Προβλήματα και προκλήσεις στην εκπαίδευση αντιμετώπισης drones στον Βρετανικό Στρατό

Τα τελευταία χρόνια, η στρατιωτική τεχνολογία έχει σημειώσει ραγδαίες εξελίξεις, με τα μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα (drones) και τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου (EW – Electronic Warfare) να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στα σύγχρονα πεδία μάχης. Από τον πόλεμο στην Ουκρανία μέχρι στρατιωτικές ασκήσεις στο ΝΑΤΟ, γίνεται όλο και πιο φανερό πως ο πόλεμος του 21ου αιώνα βασίζεται σε νέα εργαλεία και τεχνολογίες, που απαιτούν διαφορετικού τύπου εκπαίδευση και στρατηγική σκέψη.

Ωστόσο, η εφαρμογή αυτών των τεχνολογιών σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο συναντά σημαντικά εμπόδια, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την εκπαίδευση με drones και την προσομοίωση ηλεκτρονικών παρεμβολών. Ταυτόχρονα, η Ρωσία, αντιμετωπίζοντας πραγματικές πολεμικές συνθήκες στην Ουκρανία, έχει επιταχύνει την ανάπτυξη και εφαρμογή τέτοιων τεχνολογιών, έστω και με αυτοσχέδιο τρόπο.

Οι Περιορισμοί στο Ηνωμένο Βασίλειο: Η Υπερβολική Γραφειοκρατία ως Εμπόδιο

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Daily Mail , αξιωματούχοι του βρετανικού στρατού καταγγέλλουν ότι αυστηροί κανονισμοί υγείας, ασφάλειας και προστασίας προσωπικών δεδομένων εμποδίζουν την επαρκή εκπαίδευση των στρατιωτών σε τεχνολογίες anti-drones. Η πτήση drones άνω των 250 γραμμαρίων απαγορεύεται πάνω από ανθρώπους, ακόμη και σε χώρους πλήρως ελεγχόμενους, όπως το Salisbury Plain, το μεγαλύτερο πεδίο ασκήσεων του βρετανικού στρατού.

Παράλληλα, οι εκπαιδευτικές δραστηριότητες που περιλαμβάνουν παρεμβολές σημάτων (signal jamming) ή άλλες μορφές ηλεκτρονικού πολέμου, συχνά μπλοκάρονται λόγω ανησυχιών για παρενέργειες στα πολιτικά δίκτυα επικοινωνίας ή παραβιάσεις της νομοθεσίας περί προστασίας δεδομένων. Το αποτέλεσμα είναι πως, ενώ η τεχνολογία εξελίσσεται, η στρατιωτική προετοιμασία υστερεί δραματικά.

Αυτό έχει οδηγήσει σε ανορθόδοξες πρακτικές. Ορισμένοι στρατιώτες επιλέγουν να αγοράζουν οι ίδιοι drones και εξοπλισμό από το εμπόριο για να εκπαιδευτούν ιδιωτικά, χωρίς την επίσημη στήριξη του στρατού. Αυτή η κατάσταση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στους κόλπους του Υπουργείου Άμυνας, με στελέχη να τονίζουν ότι η Βρετανία δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική σε έναν “ψηφιακό” πόλεμο, αν δεν επιτρέπεται καν η εξάσκηση σε βασικές τεχνολογίες.

Το Παράδειγμα της Ρωσίας: Αυτοσχέδιες Λύσεις με Πραγματική Εφαρμογή

Αντίθετα με τη Βρετανία, η Ρωσία, λόγω της σύγκρουσης στην Ουκρανία, έχει ριχτεί σε μια αναγκαστική και πρακτική εφαρμογή των τεχνολογιών αντιμετώπισης drones. 

Οι ρωσικές δυνάμεις έχουν εγκαταστήσει παρεμβολείς σημάτων σε παλαιότερα άρματα μάχης, όπως τα T-72 και T-90, με σκοπό να προστατεύσουν τα οχήματα από ουκρανικές επιθέσεις με drones.

