Από τα ερείπια που άφησε, στην "Ιθάκη": Το πολιτικό παράδοξο της επιστροφής Τσίπρα

Μπάμπης Παπασπύρος

Η πολιτική ιστορία είναι γεμάτη από επιστροφές, αλλά η περίπτωση του Αλέξη Τσίπρα το 2026 διεκδικεί μια παγκόσμια πρωτοτυπία. Ο άνθρωπος που το κόμμα του έλαβε 31,5% το 2019, το παρέδωσε στο 17,8% το 2023 βλέποντάς το στη συνέχεια να διαλύεται στα εξ ων συνετέθη, επιχειρεί σήμερα να παρουσιαστεί ως η «νέα» λύση.

Η αριθμητική της απαξίωσης

Όταν δημοσκοπήσεις καταγράφουν το νέο του εγχείρημα κοντά στο 13%, η σύγκριση με το παρελθόν είναι αμείλικτη. Δεν πρόκειται για «δυναμική άνοδο», αλλά για τη διαχείριση μιας συρρίκνωσης. Σε σχέση με το 2023, η επιρροή του εμφανίζεται μειωμένη κατά τουλάχιστον 4 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ, το κόμμα που ο ίδιος ηγήθηκε για 15 χρόνια, βρίσκεται πλέον στα πρόθυρα της κοινοβουλευτικής εξαφάνισης.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι εύλογο: Πώς μπορεί ο αρχιτέκτονας μιας κατάρρευσης να αυτοπροσδιορίζεται ως ο εγγυητής της αναγέννησης;

Ένα νέο «ΑΦΜ» για παλιά υλικά

Η στρατηγική επιλογή του Αλέξη Τσίπρα να εγκαταλείψει το «βυθισμένο» πλοίο του ΣΥΡΙΖΑ για να ιδρύσει έναν νέο φορέα μοιάζει με απόπειρα πολιτικού ξεπλύματος ευθυνών. Η αλλαγή του «πολιτικού ΑΦΜ» δεν σβήνει τα χρέη, όχι τα οικονομικά, αλλά τα πολιτικά, που δημιουργήθηκαν από τις στρατηγικές ήττες του 2023. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν «χρεοκόπησε» τυχαία, χρεοκόπησε γιατί οι πολίτες απέρριψαν το μοντέλο αντιπολίτευσης που πρότεινε και ο κατακερματισμός της Αριστεράς φέρει την υπογραφή της δικής του αποχώρησης.

Η παρεξήγηση της «Ιθάκης» και ο κόσμος που «εκλάπη»

Η αναφορά στο βιβλίο του και στον συμβολισμό της Ιθάκης περιέχει μια ειρωνεία που δεν διαφεύγει της προσοχής. Στην ομηρική μυθολογία, όταν ο Οδυσσέας φτάνει επιτέλους στην Ιθάκη, η μεγίστη επιθυμία του είναι να πάρει πίσω τον κόσμο του, τον κόσμο που του έκλεψαν οι μνηστήρες όσο εκείνος έλειπε.

Εδώ όμως εντοπίζεται η δομική διαφορά:

Στον Αλέξη Τσίπρα δεν «έκλεψε» κανείς τον πολιτικό του κόσμο· τον έχασε στις κάλπες του 2023.

Ο Οδυσσέας επέστρεψε για να βρει το σπίτι του όρθιο και να το εκκαθαρίσει. Ο πρώην πρωθυπουργός επιστρέφει σε ένα τοπίο που θυμίζει περισσότερο το τέλος της Τροίας: ερείπια, απογοήτευση και μια βάση ψηφοφόρων που νιώθει προδομένη.

Η προσπάθεια να παρουσιάσει τον εαυτό του ως έναν «Οδυσσέα» που έρχεται να ανακτήσει τον «κλεμμένο» του θρόνο, παραγνωρίζει ότι στην πολιτική ο «κόσμος» δεν είναι ιδιοκτησία κανενός ηγέτη, αλλά μια σχέση εμπιστοσύνης που όταν σπάσει, δεν κολλάει με λογοτεχνικές μεταφορές.

Η προσπάθεια εμφάνισης ως «Μεσσία» σε έναν χώρο που ο ίδιος άφησε πίσω του διαιρεμένο, δεν μαρτυρά απαραίτητα πολιτικό θάρρος, αλλά μια αδυναμία αποδοχής του οριστικού τέλους ενός κύκλου. Αν το «νέο» κόμμα είναι απλώς μια προσπάθεια να διεκδικήσει πίσω έναν «κόσμο» που ο ίδιος άφησε να καταρρεύσει, τότε η επιστροφή στην Ιθάκη μπορεί να αποδειχθεί μια σύντομη περιπέτεια πριν την οριστική πολιτική αποστρατεία.

Το πολιτικό «σπίτι» του Αλέξη Τσίπρα δεν έχει μνηστήρες, έχει μόνο τα σημάδια μιας στρατηγικής χρεοκοπίας που κανένα νέο όνομα κόμματος δεν μπορεί να κρύψει.