Ποιος μπορεί να υποστηρίζει μια χώρα τρομοκράτη;

Μπάμπης Παπασπύρος

Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, υπό το καθεστώς των μουλάδων από το 1979, χαρακτηρίστηκε από τις ΗΠΑ ως κράτος χορηγός τρομοκρατίας (State Sponsor of Terrorism) ήδη από το 1984 και παρέμεινε στην κορυφή αυτής της λίστας για δεκαετίες.

Οι IRGC (Φρουροί της Επανάστασης)   και η πτέρυγα Quds Force έχουν επίσης χαρακτηριστεί τρομοκρατική οργανώση από:  

Ισραήλ, Αργεντινή, Καναδά, Αυστραλία, Σαουδική Αραβία, Μπαχρέιν, Παραγουάη, Εκουαδόρ, Ουκρανία και Ευρωπαϊκή Ένωση (από Ιανουάριο/Φεβρουάριο 2026 επίσημη απόφαση του Συμβουλίου με κυρώσεις). Η απόφαση ελήφθη ομόφωνα μετά από πολιτική συμφωνία. 

Παρά ταύτα, το Ιράν κατάφερε να διατηρήσει ένα δίκτυο υποστήριξης και συμμαχιών, κυρίως μέσω ιδεολογικής αλληλεγγύης, γεωπολιτικών συμφερόντων και οικονομικών δεσμών ακόμα και μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ στις 28 Φεβρουαρίου 2026.

Το καθεστώς χρηματοδότησε και εξόπλισε συστηματικά πληρεξούσιους όπως Hezbollah, Hamas, Houthis και σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ και τη Συρία. 

Μέσω Hezbollah: 

Βομβαρδισμοί πρεσβείας ΗΠΑ (1983, 63 νεκροί) και στρατοπέδου Πεζοναυτών στη Βηρυτό (1983, 241 Αμερικανοί νεκροί), επιθέσεις σε εβραϊκούς στόχους στην Αργεντινή (1992–1994, 114 νεκροί συνολικά), Khobar Towers (1996, 19 Αμερικανοί). 

Μέσω Hamas/Islamic Jihad: Εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια ετησίως, υποστήριξη στην αιματηρή επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 (πάνω από 1.200 νεκροί). 

Σε Ιράκ/Συρία: 

Κατά Αμερικανών στρατιωτών (2003–2011, εκατοντάδες νεκροί/τραυματίες), επιθέσεις drones/ρουκέτες (2019–2024), Ain al-Asad (2020). 

Βομβαρδισμοί πρεσβειών ΗΠΑ στην Αφρική (1998, με ιρανική βοήθεια), επιθέσεις δεξαμενόπλοιων στον Κόλπο (2019–2021), αποτρεπόμενες απόπειρες δολοφονιών σε Ευρώπη (π.χ. Παρίσι 2018). 

Αυτή η συστηματική εξαγωγή τρομοκρατίας, συνδυασμένη με πυρηνικό πρόγραμμα και εσωτερική καταστολή, οδήγησε σε κλιμάκωση. Το 2025–2026, μαζικές διαδηλώσεις (με χιλιάδες νεκρούς) και ο πόλεμος με κοινές αεροπορικές επιδρομές ΗΠΑ-Ισραήλ κατέληξαν στο θάνατο του Χαμενεΐ (86 ετών) στο συγκρότημά του στην Τεχεράνη. Το Ιράν κήρυξε 40 ημέρες πένθους, αλλά δρόμοι γέμισαν με διαδηλώσεις χαράς από αντιφρονούντες.

Παρά την εικόνα απομόνωσης, ποιοι υποστήριζαν ή εξακολουθούν να υποστηρίζουν ένα τέτοιο καθεστώς;

Ρωσία και Κίνα: Στρατηγικοί εταίροι, παρέχουν διπλωματική κάλυψη στον ΟΗΕ, στρατιωτική συνεργασία (π.χ. drones από Ιράν στη Ρωσία για Ουκρανία) και οικονομική στήριξη μέσω BRICS/SHANGHAI. Δεν καταδικάζουν ανοιχτά τις τρομοκρατικές δραστηριότητες, βλέποντας το Ιράν ως αντίβαρο στη Δύση. 

Βενεζουέλα, Κούβα, Βόρεια Κορέα: Άλλα κράτη στη λίστα SSOT των ΗΠΑ, μοιράζονται αντι-αμερικανική ιδεολογία και συνεργάζονται σε κυρώσεις/όπλα. 

Ορισμένα μη-κρατικά δίκτυα: Σιιτικές κοινότητες, ιδεολογικά κινήματα και proxies που επωφελούνται από ιρανική χρηματοδότηση.

Μετά τον θάνατο Χαμενεΐ, η χώρα είναι σε μεταβατική φάση, βαθιά οικονομική κρίση και κοινωνική αναταραχή. Η ηγεσία του Χαμενεΐ για 47 χρόνια ήταν μια περίοδος θεοκρατικής κυριαρχίας βασισμένης σε εχθρότητα προς Δύση και τρομοκρατία.

Το ερώτημα παραμένει ποιος μπορεί να υποστηρίζει μια χώρα τρομοκράτη; 

Όσοι βλέπουν σε αυτήν εργαλείο αποσταθεροποίησης αντιπάλων, ιδεολογική αλληλεγγύη ή οικονομικά/στρατιωτικά οφέλη ακόμα και όταν το τίμημα είναι αίμα αθώων και παγκόσμια απομόνωση. Η ιστορία δείχνει ότι τέτοια καθεστώτα διατηρούνται όσο υπάρχουν συμφέροντα που τα ανέχονται ή τα χρησιμοποιούν. Με τον Χαμενεΐ νεκρό, το ερώτημα μετατίθεται: Θα αλλάξει κάτι ριζικά , ή θα συνεχιστεί η ίδια πολιτική υπό νέα ηγεσία; Το μέλλον της περιοχής και του κόσμου εξαρτάται από την απάντηση.