Η ελληνική anti-drone ασπίδα που αξίζει περισσότερα: Κένταυρος, Υπερίων και Τηλέμαχος

Μπάμπης Παπασπύρος

Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα μία από τις πιο ενδιαφέρουσες επιχειρησιακά οικογένειες anti-drone συστημάτων στην Ευρώπη .

Ο Κένταυρος της ΕΑΒ είναι battle-proven: στην Ερυθρά Θάλασσα, από τη φρεγάτα «Ψαρά», εντόπισε και εξουδετέρωσε με ηλεκτρονική παρεμβολή τουλάχιστον δύο οπλισμένα drones των Χούθι, αναγκάζοντας άλλα να αποσυρθούν, με μηδενικό κόστος ανά εμπλοκή. Η παθητική αποκάλυψη ξεπερνά τα 150 χλμ. και η αποτελεσματική παρεμβολή φτάνει τα 25-40 χλμ., επιδόσεις που λίγα ευρωπαϊκά dedicated C-UAS συστήματα μπορούν να δημοσιεύσουν με την ίδια αξιοπιστία.

Ο Υπερίων αποκαλύπτει και εξουδετερώνει σε μεσαίες αποστάσεις σμήνη drones με 360° κάλυψη, ενώ το radar Τηλέμαχος προσφέρει κρίσιμη ικανότητα εντοπισμού μίνι-drones σε εξαιρετικά χαμηλά ύψη, ακριβώς εκεί όπου παραδοσιακά radar συχνά αποτυγχάνουν. Μαζί σχηματίζουν μια στρωματοποιημένη, οικονομική και εθνικά ελεγχόμενη ασπίδα.

Κι όμως, παρά τα χαρακτηριστικά αυτά, η προώθησή τους τόσο στην εγχώρια όσο και στην ευρωπαϊκή αγορά αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες.

Τα προβλήματα

Στην Ελλάδα, η ενσωμάτωση προχωρά αργά. Ενώ ο Κένταυρος εξοπλίζει ήδη φρεγάτες και σχεδιάζεται για περισσότερες πλατφόρμες, η πλήρης κλιμάκωση παραγωγής και ο ενδεχόμενος εξοπλισμός, του Στρατού Ξηράς και της Πολεμικής Αεροπορίας για κάλυψη και προστασία κρίσιμων υποδομών, δεν είναι ορατός.  Γραφειοκρατικά εμπόδια στη ΓΔΑΕΕ, καθυστερήσεις στον ορισμό ακριβών επιχειρησιακών απαιτήσεων και περιορισμένη παραγωγική δυναμικότητα της ΕΑΒ δημιουργούν «bottleneck».

Στην Ευρώπη η εικόνα είναι ακόμη πιο απογοητευτική. Το μεγάλο ενδιαφέρον της Βουλγαρίας, που τον Φεβρουάριο 2026 παρουσιάστηκε ως πιθανή προμήθεια άνω των 100 συστημάτων Κένταυρος μέσω του μηχανισμού SAFE, έχει ουσιαστικά ξεθωριάσει. Μέχρι τον Σεπτέμβριο 2026 η συζήτηση στη Σόφια είχε συρρικνωθεί σε περίπου 10 συστήματα, ενώ η χώρα είχε ήδη αρχίσει να παραλαμβάνει αμερικανικά συστήματα και να διαπραγματεύεται με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η αρχική αισιοδοξία για μια μεγάλη εξαγωγική επιτυχία μέσω SAFE δεν μετουσιώθηκε σε σύμβαση ή συμβόλαιο.

Οι αιτίες είναι πολλαπλές:  

- Ελλιπής συστηματική προώθηση και marketing σε διεθνές εκθέσεις και διπλωματικά κανάλια.  

- Γραφειοκρατικές καθυστερήσεις τόσο στην Ελλάδα όσο και στους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς.  

