Η αμυντική αναγέννηση της Φινλανδίας: Από τη συντονισμένη καινοτομία στα τεχνολογικά οικοσυστήματα

Μπάμπης Παπασπύρος

Σε μια εποχή όπου το γεωπολιτικό τοπίο της Βόρειας Ευρώπης μεταβάλλεται άρδην, η Φινλανδία επιταχύνει τον μετασχηματισμό των αμυντικών της δυνατοτήτων. Με σημείο εκκίνησης τις αρχές του 2026, οι Φινλανδικές Ένοπλες Δυνάμεις (FDF) εγκαινιάζουν μια νέα εποχή συντονισμένης καινοτομίας, η οποία έρχεται να πλαισιώσει την ήδη ισχυρή παράδοση της χώρας στην τεχνολογία και την άμυνα. Κεντρικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια παίζει η δημιουργία εξειδικευμένων δομών και η ανάδειξη περιοχών όπως το Riihimäki σε διεθνείς αμυντικούς κόμβους (defence clusters).

1. Η νέα στρατηγική καινοτομίας των Φινλανδικών Ενόπλων Δυνάμεων

Η απόφαση για τη σταδιακή έναρξη της «Υπηρεσίας Καινοτομίας των Ενόπλων Δυνάμεων» , αποτελεί άμεση απάντηση στις ραγδαίες τεχνολογικές ανατροπές και τα διδάγματα από τα σύγχρονα πεδία των μαχών. Η νέα Μονάδα Καινοτομίας θα υπάγεται στην Υπηρεσία Πληροφοριών (Finnish Defence Intelligence Agency), υπογραμμίζοντας ότι η καινοτομία τροφοδοτείται πλέον από την ανάλυση απειλών σε πραγματικό χρόνο.

Τα βασικά καθήκοντα (Tasks) της μονάδας:

• Εντοπισμός και η συγκέντρωση των εσωτερικών αναγκών και προκλήσεων των Φινλανδικών Ενόπλων Δυνάμεων, οι οποίες μπορούν να αντιμετωπιστούν γρήγορα μέσω καινοτομιών.
• Ταχεία σχεδίαση νέων ή τροποποίηση υπαρχόντων συστημάτων και μεθόδων εργασίας για την ενίσχυση του αμυντικού συστήματος
• Ταχεία Πρωτοτυποποίηση (Rapid Prototyping): Ανάπτυξη δοκιμαστικών μοντέλων (MVP) σε εβδομάδες αντί για χρόνια, παρακάμπτοντας τις αργές γραφειοκρατικές διαδικασίες των μεγάλων εξοπλιστικών προγραμμάτων.
• Πειραματισμός στο Πεδίο: Λειτουργία ως «ζωντανό εργαστήριο» (living lab) όπου νέες τεχνολογίες, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη και τα αυτόνομα συστήματα, δοκιμάζονται σε πραγματικές συνθήκες.
• Γέφυρα με την Αγορά: Αξιολόγηση και ενσωμάτωση προϊόντων από τον ιδιωτικό τομέα που μπορούν να ενισχύσουν το σύστημα άμυνας άμεσα.

2. Το παράδειγμα του Riihimäki: Ένα πρότυπο αμυντικό cluster

Παράλληλα με τις θεσμικές αλλαγές, η Φινλανδία επενδύει στη δημιουργία γεωγραφικών και επιχειρηματικών πυρήνων. Το Riihimäki αποτελεί το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα, συνδέοντας τον στρατό, την ακαδημαϊκή κοινότητα και τον ιδιωτικό τομέα σε ένα ενιαίο οικοσύστημα.

Η πόλη φιλοξενεί τη Σχολή C5 ένα τμήμα της Υπηρεσίας C5 των Φινλανδικών Αμυντικών Δυνάμεων (C5 σημαίνει: διοίκηση, έλεγχος, υπολογιστές, επικοινωνίες και κυβερνοάμυνα.), Ηλεκτρονικού Πολέμου και εξειδικευμένες μονάδες κυβερνοάμυνας, αποτελώντας τη μαγιά για ένα Defence Tech Cluster. Εκεί, οι startups και οι ερευνητές έχουν άμεση πρόσβαση στον τελικό χρήστη, επιτρέποντας την ανάπτυξη τεχνολογιών διπλής χρήσης (Dual-Use). Αυτό το μοντέλο καθιστά την αμυντική καινοτομία οικονομικά βιώσιμη, καθώς οι τεχνολογίες που αναπτύσσονται μπορούν να βρουν εφαρμογές και στην πολιτική προστασία ή την ασφάλεια κρίσιμων υποδομών.

 Το Μάθημα για την Ελλάδα

Η στρατηγική επιλογή της Φινλανδίας να δημιουργήσει έναν φορέα αμυντικής καινοτομίας που βασίζεται και συνεργάζεται οργανικά με ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα, αναδεικνύει μια κρίσιμη διαφορά σε σχέση με τις τρέχουσες προσπάθειες σε άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.

Ενώ στην Ελλάδα έγινε το θετικό πρώτο βήμα με την ίδρυση του ΕΛΚΑΚ (Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας)  , η προσπάθεια παραμένει ακόμη σε μεγάλο βαθμό σε επίπεδο κεντρικού φορέα, χωρίς την απαραίτητη δομημένη και οργανωμένη δικτύωση σε επίπεδο clusters. Το «φινλανδικό μοντέλο» αποδεικνύει ότι ένας κρατικός οργανισμός δεν αρκεί· απαιτείται ένας ζωντανός συνδετικός ιστός μεταξύ βιομηχανίας, πανεπιστημίων και επιχειρησιακών μονάδων.

Η πρόκληση για το μέλλον:

Για να είναι αποτελεσματική η αμυντική καινοτομία, πρέπει να ξεφύγει από τα στενά διοικητικά όρια και να μετατραπεί σε μια πλατφόρμα εθνικής ισχύος. Η Φινλανδία μας δείχνει τον δρόμο: η ασφάλεια στον 21ο αιώνα δεν εξαρτάται μόνο από τον αριθμό των οπλικών συστημάτων, αλλά από την ταχύτητα με την οποία μια ιδέα μετατρέπεται σε επιχειρησιακή δυνατότητα μέσα από ένα ώριμο οικοσύστημα. Η μετεξέλιξη των εθνικών φορέων σε κόμβους που «συνομιλούν» καθημερινά με το πεδίο της μάχης, το αμυντικό οικοσύστημα και την αμυντική βιομηχανία είναι ο μόνος δρόμος για την πραγματική αποτρεπτική ισχύ.