ΟΧΙ στην τροπολογία - Η αδράνεια και η καταστρατήγηση των νόμων για το ΜΤΣ δεν πρέπει να ρίξουν όλα τα Ταμεία στα βράχια

Μπάμπης Παπασπύρος

Αφορμή για το άρθρο στάθηκε η αιφνιδιαστική κατάθεση τροπολογίας από τον Υπουργό Άμυνας, η οποία επηρεάζει άμεσα τα έσοδα & το μέλλον των Μετοχικών Ταμείων.

Ο κ. Δένδιας λίγες ώρες μόνο μετά την δημόσια δήλωσή του ότι η βιωσιμότητα των Μετοχικών Ταμείων «έχει θέματα», καταργεί με τροπολογία νόμου θεσμοθετημένες υπέρ των Μετοχικών Ταμείων κρατήσεις, χωρίς να πραγματοποιηθεί συζήτηση στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής, στερώντας την δυνατότητα διαβούλευσης με τους εμπλεκόμενους θεσμικούς φορείς. 

Η πρωτοφανής επιλεκτική κατανομή των υπολειπόμενων πόρων υπέρ του ΜΤΣ και εις βάρος των ΜΤΝ και ΜΤΑ, μπορεί να εξηγηθεί μονάχα στη βάση μιας μικροπολιτικής, ψηφοθηρικής, κοντόφθαλμης τακτικής.

Ας δούμε το πρόβλημα...

Το Μετοχικό Ταμείο Στρατού εδώ και χρόνια καταρρέει υπό το βάρος χρόνιων στρεβλώσεων, νομικής αδιαφορίας και πολιτικής απραξίας. Αντί για λύσεις, προτείνονται αναδιανομή εσόδων και πιθανώς ενοποιήσεις που απειλούν και τα υγιή Ταμεία. Ήρθε η ώρα για εφαρμογή των νόμων και διαφανή εξυγίανση, όχι για νέα λάθη

Το Μετοχικό Ταμείο Στρατού (ΜΤΣ) αποτελεί έναν από τους βασικούς θεσμούς κοινωνικής μέριμνας για τους υπηρετούντες και αποστράτους του Στρατού Ξηράς. Ωστόσο, η πορεία του Ταμείου τις τελευταίες δεκαετίες έχει στιγματιστεί από χρόνια προβλήματα υποχρηματοδότησης, αδιαφανούς λειτουργίας και συστημικών στρεβλώσεων. Στο επίκεντρο αυτών των προβλημάτων βρίσκεται η ασύμμετρη και ατεκμηρίωτη συμμετοχή προσωπικού της Ελληνικής Αστυνομίας (ΕΛ.ΑΣ.) στο ΜΤΣ, η οποία, σύμφωνα με τις διαπιστώσεις αναλογιστικών μελετών και ανεξάρτητων παρατηρητών, έχει συντελέσει σε τεράστιες οικονομικές ζημίες, απειλώντας τη βιωσιμότητα του Ταμείου.

Ιστορικό Πλαίσιο – Νομική Διαίρεση του ΜΤΣ

Η νομοθεσία προβλέπει ξεκάθαρα τον διαχωρισμό του ΜΤΣ από το 1992. Συγκεκριμένα, το άρθρο 27 του Ν. 1911/1990 θέσπισε την ίδρυση δύο ξεχωριστών ταμείων: ενός για το προσωπικό του Στρατού Ξηράς (το υφιστάμενο ΜΤΣ) και ενός δεύτερου για το προσωπικό προελεύσεως Ελληνικής Αστυνομίας και πρώην Χωροφυλακής. Παρά την πρόβλεψη για πλήρη οικονομική, διοικητική και νομική αυτονόμηση των δύο Ταμείων, η εφαρμογή της διάταξης αυτής ποτέ δεν εφαρμόσθηκε, με αποτέλεσμα να διατηρείται ένα καθεστώς συνδιαχείρισης που δημιουργεί σοβαρά ελλείμματα, αδικίες και δυσλειτουργίες.

