Τι γνωρίζουμε για τη χρήση drones στον πόλεμο του Ιράν

A building damaged by an Iranian one-way drone strike in Manama, Bahrain, on March 1, 2026. (Photo by stringer/Anadolu via Getty Images)

Η χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών διαμορφώνει εκ νέου τον σύγχρονο πόλεμο, και η σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ-ΗΠΑ και Ιράν αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα αυτής της τάσης. 

Στις πρόσφατες επιθέσεις τους στο Ιράν, οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν για πρώτη φορά σε πραγματικές επιχειρήσεις χαμηλού κόστους, μονής κατεύθυνσης drones, μια τεχνολογία που ουσιαστικά αντιγράφει το ιρανικό Shahed-136. Το Ιράν, από την πλευρά του, έχει ήδη καταστήσει τα Shahed βασικό στοιχείο της στρατηγικής του.

Η υιοθέτηση από τις ΗΠΑ ενός σχεδίου που προέρχεται από λιγότερο τεχνολογικά προηγμένο κράτος δείχνει ότι η καινοτομία πλέον δεν ρέει μόνο από την κορυφή προς τη βάση. Αντίθετα, νέες ιδέες και τεχνολογίες αναδύονται από πολλαπλές πηγές και διαχέονται γρήγορα. Το Ιράν έχει αποδείξει την αποτελεσματικότητα των Shahed, τόσο στην Ουκρανία όσο και αλλού, σε σημείο που η Ρωσία επένδυσε περίπου 2 δισ. δολάρια για την κατασκευή εργοστασίου παραγωγής των δικών της Geran‑2. Δεν αποτελεί έκπληξη ότι οι ΗΠΑ ακολουθούν παρόμοια πορεία.

Ένα δεύτερο κρίσιμο στοιχείο είναι η οικονομική αποδοτικότητα. Το αμερικανικό drone LUCAS, που βασίζεται στο Shahed, κοστίζει περίπου 35.000 δολάρια, ένα ελάχιστο ποσό σε σύγκριση με τους πυραύλους Tomahawk, που φτάνουν τα 2,5 εκατομμύρια δολάρια ανά μονάδα. Παρότι οι Tomahawk έχουν υψηλότερη ακρίβεια, το κόστος περιορίζει τη χρήση τους. Τα φθηνά drones αναδεικνύουν μια νέα πραγματικότητα: η μάζα μετράει, το κόστος καθορίζει τη στρατηγική και η «αρκετά καλή» ακρίβεια μπορεί να αποδειχθεί επαρκής.

Παρά την εμπειρία της Ουκρανίας στην αντιμετώπιση των ρωσικών Geran‑2, οι χαμηλού κόστους αμυντικές λύσεις που ανέπτυξε το Κίεβο δεν έχουν υιοθετηθεί ευρέως ούτε από τις χώρες του Κόλπου ούτε από τον αμερικανικό στρατό στην περιοχή. Στη σημερινή σύγκρουση, το Ιράν εκτοξεύει εκατοντάδες Shahed, περισσότερα από τους βαλλιστικούς πυραύλους με στόχο να κορέσει και να εξαντλήσει τα συστήματα αεράμυνας των ΗΠΑ, του Ισραήλ και των συμμάχων τους. Παρότι τα περισσότερα αναχαιτίζονται, αυτό απαιτεί συνεχή αεροπορική επιτήρηση και χρήση πολύτιμων πυραύλων αεράμυνας, οι οποίοι θα ήταν απαραίτητοι για την αντιμετώπιση πιο επικίνδυνων απειλών.

Πώς αλλάζουν τα επιθετικά drones τον πόλεμο;

Στην Ουκρανία, η Ρωσία χρησιμοποιεί drones μεγάλης εμβέλειας μονής κατεύθυνσης για να ενισχύσει την εκστρατεία ακριβείας της. Ο τεράστιος όγκος τους καθημερινά, προκαλεί σημαντικές ζημιές στις ουκρανικές υποδομές και ασκεί πίεση στις αμυντικές δυνατότητες της χώρας.

Στη Μέση Ανατολή, το Ιράν συνδυάζει βαλλιστικούς πυραύλους και drones για να πλήξει αμερικανικές βάσεις, κρίσιμες υποδομές και πολιτικούς στόχους. Οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και οι χώρες του Κόλπου απαντούν με μαχητικά αεροσκάφη, παρεμβολές και προηγμένα συστήματα αεράμυνας. Αυτές οι μέθοδοι είναι αποτελεσματικές, αλλά δαπανηρές και μη βιώσιμες σε παρατεταμένη σύγκρουση. Η υπερβολική χρήση συστημάτων όπως το Patriot μπορεί να οδηγήσει σε ελλείψεις πυραύλων.

Καθώς ο πόλεμος εξελίσσεται, η οικονομία των πόρων θα γίνει καθοριστικός παράγοντας. Ήδη υπάρχουν αναφορές ότι τα αμερικανικά αποθέματα πυραύλων αεράμυνας ενδέχεται να πιεστούν, αυξάνοντας τη σημασία των drones — τόσο επιθετικών όσο και αμυντικών.

Οριζόντια κλιμάκωση και γεωπολιτική διάσταση

Όπως σημειώνει ο Shashank Joshi του The Economist, βλέπουμε την έναρξη μιας «οριζόντιας κλιμάκωσης». Το Ιράν έχει ήδη επιτεθεί σε στόχους στον Κόλπο και ακόμη και σε βρετανική βάση στην Κύπρο, αξιοποιώντας το μεγάλο απόθεμα drones μεσαίας και μεγάλης εμβέλειας. Παρότι αυτές οι επιθέσεις δεν συγκρίνονται με τις δυνατότητες των ΗΠΑ και του Ισραήλ, επιτρέπουν στην Τεχεράνη να επιβάλλει κόστος στους αντιπάλους της.

Μαθήματα από την Ουκρανία

Η Ουκρανία έχει αναπτύξει πολυεπίπεδες άμυνες κατά των Shahed: μαχητικά, ελικόπτερα, παρεμβολές, αντιαεροπορικά πυροβόλα, ακόμη και drones αναχαίτισης. Αυτή η εμπειρία θα έπρεπε ήδη να έχει μεταφερθεί στους αμερικανικούς και συμμαχικούς στρατούς στη Μέση Ανατολή. Παρότι υπάρχουν λύσεις, λείπουν ακόμη χαμηλού κόστους άμυνες σημείου που θα συμπλήρωναν μια ολοκληρωμένη πολυεπίπεδη άμυνα.

Τα drones ως γεωπολιτικό εργαλείο

Ο κόσμος εισέρχεται σε μια νέα εποχή πολέμου, όπου τα drones πολλαπλασιάζονται σε κάθε είδους σύγκρουση. Προσφέρουν ασύμμετρα πλεονεκτήματα σε μικρότερους στρατούς και επιτρέπουν την επιβολή κόστους σε ισχυρότερους αντιπάλους. Το 2025 καταγράφηκαν παγκοσμίως (κυρίως σε Ρωσία & Ουκρανία) 58.272 περιστατικά με drones που οδήγησαν σε 32.769 θανάτους αριθμοί που αναμένεται να αυξηθούν καθώς τα drones καθίστανται βασικό στοιχείο του πεδίου μάχης.

Με πληροφορίες από carnegie endowment.org