Το υψηλό κόστος κατάρριψης φθηνών drones από μαχητικά αεροσκάφη: Ένα νέο στρατηγικό αδιέξοδο

© FT montage; AFP/Getty Images

Η σύγχρονη πραγματικότητα των πολέμων αναδεικνύει μια όλο και πιο έντονη ασυμμετρία: φθηνά, μαζικά παραγόμενα drones απειλούν ακριβά και τεχνολογικά προηγμένα αμυντικά συστήματα. Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση των Financial Times , οι χώρες του Κόλπου και ευρύτερα της Μέσης Ανατολής αντιμετωπίζουν σοβαρές προκλήσεις καθώς χρησιμοποιούν μαχητικά αεροσκάφη για να καταρρίπτουν ιρανικά drones τύπου Shahed μια πρακτική που αποδεικνύεται οικονομικά και επιχειρησιακά δυσανάλογη. 

Η ασυμμετρία κόστους

Στην καρδιά του προβλήματος βρίσκεται η τεράστια διαφορά κόστους μεταξύ επιτιθέμενου και αμυνόμενου. Ένα drone τύπου Shahed μπορεί να κοστίζει 20-30 χιλ. $, ενώ η κατάρριψή του με μαχητικό αεροσκάφος συνεπάγεται κόστος πολλαπλάσιο: καύσιμα, φθορά αεροσκαφών, χρήση πυραύλων αέρος-αέρος και, κυρίως, επιχειρησιακή καταπόνηση προσωπικού και μέσων.

Για να έχετε μια εικόνα για την αναχαίτιση drones με πυραύλους αέρος-αέρος...

Ο AIM-9X Sidewinder κοστίζει στον αμερικανικό στρατό περίπου 485.000 $ και ο AIM-120 AMRAAM κοστίζει πάνω από 1 εκατ.$

Αυτή η αναλογία οδηγεί σε ένα παράδοξο: ο αμυνόμενος ξοδεύει πολύ περισσότερα από τον επιτιθέμενο για να εξουδετερώσει μια σχετικά φθηνή απειλή. Σε ένα περιβάλλον μαζικών επιθέσεων, το μοντέλο αυτό καθίσταται μη βιώσιμο.

Επιχειρησιακή φθορά και κόπωση

Πέρα από το οικονομικό σκέλος, η συνεχής χρήση μαχητικών για αποστολές αναχαίτισης δημιουργεί σοβαρά προβλήματα φθοράς. Τα αεροσκάφη σχεδιάζονται για συγκεκριμένους κύκλους χρήσης και συντήρησης, ενώ οι πιλότοι υφίστανται αυξημένη πίεση λόγω συνεχών απογειώσεων επιφυλακής.

Η ανάγκη για 24ωρη ετοιμότητα, σε συνδυασμό με μαζικές επιθέσεις drones, οδηγεί σε υπερφόρτωση των αεροπορικών δυνάμεων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της διαθεσιμότητας για άλλες κρίσιμες αποστολές, όπως η αεροπορική υπεροχή ή η στρατηγική αποτροπή.

Το στρατηγικό πλεονέκτημα των drones

Τα drones, και ιδιαίτερα τα λεγόμενα “loitering munitions”, έχουν αλλάξει ριζικά τη φύση του πολέμου. Η δυνατότητα μαζικής εκτόξευσης, η χαμηλή ταχύτητα αλλά και η μικρή θερμική υπογραφή τα καθιστούν δύσκολους στόχους για παραδοσιακά συστήματα αεράμυνας.

Επιπλέον, η χρήση τους σε «σμήνη» (swarm tactics) ενισχύει την πιθανότητα διάτρησης της άμυνας. Ακόμη και αν ένα μεγάλο ποσοστό καταρριφθεί, η οικονομική ζημία για τον επιτιθέμενο παραμένει περιορισμένη, ενώ ο αμυνόμενος εξαντλεί πολύτιμους πόρους.

Η ανάγκη για νέα δόγματα αεράμυνας

Η κατάσταση αυτή αναδεικνύει την ανάγκη μετάβασης σε πιο αποδοτικές λύσεις. Οι παραδοσιακές μέθοδοι μαχητικά και ακριβά αντιαεροπορικά συστήματα, δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση φθηνών, μαζικών απειλών.

Αντίθετα, απαιτείται ένα πολυεπίπεδο σύστημα άμυνας που να περιλαμβάνει:

• Φθηνότερα μέσα αναχαίτισης (π.χ. αντιαεροπορικά πυροβόλα, κατευθυνόμενα βλήματα μικρού κόστους)
• Radar και RF δέκτες αποκάλυψης
• Ηλεκτρονικό πόλεμο (jamming, spoofing)
• Συστήματα laser και κατευθυνόμενης ενέργειας
• Αυτοματοποιημένα δίκτυα ανίχνευσης και εμπλοκής

Η υιοθέτηση τέτοιων λύσεων μπορεί να αποκαταστήσει την ισορροπία κόστους και να μειώσει την εξάρτηση από ακριβά μέσα.

Επιπτώσεις για τη διεθνή ασφάλεια

Το φαινόμενο αυτό δεν περιορίζεται στη Μέση Ανατολή. Η εμπειρία από συγκρούσεις όπως στην Ουκρανία δείχνει ότι τα drones αποτελούν πλέον βασικό στοιχείο του σύγχρονου πολέμου. Η ευκολία απόκτησης και χρήσης τους σημαίνει ότι ακόμη και μη κρατικοί δρώντες μπορούν να αποκτήσουν σημαντικές επιθετικές δυνατότητες.

Αυτό δημιουργεί ένα νέο περιβάλλον ασφάλειας, όπου η τεχνολογική υπεροχή δεν εγγυάται απαραίτητα και επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα. Αντιθέτως, η προσαρμοστικότητα και η οικονομική αποδοτικότητα καθίστανται κρίσιμοι παράγοντες.

Η χρήση μαχητικών αεροσκαφών για την κατάρριψη φθηνών drones αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα στρατηγικής ασυμμετρίας. Αν και προσφέρει άμεση λύση, δεν είναι βιώσιμη μακροπρόθεσμα. 

Η εξέλιξη της τεχνολογίας και των τακτικών επιβάλλει την αναθεώρηση των αμυντικών δογμάτων, με έμφαση σε πιο ευέλικτες, οικονομικές και πολυεπίπεδες λύσεις.

Σε τελική ανάλυση, ο πόλεμος του μέλλοντος δεν θα κερδίζεται μόνο από τον πιο ισχυρό, αλλά από εκείνον που μπορεί να προσαρμοστεί ταχύτερα και να διαχειριστεί αποτελεσματικότερα τους πόρους του.