λειτουργεί ως «χώρος διευκόλυνσης» για οικονομικές και πολιτικές δραστηριότητες της Χαμάς, χωρίς να έχει διακόψει πλήρως αυτές τις δομές.
Πολιτικές σχέσεις Άγκυρας – Χαμάς
Το ζήτημα δεν περιορίζεται μόνο στην οικονομία. Οι σχέσεις Τουρκίας–Χαμάς έχουν και σαφή πολιτική διάσταση.
Σύμφωνα με πρόσφατες πληροφορίες
* Η ηγεσία της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών έχει διατηρήσει επαφές με την ηγεσία της Χαμάς.
* Υπήρξαν συναντήσεις στελεχών της Χαμάς στην Κωνσταντινούπολη.
* Δηλώσεις υποστήριξης προς τη Χαμάς παρουσιάζονται από την ίδια την οργάνωση ως ένδειξη πολιτικής νομιμοποίησης.
Η Άγκυρα, από την πλευρά της, επιχειρεί να παρουσιάσει αυτές τις επαφές ως «διπλωματικά κανάλια» για τη διαμεσολάβηση στη Γάζα. Ωστόσο, για τις ΗΠΑ, η γραμμή μεταξύ διαμεσολάβησης και υποστήριξης φαίνεται να είναι εξαιρετικά λεπτή.
Η στρατηγική των ΗΠΑ: οικονομικός πόλεμος κατά της Χαμάς
Οι κυρώσεις αυτές εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική των ΗΠΑ:
* Διάλυση των οικονομικών δικτύων της Χαμάς διεθνώς
* Στοχοποίηση «νόμιμων» προσόψεων (εταιρείες, ΜΚΟ, charities)
* Συνεργασία με διεθνείς υπηρεσίες για εντοπισμό χρηματοδοτικών ροών
Από το 2023 και μετά, οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει αλλεπάλληλα πακέτα κυρώσεων σε άτομα και εταιρείες που δραστηριοποιούνται σε χώρες όπως η Τουρκία, το Κατάρ και άλλες περιοχές της Μέσης Ανατολής.
Η βασική εκτίμηση της Ουάσιγκτον είναι ότι η οικονομική απομόνωση της Χαμάς είναι κρίσιμη για τον περιορισμό της επιχειρησιακής της ικανότητας.
Επιπτώσεις για τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις
Το ζήτημα της Χαμάς προστίθεται σε μια ήδη επιβαρυμένη ατζέντα μεταξύ ΗΠΑ και Τουρκίας:
* S-400 και αποκλεισμός από το πρόγραμμα F-35
* Διαφωνίες στη Συρία
* Ενεργειακές και γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο
Η εμπλοκή της Τουρκίας, έστω και έμμεσα, σε δίκτυα που σχετίζονται με τη Χαμάς λειτουργεί ως επιπλέον παράγοντας δυσπιστίας. Μάλιστα, αμερικανικά έγγραφα επισημαίνουν ότι οι σχέσεις Άγκυρας–Χαμάς αποτελούν πλέον θεσμική ανησυχία για την Ουάσιγκτον.
Η ανακοίνωση του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ δεν είναι μια απλή λίστα κυρώσεων. Είναι ένα σαφές πολιτικό μήνυμα:
1. Η Χαμάς εξακολουθεί να διαθέτει διεθνή χρηματοδοτικά δίκτυα.
2. Ορισμένα από αυτά συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με την Τουρκία.
3. Οι ΗΠΑ είναι διατεθειμένες να πιέσουν όχι μόνο την οργάνωση, αλλά και τα κράτη που –κατά την εκτίμησή τους– δεν περιορίζουν επαρκώς τη δράση της.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία βρίσκεται σε μια λεπτή ισορροπία: από τη μία επιδιώκει ρόλο περιφερειακής δύναμης και διαμεσολαβητή, από την άλλη όμως κατηγορείται ότι διατηρεί ανοικτά κανάλια με μια οργάνωση που η Δύση θεωρεί τρομοκρατική.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι κρίσιμο: μπορεί η Άγκυρα να συνεχίσει αυτή τη διπλή στρατηγική χωρίς κόστος στις σχέσεις της με τη Δύση;
Οι τελευταίες κυρώσεις δείχνουν ότι η απάντηση ίσως είναι αρνητική.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια δημοσιεύονται με μια καθυστέρηση και αφού τα δει κάποιος από τη διαχείριση...και όχι για λογοκρισία αλλά έλεγχο για: μη αναφορά σε προσωπικά δεδομένα, τηλέφωνα, διευθύνσεις, προσβλητικά, υποτιμητικά και υβριστικά μηνύματα ή δεσμούς (Link) με σεξουαλικό περιεχόμενο.
Η φιλοξενία και οι αναδημοσιεύσεις άρθρων τρίτων, τα σχόλια και οι απόψεις των σχολιαστών δεν απηχούν κατ' ανάγκη τις απόψεις του ιστολογίου μας και δεν φέρουμε καμία ευθύνη γι’ αυτά. Προειδοποίηση: Περιεχόμενο Αυστηρώς Ακατάλληλο για εκείνους που νομίζουν ότι θίγονται προσωπικά στην ανάρτηση κειμένου αντίθετο με την ιδεολογική τους ταυτότητα ή άποψη, σε αυτούς λέμε ότι ποτέ δεν τους υποχρεώσαμε να διαβάσουν το περιεχόμενο του ιστολογίου μας.