105 χρόνια μετά: Ο Λαβρόφ θυμάται με περηφάνια τα όπλα που έστειλε η Μόσχα στον Ατατούρκ για να νικήσει τους Έλληνες

Μπάμπης Παπασπύρος

Η πρόσφατη συνέντευξη του Ρώσου Υπουργού Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ σε τουρκικά μέσα ενημέρωσης (TGRT και εφημερίδα Türkiye) στις 29-30 Ιανουαρίου 2026, φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα σκοτεινό κεφάλαιο της ιστορίας που πολλοί στην Ελλάδα προτιμούν να μην ξεχνούν: η άμεση στρατιωτική και οικονομική στήριξη της Σοβιετικής Ρωσίας προς τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ και το κίνημα των Τούρκων εθνικιστών το 1920-1922.

Στην συνέντευξή του, ο Λαβρόφ δήλωσε με υπερηφάνεια:«Το 2025 γιορτάσαμε την 105η επέτειο της αναγνώρισης της κυβέρνησης της Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης της Τουρκίας από τη Σοβιετική Ρωσία. [...] Η Σοβιετική Ρωσία όχι μόνο αναγνώρισε την Τουρκία, αλλά παρείχε και σημαντική υλική υποστήριξη, συμπεριλαμβανομένων όπλων, πυρομαχικών και χρυσού. Είμαι βέβαιος ότι αυτό το ένδοξο κεφάλαιο της στρατηγικής μας συνεργασίας θα μείνει για πάντα στη μνήμη μας».

Η δήλωση αυτή δεν είναι απλώς διπλωματική ευγένεια. Αναφέρεται σε γεγονότα που συνέβαλαν καθοριστικά στη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922.

Η Σοβιετική Ρωσία (υπό τον Λένιν) ήταν το πρώτο κράτος που αναγνώρισε επίσημα την Κυβέρνηση της Μεγάλης Εθνοσυνέλευσης (TBMM) του Κεμάλ, ήδη από το 1920ζ πριν ακόμη σχηματιστεί η ΕΣΣΔ. Αυτή η αναγνώριση κορυφώθηκε με τη Συνθήκη της Μόσχας (16 Μαρτίου 1921), η οποία σήμανε την πρώτη μεγάλη διεθνή νομιμοποίηση του κεμαλικού καθεστώτος και απέρριπτε de facto τη Συνθήκη των Σεβρών.

Πέρα από τη διπλωματική στήριξη, η βοήθεια ήταν υλική και στρατιωτική:

• Περίπου 10 εκατομμύρια χρυσά ρούβλια (ισοδύναμα με σημερινά δισεκατομμύρια δολάρια) σε χρυσό.
• Όπλα και πυρομαχικά: δεκάδες χιλιάδες τυφέκια (π.χ. 39.000 τουφέκια), εκατοντάδες πολυβόλα (327), πυροβόλα (54), εκατομμύρια φυσίγγια (63 εκατ.), οβίδες (147.000), ακόμη και 2 περιπολικά σκάφη.

Αυτή η βοήθεια έφτασε σε κρίσιμες φάσεις, ιδιαίτερα μετά τη Συνθήκη της Μόσχας, και ενίσχυσε σημαντικά τον τουρκικό στρατό πριν και κατά τη διάρκεια της Μάχης του Σαγγάριου (Αύγουστος-Σεπτέμβριος 1921), που αποτέλεσε το σημείο καμπής υπέρ των Τούρκων.

Η σύνδεση με τη Μικρασιατική Καταστροφή

Η χρονική ακολουθία :

1920-1921: Μαζική αποστολή όπλων και χρυσού από τους Μπολσεβίκους.

Αύγουστος-Σεπτέμβριος 1921: Νίκη των Τούρκων στο Σαγγάριο, χάρη εν μέρει στην ενίσχυση αυτή.

1922: Η μεγάλη τουρκική αντεπίθεση, η κατάρρευση του ελληνικού μετώπου, η είσοδος στην Σμύρνη και η καταστροφή.

Οι ιστορικές πηγές (ακόμη και σοβιετικές και τουρκικές) επιβεβαιώνουν ότι τα όπλα και ο χρυσός χρησιμοποιήθηκαν ακριβώς εναντίον των ελληνικών δυνάμεων στη Μικρά Ασία.

Η υπερήφανη αναφορά του Λαβρόφ σε αυτό το «ένδοξο κεφάλαιο» της ρωσοτουρκικής συνεργασίας δεν είναι απλώς ιστορική αναδρομή. Είναι υπενθύμιση ότι η σημερινή Ρωσία βλέπει με θετικό μάτι τη στήριξη που προσέφερε τότε ο Λένιν στον Κεμάλ, στήριξη που οδήγησε, μεταξύ άλλων, στη γενοκτονία και τον ξεριζωμό εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων της Μικράς Ασίας.

Για τους Έλληνες, η δήλωση αυτή λειτουργεί ως οδυνηρή υπενθύμιση: η Μικρασιατική Καταστροφή δεν ήταν μόνο αποτέλεσμα στρατιωτικών λαθών ή διεθνούς εγκατάλειψης, αλλά και άμεσης, συνειδητής βοήθειας ενός μεγάλου κράτους προς τον αντίπαλο. Και αυτό το κεφάλαιο, όπως λέει ο ίδιος ο Λαβρόφ, «θα μείνει για πάντα στη μνήμη»...

Εμείς σίγουρα δεν θα το ξεχάσουμε.