Η μεταρρύθμιση αυτή, που είχε στόχο την εξυγίανση και την ισονομία στη διαχείριση των πόρων, έμεινε μετέωρη, και σήμερα, τρεις δεκαετίες αργότερα, το πρόβλημα έχει διογκωθεί και απαιτεί άμεσες λύσεις.

Οι Αναλογιστικές Μελέτες: Τεκμήρια Κρίσης

Το 2006 και το 2010 πραγματοποιήθηκαν οι σημαντικότερες μέχρι σήμερα αναλογιστικές μελέτες του ΜΤΣ, με ανάθεση στην Deloitte Business Solutions. Η μελέτη του 2010 επανεκτίμησε τα οικονομικά δεδομένα του Ταμείου και κατέληξε σε δραματικά συμπεράσματα. Η συμμετοχή των αστυνομικών χωρίς επαρκείς εισφορές, αλλά με πλήρη δικαιώματα μερίσματος, είχε ήδη δημιουργήσει ένα «αφανές έλλειμμα» που ξεπερνούσε τα 700 εκατομμύρια ευρώ. Η Deloitte χαρακτήρισε τη λειτουργία αυτή ως οικονομικά μη βιώσιμη και πρότεινε ως βασικό μέτρο εξυγίανσης την αποχώρηση των αστυνομικών από το ΜΤΣ και την ένταξή τους σε αντίστοιχο ταμείο που θα ανταποκρίνεται στη δομή και τις ανάγκες του δικού τους κλάδου.

Επιπλέον, σύμφωνα με τον Ν. 5018/2023 (Άρθρο 39), τα Μετοχικά Ταμεία υποχρεούνται να εκπονούν αναλογιστικές μελέτες ανά διετία ή έκτακτα εφόσον μεταβληθούν ουσιωδώς οι παροχές ή οι πόροι. Οι όποιες μελέτες από το 2010 και μετά φαίνεται να επιβεβαιώνουν την ύπαρξη του ίδιου προβλήματος: χαμηλές εισφορές – υψηλές παροχές, με έντονη ανισότητα εις βάρος των στελεχών του Στρατού Ξηράς.

Ωστόσο, παρότι υφίσταται νομοθετική υποχρέωση για δημοσιοποίηση και συμμόρφωση με τις προτάσεις των μελετών, μέχρι σήμερα καμία ουσιαστική μεταρρύθμιση δεν έχει εφαρμοστεί.

Η Παθογένεια του 68/32 και οι Μυθοπλασίες της «Ισότητας»

Η συμμετοχή των αστυνομικών στο ΜΤΣ βασίζεται σε μια μαθηματική μυθολογία που επιμένει να διατηρεί τον διαχωρισμό 68% (πρώην Χωροφυλακή) - 32% (Αστυνομία Πόλεων) για τη διανομή παροχών και εσόδων. Το ποσοστό αυτό, αν και προέρχεται από δεδομένα της δεκαετίας του 1980, συνεχίζει να χρησιμοποιείται ως τεχνική βάση για οικονομικές κατανομές χωρίς να ανταποκρίνεται στη σημερινή πραγματικότητα.

Το προσωπικό της ΕΛ.ΑΣ. απολαμβάνει επιπλέον παροχών από άλλα επικουρικά ταμεία, όπως το ΤΕΑΠΑΣΑ και το ΜΤΠΥ, και παράλληλα διατηρεί δικαιώματα και στο ΜΤΣ, χωρίς ισόποση συμμετοχή σε εισφορές. Το αποτέλεσμα είναι διπλά και τριπλά μερίσματα, ενώ το Ταμείο του Στρατού αιμορραγεί.

Η επιμονή σε αυτή τη σχέση, η οποία δεν έχει καμία οικονομική ή νομική βάση, συντηρεί μια κατάσταση που δεν μπορεί να χαρακτηριστεί παρά παρασιτική εις βάρος των στελεχών του Στρατού Ξηράς.

