Η Κοβέσι στην ουσία ζητάει να πετάξουμε στον κάλαθο των αχρήστων το Σύνταγμα

Μπάμπης Παπασπύρος

Το ζήτημα που έχει προκύψει με τη θητεία των Ευρωπαίων Εντεταλμένων Εισαγγελέων (ΕΕΕ) και τις παρεμβάσεις της Ευρωπαίας Γενικής Εισαγγελέως, Λάουρα Κοβέσι, αγγίζει τον πυρήνα της εθνικής δικαστικής ανεξαρτησίας και της συνταγματικής τάξης.

Η συνταγματική «κόκκινη γραμμή» και το αίτημα της Λάουρα Κοβέσι: Ανεξαρτησία ή κατάλυση της έννομης τάξης;

Η πρόσφατη δημόσια συζήτηση γύρω από την ανανέωση της θητείας των Ευρωπαίων Εντεταλμένων Εισαγγελέων στην Ελλάδα φέρνει στο προσκήνιο μια επικίνδυνη θεσμική δυσαρμονία. Από τη μία πλευρά, η Ευρωπαία Γενική Εισαγγελέας διεκδικεί έναν αποφασιστικό ρόλο στην παραμονή των εισαγγελέων στις θέσεις τους, και από την άλλη, το Σύνταγμα της Ελλάδας υψώνει τείχος προστασίας της εθνικής κυριαρχίας μέσω του Άρθρου 90.

Το νομικό οπλοστάσιο: Σύνταγμα και Νόμος 4786/2021

Η ελληνική Πολιτεία έχει θωρακίσει την υπηρεσιακή κατάσταση των δικαστικών λειτουργών με συγκεκριμένες ασφαλιστικές δικλίδες:

• Άρθρο 90 του Συντάγματος:

Ορίζει ρητά ότι κάθε μεταβολή στην υπηρεσιακή κατάσταση των δικαστικών (προαγωγές, τοποθετήσεις, μεταθέσεις, αποσπάσεις) ενεργείται αποκλειστικά με προεδρικό διάταγμα, κατόπιν απόφασης του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου (ΑΔΣ). Το ΑΔΣ είναι το μόνο όργανο που εγγυάται την ανεξαρτησία του δικαστή από εξωγενείς παρεμβάσεις.

• Νόμος 4786/2021 (Άρθρο 9):

 Εξειδικεύει τη διαδικασία για τους Ευρωπαίους Εντεταλμένους Εισαγγελείς, επαναλαμβάνοντας ότι οι τοποθετήσεις και οι αποσπάσεις τους στο Γραφείο της EPPO γίνονται σύμφωνα με τον Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων.

Η σύγκρουση: Τι ζητά η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία;

Το αίτημα για μια «αυτόματη» ή καθ’ υπόδειξη ανανέωση της θητείας των ΕΕΕ, παρακάμπτοντας την ουσιαστική κρίση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου, έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τις παραπάνω διατάξεις. 

Εάν η επιλογή και η παραμονή ενός Έλληνα εισαγγελέα σε μια θέση εξαρτάται από την έγκριση μιας υπερεθνικής αρχής (όπως η κα Κοβέσι) και όχι από το κυρίαρχο όργανο της ελληνικής Δικαιοσύνης, τότε:

1.  Ακυρώνεται το Άρθρο 90: Η δικαιοδοσία του ΑΔΣ μετατρέπεται σε τυπική «σφραγίδα», χάνοντας την ουσία της.

2.  Παραβιάζεται ο Νόμος 4786/2021: Ο οποίος ορίζει σαφώς ότι οι ΕΕΕ υπόκεινται στο καθεστώς των Ελλήνων δικαστικών λειτουργών.

Σύνταγμα ή σκοπιμότητα;

Η απαίτηση για παράκαμψη των προβλεπόμενων διαδικασιών στο όνομα της «αποτελεσματικότητας» της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή σε ένα Κράτος Δικαίου. Το Σύνταγμα δεν είναι ένας κατάλογος προαιρετικών οδηγιών, αλλά ο θεμέλιος λίθος της Δημοκρατίας μας. 

Οποιαδήποτε προσπάθεια επιβολής αποφάσεων για τη στελέχωση της Δικαιοσύνης που αγνοεί το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, δεν αποτελεί απλώς μια διοικητική τριβή, αλλά μια θεσμική εκτροπή. Η προστασία της ανεξαρτησίας των Ελλήνων δικαστών περνά μέσα από την τήρηση του Συντάγματος και αυτό δεν μπορεί να «πεταχτεί στον κάλαθο των αχρήστων» για καμία σκοπιμότητα, όσο υψηλή κι αν εμφανίζεται.