Εθνικό σχέδιο αναγέννησης αμυντικής βιομηχανίας και μετάβαση στην εγχώρια τεχνολογική κυριαρχία

Μπάμπης Παπασπύρος

Ο οδικός χάρτης για μια Ελλάδα που δεν θα αγοράζει απλώς ασφάλεια, αλλά θα την παράγει και θα την εξάγει.

Η σύγχρονη πραγματικότητα των πεδίων μαχών αναδεικνύει μια αμείλικτη αλήθεια: η εθνική ισχύς δεν μετράται πλέον μόνο με τον όγκο των εξοπλισμών, αλλά με τον βαθμό τεχνολογικής αυτονομίας και συμμετοχής σε διεθνείς αλυσίδες παραγωγής. 

Η Ελλάδα, μέσα από την «Ατζέντα 2030» και τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, οφείλει να υιοθετήσει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που θα θέτει την εγχώρια αμυντική βιομηχανία, τα κρατικά εργοστάσια και το ανθρώπινο ταλέντο στον πυρήνα της εθνικής άμυνας.

1. Θεσμική Θωράκιση: Ίδρυση Υφυπουργείου ή Γενικής Γραμματείας Αμυντικής Βιομηχανίας 

Η πολυπλοκότητα των σύγχρονων εξοπλιστικών προγραμμάτων απαιτεί κεντρική, εξειδικευμένη και συνεχή διοίκηση. Η ίδρυση ενός αυτόνομου Υφυπουργείου ή Γενικής Γραμματείας Αμυντικής Βιομηχανίας (απευθείας υπαγόμενης στον Πρωθυπουργό ή στο ΥΕΘΑ), όπως προτείνεται και από τον ΣΕΚΠΥ στην πρόσφατη εκδήλωσή του (10 Φεβρουαρίου 2026) και όπως έχω προτείνει εδώ και πάνω από τρία χρόνια μέσα από άρθρα και παρεμβάσεις μου, αποτελεί το πρώτο κρίσιμο βήμα για στρατηγικό συντονισμό, θεσμική μνήμη και συνέχεια πολιτικής, χωρίς να εξαρτάται από συγκυριακές αλλαγές. 

2. Λευκή Βίβλος Αμυντικής Καινοτομίας & Επένδυση στο R&D

Η καινοτομία απαιτεί σταθερό ορίζοντα. Η σύνταξη μιας Λευκής Βίβλου σε βάθος 10ετίας θα καθορίσει τις τεχνολογίες αιχμής που πρέπει να αναπτυχθούν εγχώρια (π.χ. συστήματα anti-drone, ηλεκτρονικός πόλεμος, AI-based συστήματα, εργοστασιακή συντήρηση/αναβάθμιση οπλικών συστημάτων, UAV/UCAV επόμενης γενιάς, κυβερνοάμυνα, διαστημική τεχνολογια κλπ). 

Χωρίς ισχυρή εγχώρια Έρευνα και Ανάπτυξη, η χώρα θα παραμείνει δέσμια ξένων τεχνολογιών. Τα ερευνητικά προγράμματα, πρέπει να μετατρέπονται σε βιομηχανικό προϊόν, με εστίαση και σε τεχνολογίες διπλής χρήσης (dual-use). 

3. Ανθρώπινο Κεφάλαιο: Αναστροφή Brain Drain & Κίνητρα 

Η αμυντική βιομηχανία είναι «εντάσεως γνώσης». Απαιτείται η παραμονή και επιστροφή κορυφαίων Ελλήνων επιστημόνων.  

Αξιοπρεπείς αποδοχές: Ειδικό μισθολογικό πλαίσιο για μηχανικούς και τεχνικούς, με αποδοχές αντάξιες της στρατηγικής σημασίας του τομέα.  

Brain Gain: Φορολογικά και επαγγελματικά κίνητρα για επαναπατρισμό στελεχών από αμυντικούς κολοσσούς του εξωτερικού.  

Βιωσιμότητα κρατικών φορέων: Αξιοπρεπής μισθολογική αναβάθμιση και εργασιακή σταθερότητα στα ΕΑΒ & ΕΑΣ, χωρίς ισοπέδωση εξειδικευμένων στελεχών μέσω ενιαίου μισθολογίου. Η άμεση επίλυση των εκκρεμών μισθολογικών και εργασιακών ζητημάτων στα κρατικά αμυντικά εργοστάσια (εξαίρεση από ενιαίο μισθολόγιο, διατήρηση επιδομάτων βαρέων/ανθυγιεινών, υπογραφή συλλογικών συμβάσεων) είναι προϋπόθεση για να μην χαθεί περαιτέρω εξειδικευμένο προσωπικό. 

