Το "τείχος drones" της Ευρώπης: Όραμα ή ουτοπία;

Gints Ivuskans/AFP via Getty Images

Η ιδέα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τείχος anti-drone παρουσιάζει ρωγμές πριν αναχαιτίσει τον πρώτο Ρώσο εισβολέα...

Η πρόταση της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για τη δημιουργία ενός «τείχους drones» κατά μήκος των ανατολικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και διχασμό μεταξύ των κρατών-μελών. Παρότι η απειλή από ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη είναι υπαρκτή και αυξανόμενη, η υλοποίηση του σχεδίου σκοντάφτει σε πολιτικές, στρατηγικές και οικονομικές αντιρρήσεις.

Η πρόταση και το γεωπολιτικό πλαίσιο

Στην ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης, η φον ντερ Λάιεν παρουσίασε την ιδέα ενός «τείχους drones», ενός συστήματος αποκάλυψης και αντιμετώπισης που θα προστατεύει την ανατολική πτέρυγα της ΕΕ από ρωσικές παραβιάσεις. Η πρόταση ήρθε ως απάντηση σε περιστατικά με ρωσικά drones που παραβίασαν τον εναέριο χώρο της Πολωνίας, της Ρουμανίας, αλλά και της Δανίας, της Νορβηγίας και της Γερμανίας.

Για τις χώρες της Βαλτικής και την Πολωνία, η πρόταση είναι επιτακτική και λογική. Αντίθετα, κράτη της νότιας και δυτικής Ευρώπης εκφράζουν επιφυλάξεις για το κόστος, την αποτελεσματικότητα και την εναρμόνιση με τα σχέδια του ΝΑΤΟ. 

Ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε χαρακτηριστικά: «Δεν υπάρχει τέλειο τείχος για την Ευρώπη. Μιλάμε για σύνορα 3.000 χιλιομέτρων. Είναι εφικτό; Η απάντηση είναι όχι».

Τεχνικές και πολιτικές προκλήσεις

Ο Επίτροπος Άμυνας της ΕΕ, Άντριους Κουμπίλιους, υπερασπίστηκε το σχέδιο, εκτιμώντας ότι η αρχική φάση θα κοστίσει περίπου 1 δισ. ευρώ και θα μπορούσε να υλοποιηθεί εντός ενός έτους. Ωστόσο, παραδέχθηκε ότι ο όρος «τείχος» ίσως δημιουργεί παραπλανητικές εντυπώσεις, παραπέμποντας σε στατικές οχυρώσεις τύπου «Γραμμής Μαζινό».

Η ευρωβουλευτής των Πρασίνων, Χάνα Νόιμαν, προειδοποίησε ότι η πρόταση δεν αποτελεί πανάκεια: «Δεν θα μας προστατεύσει από κυβερνοεπιθέσεις, ούτε θα ενισχύσει την παραγωγή πυρομαχικών ή θα επιλύσει τα βαθύτερα προβλήματα των δομών λήψης αποφάσεων».

Η διάσταση της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης

Η χρηματοδότηση του σχεδίου από κοινοτικούς πόρους απαιτεί ομοφωνία μεταξύ των κρατών-μελών. Η Ελλάδα και η Ιταλία τόνισαν ότι τα αμυντικά έργα της ΕΕ πρέπει να ωφελούν ολόκληρη την Ένωση, όχι μόνο την ανατολική πτέρυγα. Ο Πρωθυπουργός της Φινλανδίας, Πέτερι Όρπο, απάντησε: «Δείξαμε αλληλεγγύη στην πανδημία, στην οικονομία, στη μετανάστευση. Τώρα είναι η ώρα για αλληλεγγύη στην ασφάλεια».

Στην πρόσφατη συνάντηση κορυφής στην Κοπεγχάγη, οι διαφωνίες ήταν εμφανείς. Ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς φέρεται να επέκρινε το σχέδιο με «πολύ σκληρούς» όρους, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές.

Προχωρά αλλά με επιφυλάξεις

Παρά τις αντιρρήσεις, οι ηγέτες της ΕΕ ενέκριναν τις προτάσεις της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένης της «anti-drone ασπίδας». Ωστόσο, οι λεπτομέρειες για το κόστος, το χρονοδιάγραμμα και τις τεχνικές δυνατότητες παραμένουν ασαφείς. Η Δανή Πρωθυπουργός, Μέτε Φρεντέρικσεν, μίλησε για «ευρωπαϊκό δίκτυο anti-drone μέτρων», αποφεύγοντας τον όρο «τείχος».

Ο αναλυτής άμυνας Κρίστιαν Μέλινγκ σημείωσε ότι «τα drones είναι τα δάχτυλα, αν θέλεις να νικήσεις, πρέπει να στοχεύσεις το κεφάλι: τη διοίκηση, την εφοδιαστική και την παραγωγική ικανότητα».

Η πρόταση της φον ντερ Λάιεν για ένα «τείχος drones» αντανακλά την αυξανόμενη ανησυχία για την ασφάλεια της Ευρώπης απέναντι στη Ρωσία. Παρότι δεν αποτελεί απόλυτη λύση, είναι ένα βήμα προς την ενίσχυση της άμυνας της ΕΕ. Η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από την πολιτική βούληση, την τεχνική υλοποίηση και την αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών-μελών.