Τα συστήματα “Volnorez” και “Saniya” είναι παραδείγματα αυτών των αυτοσχέδιων λύσεων. Πρόκειται για ισχυρούς παρεμβολείς σε ζώνες συχνοτήτων που χρησιμοποιούνται από εμπορικά και στρατιωτικά drones. Σε κάποιες περιπτώσεις, δημιουργούνται ακόμα και κεραίες με άσχημη αισθητική αλλά μεγάλη επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα.

Η πρακτική εφαρμογή αυτών των τεχνολογιών έχει αποδειχτεί χρήσιμη στο πεδίο, μερικές φορές όμως αποτυγχάνει. Το Ουκρανικό πυροβοκικό καταφέρνει να καταστρέφει τα ρωσικά άρματα προτού τα drones πλησιάσουν, εξουδετερώνοντας έτσι τα παρεμβολικά συστήματα από απόσταση. Αυτό δείχνει πως, παρότι οι τεχνολογίες παρεμβολής είναι χρήσιμες, δεν αρκούν από μόνες τους για την προστασία ενός στόχου, χρειάζεται συνδυασμός με άλλα συστήματα και τακτικές.

Η Διπλή Πραγματικότητα: Τεχνολογία και Πολιτική

Η σύγκριση ανάμεσα στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Ρωσία αποκαλύπτει μια βαθύτερη αντίφαση. Από τη μια, οι δημοκρατικές χώρες αντιμετωπίζουν δίκαια θέματα ασφάλειας, προσωπικών δεδομένων και νομικού πλαισίου, όμως αυτό συχνά γίνεται εις βάρος της αποτελεσματικότητας. Από την άλλη, αυταρχικά καθεστώτα όπως η Ρωσία αγνοούν τέτοιες παραμέτρους και δρουν πιο “ελεύθερα”, μερικές φορές πιο αποτελεσματικά σε πρακτικό επίπεδο.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο τεχνολογικό, αλλά και θεσμικό: η αδυναμία προσαρμογής του στρατιωτικού πλαισίου στις σύγχρονες ανάγκες, μέσα σε ένα αυστηρό γραφειοκρατικό περιβάλλον, αποτελεί μεγάλο ρίσκο για χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο. Η τεχνολογία προχωρά ταχύτερα από τη νομοθεσία και ο στρατός δεν μπορεί να μένει πίσω.

Συμπεράσματα και Προτάσεις

Η ενσωμάτωση drones και συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου στις στρατιωτικές δυνάμεις είναι πλέον αναγκαία. Οι συγκρούσεις του μέλλοντος (και του παρόντος) διεξάγονται με όρους που συνδυάζουν φυσική ισχύ, ψηφιακές επιθέσεις και πληροφοριακή κυριαρχία.

Για χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, απαιτείται:

• Αναθεώρηση των κανονισμών υγείας και ασφαλείας με σκοπό την καλύτερη προσαρμογή στις στρατιωτικές ανάγκες.
• Νομική αναδιάρθρωση ώστε να επιτρέπεται η χρήση συστημάτων EW σε ελεγχόμενα περιβάλλοντα για εκπαιδευτικούς σκοπούς.
• Δημιουργία ειδικών εκπαιδευτικών μονάδων για drones και EW, με ευέλικτο κανονιστικό πλαίσιο.
• Μάθηση από τα πεδία μαχών, όπως της Ουκρανίας, ώστε να αξιοποιούνται πραγματικά δεδομένα και σενάρια.

Η ισορροπία ανάμεσα στην ασφάλεια, τη νομιμότητα και την αποτελεσματικότητα είναι λεπτή, αλλά απαραίτητη. Οι στρατοί του μέλλοντος δεν θα κερδίζουν μόνο με όπλα, αλλά και με δεδομένα, συχνότητες, και λογισμικό.