Δεν μπορείς να αντιμετωπίσεις αυτό που δεν βλέπεις: Η πρόκληση των "σιωπηλών" drones

Μπάμπης Παπασπύρος

Η εξέλιξη της τεχνολογίας των drones δεν είναι πλέον γραμμική, είναι εκθετική. Από απλά τηλεκατευθυνόμενα συστήματα, έχουμε περάσει σε ολοένα πιο εξελιγμένες πλατφόρμες με δυνατότητες αυτονομίας, πλοήγησης χωρίς GPS και το σημαντικότερο χωρίς καμία εκπομπή ραδιοσυχνοτήτων. Αυτή η μετάβαση αλλάζει ριζικά το τοπίο της ανίχνευσης και της άμυνας.

Το βασικό δόγμα της αεράμυνας παραμένει διαχρονικό: δεν μπορείς να αντιμετωπίσεις κάτι που δεν μπορείς να δεις ή να εντοπίσεις. Σήμερα, ένα αυξανόμενο ποσοστό drones κινείται ακριβώς προς την κατεύθυνση του να είναι "σιωπηλά".

Το τέλος της «άνεσης» των RF αισθητήρων;

Για χρόνια, η ανίχνευση drones βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό σε παθητικούς αισθητήρες ραδιοσυχνοτήτων (RF). Τα περισσότερα εμπορικά και στρατιωτικά drones επικοινωνούσαν με τον χειριστή τους μέσω τηλεχειρισμού ή μετάδοσης δεδομένων, αφήνοντας ένα «ηλεκτρομαγνητικό αποτύπωμα». Αυτό το αποτύπωμα μπορούσε να εντοπιστεί, να αναλυθεί και σε πολλές περιπτώσεις να παρεμβληθεί.

Όμως αυτή η εποχή δείχνει πως τελειώνει...

Τα σύγχρονα αυτόνομα drones:

Ακολουθούν προγραμματισμένες διαδρομές χωρίς συνεχή επικοινωνία

Χρησιμοποιούν onboard αισθητήρες (οπτικούς, LiDAR, inertial navigation)

Εκτελούν αποστολές χωρίς καμία εκπομπή RF

Παράλληλα, εμφανίζονται ολοένα και συχνότερα drones καθοδηγούμενα μέσω οπτικής ίνας (fiber optic guided), όπου η επικοινωνία γίνεται μέσω οπτικής ίνας πρακτικά μη ανιχνεύσιμης από RF μέσα.

Το αποτέλεσμα είναι ξεκάθαρο: οι RF δέκτες καθίστανται άχρηστοι απέναντι σε αυτή την κατηγορία απειλών. Δεν υπάρχει σήμα για να εντοπιστεί, δεν υπάρχει εκπομπή για να αναλυθεί.

Η επιστροφή στο radar αλλά με νέους όρους

Σε αυτό το νέο περιβάλλον, ο εντοπισμός μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω ενεργών αισθητήρων, με κύριο εκπρόσωπο το radar . Όμως δεν μιλάμε για τα παραδοσιακά radar αεράμυνας.

Τα drones:

Έχουν πολύ μικρό ίχνος (RCS)

Πετούν χαμηλά, μέσα σε clutter (αστικό περιβάλλον, βλάστηση)

Κινούνται με ταχύτητες που μοιάζουν με πουλιά ή αντικείμενα περιβάλλοντος

Άρα απαιτούνται εξειδικευμένα radar ( Doppler-mini Doppler ) εντοπισμού μικρών στόχων σε χαμηλό ύψος με δυνατότητες όπως:

3D απεικόνιση (εύρος, κατεύθυνση, ύψος)

Υψηλή ανάλυση Doppler για διάκριση κίνησης

Προηγμένοι αλγόριθμοι φιλτραρίσματος clutter

Χωρίς τέτοια μέσα, ο εναέριος χώρος σε χαμηλά ύψη είναι ουσιαστικά «τυφλός».

Η απειλή σήμερα και αύριο

Στην παρούσα φάση, τα πλήρως αυτόνομα και fiber optic guided drones εκτιμάται ότι αποτελούν περίπου το 20% της συνολικής απειλής. Αυτό το ποσοστό όμως είναι παραπλανητικό αν ερμηνευτεί ως «μειοψηφία».

Στην πραγματικότητα:

Είναι τα πιο δύσκολα να εντοπιστούν

Είναι τα πιο ανθεκτικά σε παρεμβολές (EW)

Είναι αυτά που εκμεταλλεύονται τα κενά των υφιστάμενων συστημάτων

Με βάση την τεχνολογική τάση, μέσα στην επόμενη πενταετία είναι πολύ πιθανό να αποτελούν τον κανόνα και όχι την εξαίρεση. Η αυτονομία δεν είναι απλώς μια επιλογή, είναι η φυσική εξέλιξη για όποιον θέλει να αποφύγει τον εντοπισμό.

Τα περισσότερα σύγχρονα συστήματα anti-drone έχουν σχεδιαστεί γύρω από την ιδέα ότι το drone εκπέμπει. Όμως τα drones του αύριο και ήδη του σήμερα δεν εκπέμπουν.

Αυτό σημαίνει ότι:

Τα συστήματα RF detection δεν προσφέρουν πλήρη κάλυψη

Οι jammers δεν έχουν στόχο να παρεμβάλουν

Η αντίδραση βασίζεται σε ελλιπή ή ανύπαρκτα δεδομένα

Με απλά λόγια, οι άμυνες είναι προσανατολισμένες σε μια απειλή που σταδιακά εξαφανίζεται, ενώ η νέα απειλή περνά απαρατήρητη.

Η μετάβαση προς αυτόνομα και «σιωπηλά» drones αλλάζει θεμελιωδώς το πρόβλημα της αεράμυνας μικρού ύψους. Η ανίχνευση δεν μπορεί πλέον να βασίζεται σε εκπομπές που ίσως δεν υπάρχουν.

Το μήνυμα είναι σαφές και αδιαπραγμάτευτο:

Δεν μπορείς να αντιμετωπίσεις κάτι που δεν βλέπεις. Και αν δεν επενδύσεις σε μέσα που πραγματικά μπορούν να το εντοπίσουν, τότε απλώς δεν το βλέπεις.

Η προσαρμογή δεν είναι επιλογή είναι αναγκαιότητα.

Υ.Γ

Το παρόν άρθρο εστιάζει πρωτίστως στις προκλήσεις του εντοπισμού drones, που αποτελεί το αναγκαίο πρώτο βήμα πριν από οποιαδήποτε προσπάθεια αντιμετώπισης. Χωρίς αξιόπιστη και έγκαιρη αποκάλυψη της απειλής, κάθε επόμενο στάδιο καθίσταται πρακτικά άνευ σημασίας. Η εξουδετέρωση, είτε μέσω παρεμβολών είτε με φυσική καταστροφή, προϋποθέτει ότι ο στόχος έχει ήδη εντοπιστεί, αναγνωριστεί και παρακολουθείται. Ένα ολοκληρωμένο σύστημα anti-drone δεν μπορεί να βασίζεται σε μια μόνο τεχνολογία, αλλά απαιτεί έναν συνδυασμό προηγμένων αισθητήρων αποκάλυψης  (radar, RF δέκτες, οπτικά, ακουστικά κ.ά.), σε συνδυασμό με μέσα soft kill (όπως ηλεκτρονικός πόλεμος) και hard kill (κινητικά ή κατευθυνόμενης ενέργειας), λειτουργώντας ως ένα ενιαίο και διασυνδεδεμένο σύστημα anti-drone άμυνας.