Από καμικάζι σε «κυνηγό radar»: Το νέο anti-radiation Shahed Drone

Τα ιρανικά drone Shahed (ή Geran-2 στην ρωσική έκδοση) αποκτούν νέα «έξυπνη» ικανότητα: "passive anti-radiation seeker" (παθητικός ανιχνευτής ακτινοβολίας radar). Σύμφωνα με αποκλειστικό ρεπορτάζ του ουκρανικού site Militarnyi στις 30 Μαρτίου 2026, ο ρωσικός στρατός έχει αρχίσει να εξοπλίζει drones τύπου Shahed με ειδική κεφαλή καθοδήγησης που επιτρέπει στο drone να «κυνηγάει» αυτόνομα πηγές ραδιοεκπομπών κατά την πτήση του.

Πώς λειτουργεί το νέο σύστημα

Το σύστημα αυτό είναι ένας παθητικός δέκτης radar (passive radar homing head) που δεν εκπέμπει ο ίδιος σήμα, αλλά εντοπίζει τις εκπομπές από radar αεράμυνας, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου ή άλλες εκπομπές. Διαθέτει τέσσερις κατευθυντικές κεραίες (directional antennas), οι οποίες επιτρέπουν στον δέκτη να προσδιορίζει την κατεύθυνση της πηγής με σχετική ακρίβεια. 

Η μονάδα περιλαμβάνει κεραία από το σύστημα Lyra-VM, με ειδική σήμανση 125AE02 CIVR.464651.015, που προέρχεται από το σύστημα αναγνώρισης radar (ES GRLO) που χρησιμοποιείται σε αεροπορία και αεράμυνα. 

Αυτό το module προσαρμόστηκε για να μετατρέψει ένα απλό καμικάζι drone σε κάτι ανάλογο με anti-radiation missile (όπως το αμερικανικό AGM-88 HARM), αλλά σε πολύ χαμηλότερο κόστος.

Στην πράξη, το Shahed πετάει αρχικά με το κλασικό σύστημα καθοδήγησης (GNSS + INS) προς μια γενική περιοχή. Όταν ενεργοποιηθεί ο νέος δέκτης, το drone μπορεί να στραφεί αυτόνομα προς οποιαδήποτε ενεργή πηγή ραδιοεκπομπής και να πέσει πάνω της, ακόμα και αν το radar σβήσει προσωρινά και ξαναρχίσει. Αυτό καθιστά εξαιρετικά επικίνδυνο για τα συστήματα αεράμυνας να μένουν «ανοιχτά» για μεγάλο διάστημα.

Η απόδειξη από το πεδίο μάχης

Η ύπαρξη του συστήματος επιβεβαιώθηκε όταν μια τέτοια μονάδα ανασύρθηκε από καταρριφθέν drone. Η τιμή του εκτιμάται στα 3.000 δολάρια. 

 Στρατηγικές συνέπειες για την Ουκρανία

Αυτή η εξέλιξη αλλάζει σημαντικά τη δυναμική του πολέμου των drones. Μέχρι τώρα, τα περισσότερα Shahed/Geran-2 πετούσαν σε προ-προγραμματισμένες συντεταγμένες και ήταν ευάλωτα σε ηλεκτρονικό πόλεμο (jamming) και συστήματα αεράμυνας που λειτουργούσαν με radar. Με το νέο seeker, τα drones γίνονται «κυνηγοί» των ίδιων των radar που προσπαθούν να τα εντοπίσουν.

Οι Ουκρανοί θα πρέπει να επανεξετάσουν τις τακτικές τους: 

- Να κρατούν τα radar σβηστά όσο περισσότερο γίνεται.

- Να βασίζονται περισσότερο σε παθητικά συστήματα ανίχνευσης.

- Να χρησιμοποιούν κινητά ή γρήγορα αναδιπλούμενα radar.

- Να ενισχύσουν την προστασία των συστημάτων αεράμυνας με decoys (παραπλανητικούς στόχους) που εκπέμπουν ψεύτικα σήματα.

Η Ρωσία, από την πλευρά της, αποκτά ένα φθηνό και μαζικό εργαλείο *SEAD (Suppression of Enemy Air Defenses) για καταστολή εχθρικής αεράμυνας. Αντί να σπαταλά ακριβά βλήματα κατά radar, μπορεί να στείλει δεκάδες ή εκατοντάδες τέτοια «έξυπνα» Shahed που θα ψάχνουν μόνα τους στόχους υψηλής αξίας.

Η προσθήκη του anti-radiation seeker στα Shahed αποτελεί άλλο ένα βήμα στην εξέλιξη αυτού του «φθηνού cruise missile». Από απλό drone με GPS, το Geran-2 μετατρέπεται σε ένα πιο αυτόνομο και απειλητικό όπλο που δεν βασίζεται αποκλειστικά σε προγραμματισμένες συντεταγμένες. 

Η Ουκρανία έχει ήδη δείξει μεγάλη ικανότητα προσαρμογής απέναντι στα Shahed (με FPV interceptors, ηλεκτρονικό πόλεμο και δυτικά συστήματα), αλλά η νέα αυτή αναβάθμιση απαιτεί ακόμα πιο καινοτόμες λύσεις. Το πεδίο μάχης στην Ουκρανία συνεχίζει να λειτουργεί ως εργαστήριο για την εξέλιξη των drones, όπου κάθε νέα τεχνολογία δοκιμάζεται σε πραγματικές συνθήκες και αλλάζει γρήγορα τους κανόνες του παιχνιδιού.