Νόμος 5018/2023 και Ανάγκη Άμεσης Εφαρμογής του Ν. 1911/1990

Το νέο θεσμικό πλαίσιο που εισήγαγε ο Ν. 5018/2023 δίνει για πρώτη φορά μετά από χρόνια τη δυνατότητα συστηματικής παρακολούθησης της βιωσιμότητας των Ταμείων με υποχρέωση αναλογιστικών μελετών και δυνατότητα διαρθρωτικών παρεμβάσεων. Ωστόσο, όσο οι εκκρεμότητες του Ν. 1911/1990 παραμένουν ανενεργές και η νομική ανεξαρτησία των ταμείων δεν ολοκληρώνεται, οποιαδήποτε απόπειρα μεταρρύθμισης θα πέφτει στο κενό.

Η ενεργοποίηση των άρθρων του Ν. 1911/1990, με πλήρη διαχωρισμό πόρων, δικαιωμάτων, περιουσίας και παροχών, αποτελεί μονόδρομο. Οποιεσδήποτε ενοποιήσεις, χωρίς διαφανή οικονομικά δεδομένα και με προϋπάρχουσες αδικίες, απλώς μεταφέρουν το πρόβλημα από τη μία γενιά στην άλλη.

Κακοδιαχείριση και Ευθύνες

Το πλέον ανησυχητικό σημείο είναι η διαχρονική αδράνεια των αρμοδίων οργάνων. Ενώ αναλογιστικές μελέτες υπάρχουν και έχουν επισημάνει επανειλημμένα τους κινδύνους, ούτε το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας ως εποπτεύουσα αρχή ούτε τα Διοικητικά Συμβούλια των Ταμείων ανέλαβαν πρωτοβουλίες για εφαρμογή διορθωτικών μέτρων.

Αν υπάρχουν ενδείξεις κακοδιαχείρισης ή παράλειψης καθήκοντος, αυτές οφείλουν να εξεταστούν όχι μόνο από τα ελεγκτικά όργανα, αλλά και από τα κοινοβουλευτικά και δικαστικά μέσα που προβλέπει η έννομη τάξη. Το ΜΤΣ δεν είναι περιουσία του Διοικητικού Συμβουλίου του· είναι περιουσία των μετόχων του.

Προτάσεις

Η κατάσταση του ΜΤΣ βρίσκεται σε οριακό σημείο. Η μη αναγνώριση της πραγματικότητας και η διαιώνιση ανισοτήτων οδηγεί το Ταμείο σε διαρκή απαξίωση. Κάθε διανομή πόρων χωρίς ουσιαστική αντιστοίχιση εισφορών είναι κοινωνικά άδικη, οικονομικά παράλογη και νομικά αβάσιμη.

Ορισμένες προτάσεις:

• Άμεση εφαρμογή του άρθρου 27 του Ν. 1911/1990 και πλήρης θεσμική και οικονομική αυτονόμηση των δύο Ταμείων.
• Δημοσίευση όλων των αναλογιστικών μελετών που έχουν εκπονηθεί από το 2010 έως σήμερα.
• Κατάργηση της παράλληλης συμμετοχής της ΕΛ.ΑΣ. στο ΜΤΣ, εφόσον απολαμβάνει άλλες επικουρικές παροχές.
• Εφαρμογή του διανεμητικού μοντέλου με διαφάνεια, δηλαδή όσα έσοδα έχει το Ταμείο, τόσα να διανέμει με δικαιοσύνη στους πραγματικούς του δικαιούχους.
• Θεσμικός έλεγχος για ευθύνες κακοδιοίκησης ή παραλείψεων, από τα όργανα της Πολιτείας.

Το ΜΤΣ χρειάζεται επανεκκίνηση, όχι μερεμέτια. Και η επανεκκίνηση ξεκινά με την εφαρμογή του νόμου, την επιστροφή στη λογική και την αποκατάσταση της ισονομίας.

Οι πόροι των Μετοχικών Ταμείων δεν είναι αντικείμενο “εσωτερικής αναδιανομής” για να καλυφθούν για ακόμη μία φορά οι κρατικές και κυβερνητικές ανεπάρκειες.

Σε κάθε περίπτωση...

Η αδράνεια και η καταστρατήγηση των νόμων για το ΜΤΣ δεν πρέπει να ρίξουν όλα τα Ταμεία στα βράχια...

Λέμε ΟΧΙ στην τροπολογία των Μετοχικών Ταμείων