Τα Ιρανικά Shahed δεν είναι 100% αυτόνομα και αυτό είναι το αδύνατο τους σημείο

Μπάμπης Παπασπύρος

Τα ιρανικά drones Shahed-136/131  (γνωστά στη ρωσική ονοματολογία ως Geran-2) συχνά περιγράφονται ως «έξυπνα» ή «αυτόνομα». Στην πραγματικότητα, δεν είναι πλήρως ανεξάρτητα AI συστήματα. Η λειτουργία τους βασίζεται σε έναν συνδυασμό συστημάτων που, αν και αποτελεσματικός, τα καθιστά ευάλωτα σε εξελιγμένες μεθόδους Ηλεκτρονικού Πολέμου (EW).

Το υβριδικό σύστημα πλοήγησης και οι αδυναμίες του

Τα Shahed χρησιμοποιούν ένα πολυεπίπεδο σύστημα για να βρουν τον στόχο τους, το οποίο όμως παρουσιάζει συγκεκριμένα τρωτά σημεία:

GNSS (GPS, GLONASS, Beidou): Χρησιμοποιούν δέκτες πολιτικού επιπέδου για λήψη σημάτων από πολλαπλά δορυφορικά δίκτυα. Παρά την ύπαρξη κεραιών CRPA (Controlled Reception Pattern Antennas) με έως και 16 στοιχεία που «φιλτράρουν» τις παρεμβολές, το Smart Spoofing παραμένει ο μεγαλύτερος εχθρός τους. Οι αμυνόμενοι μπορούν να "ξεγελάσουν" το drone στέλνοντας ψευδή σήματα GNSS, κάνοντάς το να "νομίζει" ότι βρίσκεται σε διαφορετική τοποθεσία ή υψόμετρο, οδηγώντας το σε πρόσκρουση στο έδαφος ή εκτροπή από την πορεία του.

Αδρανειακό Σύστημα (INS): Όταν το σήμα GNSS χάνεται λόγω jamming, το drone βασίζεται σε γυροσκόπια και επιταχυνσιόμετρα. Ωστόσο, το drift (ολίσθηση) είναι αναπόφευκτο. Σε μεγάλες αποστάσεις (800+ χλμ), το σφάλμα συσσωρεύεται. Χωρίς περιοδική διόρθωση μέσω δορυφόρου, το Shahed μπορεί να αστοχήσει κατά χιλιάδες μέτρα.

Κυψελοειδής Σύνδεση (4G/LTE Modems): Η προσθήκη modems για διόρθωση RTK (Real-Time Kinematic) και αποστολή τηλεμετρίας είναι δίκοπο μαχαίρι. Ενώ βελτιώνει την ακρίβεια, μετατρέπει το drone σε ραδιοφάρο. Συστήματα ανίχνευσης μπορούν να εντοπίσουν το σήμα κινητής τηλεφωνίας, επιτρέποντας να γίνει γνωστή η θέση του drone, κάτι που κάνει εύκολη την παρεμβολή του.

Τα Shahed δεν εξουδετερώνονται πάντα ολοκληρωτικά, αλλά η αποτελεσματικότητά τους υποβαθμίζεται δραματικά κάτω από συντονισμένο ηλεκτρονικό πόλεμο.

Η άνοδος των Fiber-Optic drones: Το απόλυτο "Stealth"

Ενώ τα Shahed προσπαθούν να νικήσουν την παρεμβολή με φίλτρα, μια νέα κατηγορία drones, τα καθοδηγούμενα με οπτική ίνα  απλώς το αγνοεί. Αυτή είναι η πιο σημαντική τακτική εξέλιξη του 2024-2025 στα μέτωπα του Kharkiv και του Donetsk.

Φυσική σύνδεση: Το drone συνδέεται με τον χειριστή μέσω μιας λεπτής οπτικής ίνας (πιο λεπτή και από πετονιά) που ξετυλίγεται κατά την πτήση.

Ηλεκτρονική "Σιωπή": Δεν εκπέμπει ραδιοκύματα (RF), δεν χρειάζεται GPS και δεν στέλνει ασύρματο video link. Είναι ουσιαστικά αόρατο στα συστήματα SIGINT (Signal Intelligence) και στους ανιχνευτές συχνοτήτων.

Ανοσία στο EW: Εφόσον δεν υπάρχει ασύρματη σύνδεση για να παρεμβληθεί, οι παρεμβολείς είναι άχρηστοι. Το drone παραμένει υπό τον πλήρη έλεγχο του χειριστή μέχρι το τελευταίο δευτερόλεπτο, επιτρέποντας πλήγματα με χειρουργική ακρίβεια ακόμα και σε περιβάλλοντα με κορεσμό παρεμβολών.

Το τίμημα: Η εμβέλεια περιορίζεται από το μήκος του καλωδίου (συνήθως 10-20 χλμ, αν και νέες εκδόσεις αγγίζουν τα 40-50 χλμ) και το βάρος του καρουλιού επηρεάζει το ωφέλιμο φορτίο.

Η πραγματικότητα του σύγχρονου πολέμου

Ο πόλεμος των drones έχει χωριστεί σε δύο στρατόπεδα:

Συστήματα Μαζικής Κλίμακας (Shahed): Βασίζονται στον αριθμό και το χαμηλό κόστος για να υπερφορτώσουν την αεράμυνα, παρά τις τεχνικές τους ατέλειες.

Συστήματα Απόλυτης Ακρίβειας (Fiber-Optic): Λειτουργούν ως "χειρουργικά εργαλεία" που δεν μπορούν να αναχαιτιστούν ηλεκτρονικά, αλλά έχουν περιορισμένη ακτίνα δράσης.

Η τρέχουσα σύγκρουση αποδεικνύει ότι η πλήρης αυτονομία μέσω AI (χωρίς καμία εξωτερική σύνδεση) είναι ακόμη ακριβή για αναλώσιμα drones. Μέχρι να ωριμάσει το "Edge AI", η μάχη θα κρίνεται ανάμεσα στην ισχύ της παρεμβολής και το μήκος της οπτικής ίνας.