4. Τεχνολογία Διπλής Χρήσης (Dual-Use)

Η τεχνολογία που αναπτύσσεται πρέπει να έχει, πέρα απ την άμυνα, εφαρμογές και στον πολιτικό τομέα (π.χ. drones για πυρόσβεση, πολιτική προστασία, έξυπνα συστήματα παρακολούθησης, ΑΙ, addititive manufacturing, laser, κυβερνοασφάλεια κλπ). Η κουλτούρα dual-use εξασφαλίζει συμμετοχή των πανεπιστημίων, βιωσιμότητα επενδύσεων και προσέλκυση κεφαλαίων. 

5. Στρατηγικές Συνέργειες, Ευρωπαϊκές Ευκαιρίες & η «Ρήτρα Εγχώριας Συμμετοχής» 

Η αναγέννηση απαιτεί «πάντρεμα» δημόσιου-ιδιωτικού τομέα και ενεργή, μεγαλύτερη αξιοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων (EDF, PESCO, κυρίως το SAFE – Security Action for Europe, με τα €150 δισ. δάνεια χαμηλού επιτοκίου, 10ετή περίοδο χάριτος για αποπληρωμή κεφαλαίου, διάρκεια έως 45 έτη και προ-χρηματοδότηση). Το SAFE δεν είναι απλώς φθηνή χρηματοδότηση για απόκτηση συστημάτων, είναι ένα μάθημα ότι πρέπει να είμαστε πάντα έτοιμοι με σχέδιο και προτάσεις κοινών προμηθειών, γιατί το πραγματικό κέρδος είναι η δυνατότητα εξαγωγής και πώλησης εγχώριων συστημάτων σε άλλες χώρες ΕΕ (π.χ. όπως συζητείται έντονα για το αντι-drone σύστημα ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ της ΕΑΒ προς Κύπρο και Βουλγαρία με ενδιαφέρον από Βουλγαρία για πάνω από 150 συστήματα, μέσω κοινών προγραμμάτων SAFE). Η Ελλάδα πρέπει να καταστεί από «αγοραστής» σε συν-παραγωγό και εξαγωγέα συστημάτων, εκμεταλλευόμενη πλήρως τα κονδύλια SAFE (ήδη εγκριμένα ~€787-815 εκατ. για την Ελλάδα, με δυνατότητα αύξησης και συμμετοχής σε δεύτερο κύκλο).  

Υποχρεωτική εγχώρια συμμετοχή: Το προτεινόμενο από τον ΥΕΘΑ 25% (2025) αποτελεί σημαντικό πρώτο βήμα, πρέπει να θεσμοθετηθεί και εφαρμοστεί αυστηρά (και σε follow-on support/αναβαθμίσεις) και να ανέβει σταδιακά στο 30-35% για ουσιαστική μεταφορά τεχνογνωσίας και πραγματικό υποκατασκευαστικό έργο. 

Κοινά προγράμματα: ΕΑΒ και ΕΑΣ να αναγεννηθούν μέσω κοινοπραξιών & επενδύσεων από ιδιωτικές εταιρείες (με το 50%+ στο δημόσιο), δεδομένου ότι ο δημόσιος τομέας προσφέρει υποδομές και εμπειρία, ο ιδιωτικός ταχύτητα, χρηματοδότηση και καινοτομία. 

Το «Εθνικό Σχέδιο Αμυντικής Αναγέννησης» είναι επιταγή εθνικής επιβίωσης. Πρέπει να ξεκινήσει άμεσα με νομοθετική ρύθμιση εντός 2026-2027, αλλιώς η χώρα θα χάσει το τρένο της ευρωπαϊκής αμυντικής αυτονομίας.

Η μετάβαση στην Τεχνολογική Κυριαρχία απαιτεί: ολοκληρωμένο σχέδιο-οδικό χάρτη, σταθερή επένδυση στο R&D, αξιοκρατία, κίνητρα για το ανθρώπινο δυναμικό και εμπιστοσύνη στα ελληνικά μυαλά. Μόνο έτσι η άμυνα θα πάψει να είναι δαπάνη και θα γίνει μοχλός εθνικής ανάπτυξης και εξωστρέφειας.