Είναι επιπέδου υπουργού τεχνοκρατικές επισκέψεις όπως αυτή του ΥΕΘΑ Ν. Δένδια στο Lincoln Laboratory του ΜΙΤ στην Βοστώνη ;

Μπάμπης Παπασπύρος

Η ανακοίνωση του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας σχετικά με την επίσκεψη του Νίκου Δένδια στη Βοστώνη, στις 27 Μαΐου 2025, εγείρει έναν ουσιαστικό προβληματισμό: είναι οι τεχνοκρατικές επισκέψεις αυτού του είδους πράγματι στο ύψος ενός Υπουργού Εθνικής Άμυνας ή ανήκουν σε επίπεδο υπηρεσιακών και επιτελικών στελεχών;

Σύμφωνα με το σχετικό δελτίο Τύπου, ο ΥΕΘΑ θα έχει συναντήσεις με «ακαδημαϊκούς και στελέχη ερευνητικών κέντρων», ενώ θα επισκεφθεί και το περίφημο Lincoln Laboratory του ΜΙΤ, το οποίο βρίσκεται εντός της αεροπορικής βάσης Hanscom και εξειδικεύεται στην τεχνολογία Άμυνας και Ασφάλειας. Ωστόσο, το ερώτημα που αναδύεται δεν αφορά μόνο τη θεματολογία της επίσκεψης, σαφώς κρίσιμη και επίκαιρη, αλλά το ποιοι ακριβώς θα είναι οι συνομιλητές του Υπουργού και σε τι επίπεδο θα γίνουν αυτές οι επαφές.

Αν πρόκειται για συναντήσεις με υψηλόβαθμους αξιωματούχους της αμερικανικής Αεροπορίας ή του Πενταγώνου, τότε η παρουσία του ΥΕΘΑ είναι απολύτως δικαιολογημένη όχι μόνο συμβολικά, αλλά και ουσιαστικά. Η παρουσία ενός υπουργού σε τέτοιες επαφές υποδηλώνει σοβαρό πολιτικό ενδιαφέρον, διακρατική πρόθεση συνεργασίας και δυνατότητα λήψης αποφάσεων σε ανώτατο επίπεδο.

Αντιθέτως, αν οι επαφές περιοριστούν σε μεσαία διοικητικά στελέχη, καθηγητές χωρίς θεσμική εκπροσώπηση, ή απλώς τεχνικούς επικεφαλής μονάδων, τότε το επίπεδο της επίσκεψης δύσκολα δικαιολογείται ως υπουργικό. Υπάρχει στη διεθνή διπλωματική πρακτική μία σαφής αντιστοιχία μεταξύ ιεραρχίας και επιπέδου επαφών: οι υπουργοί συναντούν υπουργούς, διοικητές, CEOs, στρατηγούς κλπ. Δεν συναντούν συντονιστές προγραμμάτων ή διαχειριστές έργων, αυτή είναι αρμοδιότητα υπηρεσιακών παραγόντων ή εξειδικευμένων αντιπροσωπειών.

Πέραν του συμβολικού, υπάρχει και το πρακτικό σκέλος: από μια επίσκεψη επιπέδου ΥΕΘΑ αναμένει κανείς χειροπιαστά αποτελέσματα. Μνημόνια συνεργασίας, συμφωνίες ανταλλαγής τεχνογνωσίας, συμμετοχή ελληνικών φορέων σε ερευνητικά έργα ή ακόμα και προσέλκυση επενδύσεων στον χώρο της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας. Χωρίς αυτό το πλαίσιο και χωρίς επαφές σε αντίστοιχο επίπεδο, ο κίνδυνος είναι η επίσκεψη να εκληφθεί περισσότερο ως επικοινωνιακή προβολή παρά ως ουσιαστική διπλωματική ή στρατηγική πρωτοβουλία.

Το Lincoln Lab, συγκεκριμένα, είναι ένα στρατηγικής σημασίας ίδρυμα. Εποπτεύεται από την Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση των ΗΠΑ και συνδέεται άμεσα με την αμερικανική στρατιωτική τεχνολογία αιχμής. Η αξία μιας υπουργικής επίσκεψης εκεί εξαρτάται απολύτως από το αν αυτή γίνεται σε υψηλότατο επίπεδο: π.χ. παρουσία εκπροσώπων του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ ή υψηλόβαθμων αξιωματούχων του ΜΙΤ. Αν δεν ισχύει αυτό, τότε η παρουσία του ΥΕΘΑ ενδέχεται να μην προσδώσει το επιδιωκόμενο βάρος.

Ο ρόλος του Υπουργού Άμυνας στον σύγχρονο κόσμο περιλαμβάνει μεν τη διερεύνηση τεχνολογικών δυνατοτήτων και τη χάραξη στρατηγικής καινοτομίας, όμως αυτό πρέπει να γίνεται με σωστή ιεράρχηση. Μια τέτοια επίσκεψη έχει νόημα εφόσον εντάσσεται σε ευρύτερο σχεδιασμό, συνοδεύεται από αρμόδιους εμπειρογνώμονες, και προετοιμάζει το έδαφος για θεσμικές συνεργασίες. Διαφορετικά, υπονομεύεται η αξία τόσο της επίσκεψης όσο και του ρόλου του ίδιου του υπουργού.

Συμπερασματικά, ναι τεχνοκρατικές επισκέψεις μπορεί και πρέπει να είναι επιπέδου υπουργού, αρκεί να υπάρχουν οι κατάλληλοι συνομιλητές, η ανάλογη προετοιμασία και μια σαφής στρατηγική στόχευση. Το αν η επίσκεψη Δένδια πληροί αυτές τις προϋποθέσεις, μένει να φανεί στην πράξη και στις ανακοινώσεις που θα ακολουθήσουν. Το επίπεδο της πολιτικής παρουσίας πρέπει να αντανακλάται στο επίπεδο των συνομιλητών και του αποτελέσματος. Διαφορετικά, η πολιτική υπερεκτίμηση ενός τεχνοκρατικού γεγονότος ενδέχεται να προκαλέσει περισσότερα ερωτήματα απ’ όσα απαντά.