Ο ατυχής και άσκοπος παραλληλισμός με τη Βενεζουέλα και η πραγματική εικόνα των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων

Μπάμπης Παπασπύρος

Η πρόσφατη αναφορά του Υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια, κατά την τελετή αποκαλυπτηρίων του ανδριάντα του Ιωάννη Καποδίστρια στον Δήμο Ελληνικού–Αργυρούπολης, προκάλεσε συζήτηση και αντιδράσεις. 

Η φράση περί «στρατού της Βενεζουέλας με 2.500 στρατηγούς» και ο υπαινιγμός ότι η Ελλάδα κινδύνευσε να διολισθήσει σε ανάλογη κατάσταση, θεωρήθηκε από πολλούς όχι μόνο ανακριβής αλλά και προσβλητική για τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις και τις ηγεσίες τους.

Η συζήτηση δεν αφορά απλώς μια ατυχή σύγκριση. Αγγίζει τον πυρήνα της θεσμικής αξιοπιστίας των Ενόπλων Δυνάμεων, την ιστορική τους διαδρομή και τον τρόπο με τον οποίο η πολιτική ηγεσία οφείλει να τις αντιμετωπίζει.

Η πραγματικότητα των αριθμών

Η Ελλάδα δεν έχει ούτε είχε ποτέ αριθμούς ανώτατων αξιωματικών που να προσεγγίζουν το παράδειγμα της Βενεζουέλας.  

Οι ελληνικές δομές, παρά τις όποιες παθογένειες, λειτουργούν με σαφώς ορισμένα οργανικά όρια, θεσμικά φίλτρα και διαδικασίες κρίσεων που απέχουν έτη φωτός από τα φαινόμενα υπερδιόγκωσης βαθμολογικής πυραμίδας που παρατηρούνται σε αυταρχικά καθεστώτα.

Η σύγκριση, λοιπόν, δεν είναι απλώς άστοχη. Είναι και παραπλανητική.

Η ιστορική συνέχεια και η θεσμική σοβαρότητα των Ενόπλων Δυνάμεων

Από την ίδρυση της Σχολής Ευελπίδων από τον Ιωάννη Καποδίστρια μέχρι σήμερα, οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν διαμορφώσει μια κουλτούρα επαγγελματισμού, πειθαρχίας και επιχειρησιακής ετοιμότητας που αναγνωρίζεται διεθνώς.

Η αναφορά σε «κίνδυνο μετατροπής σε ΔΕΚΟ της δεκαετίας του ’80» υποβαθμίζει αυτή τη διαδρομή και αδικεί χιλιάδες στελέχη που υπηρέτησαν και υπηρετούν με αυταπάρνηση.

Η ευθύνη του δημόσιου λόγου

Οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν είναι πεδίο για εύκολες ατάκες.  

Αποτελούν τον θεμέλιο λίθο της εθνικής ασφάλειας και της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας.  

Ο δημόσιος λόγος της πολιτικής ηγεσίας —και ιδίως του Υπουργού Άμυνας— οφείλει να είναι:

- ακριβής  

- τεκμηριωμένος  

- ενωτικός  

- θεσμικά προσεκτικός  

Οι υπερβολές, ακόμη και αν ειπωθούν με πρόθεση να τονιστεί η ανάγκη μεταρρυθμίσεων, μπορούν να δημιουργήσουν λανθασμένες εντυπώσεις στο εσωτερικό και στο εξωτερικό.

Η ουσία του προβλήματος: μεταρρυθμίσεις χωρίς απαξίωση

Είναι αλήθεια ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις χρειάζονται συνεχή εκσυγχρονισμό, αξιολόγηση δομών, εξορθολογισμό και προσαρμογή στις νέες τεχνολογικές και επιχειρησιακές απαιτήσεις.  

Αυτό, όμως, δεν μπορεί να γίνεται με συγκρίσεις που θυμίζουν χώρες με εντελώς διαφορετικά πολιτικά συστήματα και επίπεδα θεσμικής λειτουργίας.

Η Ελλάδα δεν είναι Βενεζουέλα.  

Και ο ελληνικός στρατός δεν έχει καμία σχέση με τον στρατό της Βενεζουέλας.

Η ανάγκη για σεβασμό και ενίσχυση του ηθικού

Σε μια περίοδο όπου η χώρα αντιμετωπίζει πραγματικές και διαρκείς προκλήσεις ασφαλείας, το ηθικό των στελεχών είναι κρίσιμο.  

Οι αναφορές που δημιουργούν την εντύπωση ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις υπήρξαν δυσλειτουργικές ή υπερδιογκωμένες, χωρίς τεκμηρίωση, λειτουργούν αποδυναμωτικά.

Η πολιτική ηγεσία οφείλει να στηρίζει, όχι να απαξιώνει.  

Να διορθώνει, όχι να υπερβάλλει.  

Να εμπνέει εμπιστοσύνη, όχι να προκαλεί σύγχυση.

Η συζήτηση για τη βελτίωση των Ενόπλων Δυνάμεων είναι απαραίτητη και θεμιτή.  

Όμως πρέπει να γίνεται με ακρίβεια, σοβαρότητα και σεβασμό προς έναν θεσμό που έχει αποδείξει την αξία του σε κάθε κρίσιμη στιγμή της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Δεν χρειάζεται να συγκρίνουμε την Ελλάδα με ένα αποτυχημένο, αυταρχικό καθεστώς για να τονίσουμε την ανάγκη συνεχούς εκσυγχρονισμού. Η σύγκριση προσβάλλει άδικα την τωρινή κατάσταση των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, που παρά τις χρόνιες δυσκολίες (λιτότητα, δημογραφικό, απειλή από Τουρκία), παραμένουν αξιόμαχες, πειθαρχημένες και μακριά από τα παθολογικά χαρακτηριστικά του στρατού Μαδούρο.

Ο παραλληλισμός με τη Βενεζουέλα δεν αντανακλά την πραγματικότητα και δεν προσφέρει τίποτα ουσιαστικό στον δημόσιο διάλογο.   

Αντίθετα, υπονομεύει την εικόνα ενός από τους πιο σταθερούς και αξιόπιστους πυλώνες του ελληνικού κράτους