- Ανταγωνισμός από καθιερωμένους μεγάλους ομίλους (Leonardo, Thales, Hensoldt κ.ά.) που διαθέτουν ισχυρότερα δίκτυα πωλήσεων και ολοκληρωμένες λύσεις.  

- Πολιτικές και διακυβερνητικές προτεραιότητες που συχνά ευνοούν παραδοσιακούς προμηθευτές.

Η κατάσταση δεν είναι μη αναστρέψιμη. Απαιτούνται στοχευμένες κινήσεις:

1. Επιτάχυνση εγχώριας ζήτησης: Άμεσος ορισμός σαφών επιχειρησιακών απαιτήσεων των Γενικών Επιτελείων από τη ΓΔΑΕΕ και ένταξη μεγάλου αριθμού συστημάτων (Κένταυρος, Υπερίων, Τηλέμαχος) στο πρόγραμμα εξοπλισμών, την προστασία κρίσιμων υποδομών των Ε.Δ και στην «Ασπίδα του Αχιλλέα». Η εγχώρια μαζική προμήθεια θα λειτουργήσει ενισχυτικά και θα επιτρέψει στην ΕΑΒ να επενδύσει σε γραμμές παραγωγής.

2. Ενίσχυση παραγωγικής ικανότητας: Δημόσια-ιδιωτική συνεργασία, ανάθεση υποκατασκευαστικού έργου, συμπράξεις με άλλες ελληνικές εταιρείες του οικοσυστήματος και αξιοποίηση ευρωπαϊκών κονδυλίων για αύξηση δυνατοτήτων. Χωρίς δυνατότητα παράδοσης δεκάδων ή εκατοντάδων συστημάτων σε εύλογο χρόνο, οι εξαγωγές παραμένουν θεωρητικές.

3. Επιθετική διπλωματία και marketing: Δημιουργία εξειδικευμένης ομάδας προώθησης στο ΥΠΕΘΑ και στην ΕΑΒ, στοχευμένες παρουσιάσεις σε χώρες του ΝΑΤΟ και της ΕΕ (ιδιαίτερα Βαλκάνια, Ανατολική Ευρώπη, χώρες με ναυτικές ανάγκες), και ενεργή αξιοποίηση του SAFE και άλλων ευρωπαϊκών εργαλείων με κοινές προτάσεις (Ελλάδα-Κύπρος-Βουλγαρία-Ρουμανία-Γαλλία-Ιταλία και άλλες χώρες εκτός Ε.Ε).

4. Διαφάνεια και ταχύτητα στις διαπραγματεύσεις: Αποσαφήνιση του τι ακριβώς συνέβη με το βουλγαρικό ενδιαφέρον και άμεση επανεκκίνηση επαφών. Παράλληλα, προώθηση ολοκληρωμένων πακέτων (συστήματα,  εκπαίδευση, υποστήριξη και δυνατότητα συμπαραγωγής).

5. Ενσωμάτωση σε ευρύτερα συστήματα: Συνέχιση συνεργασιών όπως αυτή με το Barak-MX και το Naval Group, ώστε ο Κένταυρος να μην πωλείται ως μεμονωμένο προϊόν αλλά ως μέρος αποδεδειγμένων πολυεπίπεδων λύσεων.

Η Ελλάδα έχει στα χέρια της πραγματικά ανταγωνιστικά anti-drone συστήματα με αποδεδειγμένη αξία στο πεδίο. Το ερώτημα δεν είναι αν τα συστήματα είναι αρκετά καλά... Το ερώτημα είναι αν η πολιτεία και η βιομηχανία θα δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις ώστε η τεχνολογική υπεροχή να μεταφραστεί σε παραγωγική κλίμακα, εγχώρια θωράκιση και εξαγωγές. Διαφορετικά, θα παραμείνουμε στη γνωστή θέση: να διαθέτουμε εξαιρετικά συστήματα που μένουν αναξιοποίητα, ενώ τόσο εμείς όσο κι άλλες χώρες αγοράζουν ακριβότερες ή λιγότερο δοκιμασμένες λύσεις.