Ποιος κρατάει τα κλειδιά του υπόστεγου; Η RAF των συμβολαίων και το "Γαλλικό κρατικό οχυρό"

Μπάμπης Παπασπύρος

Στον 21ο αιώνα, η ισχύς μιας αεροπορίας δεν κρίνεται μόνο από τα stealth αεροσκάφη της ή τους πυραύλους μακρού πλήγματος, αλλά από μια πολύ πιο πεζή, αλλά κρίσιμη λεπτομέρεια: ποιος έχει το δικαίωμα να βάλει χέρι στον κινητήρα.

Η συντήρηση των σύγχρονων μαχητικών έχει εξελιχθεί σε μια γεωπολιτική παρτίδα σκάκι, όπου συγκρούονται δύο κόσμοι. Από τη μία, η Royal Air Force (RAF), η οποία, γοητευμένη από την «εμπορική ευελιξία», παρέδωσε τα κλειδιά των υπόστεγων της σε ιδιώτες κολοσσούς, μετατρέποντας την ετοιμότητά της σε ένα περίπλοκο παιχνίδι διαχείρισης συμβολαίων.

Από την άλλη, η Γαλλία, η οποία, οχυρωμένη πίσω από την «εθνική κυριαρχία», αρνείται να αφήσει το Rafale της στο έλεος των μετόχων μιας πολυεθνικής, κρατώντας σφιχτά το κρατικό μονοπώλιο στη βαριά συντήρηση.

Αυτή η μάχη ανάμεσα στα «λογιστικά βιβλία» και την κυριαρχία δεν αφορά μόνο τη Βρετανία και τη Γαλλία. Είναι το απόλυτο δίλημμα για κάθε σύγχρονη αεροπορία που καλείται να επιλέξει αν η επιβίωσή της θα εξαρτάται από μια εμπορική ρήτρα ή από την εθνική της βούληση.

Το Βρετανικό μοντέλο: Η Αεροπορία των «συμβολαίων»

Στην μεγάλη Βρετανία η RAF αποφάσισε εδώ και δεκαετίες να μετατρέψει τη συντήρηση σε μια καθαρά επιχειρηματική δραστηριότητα.

Η φιλοσοφία:

Γιατί να πληρώνει το κράτος χιλιάδες τεχνικούς και αποθήκες, όταν μπορεί να αγοράσει «ώρες πτήσης» από την BAE Systems ή τη Lockheed Martin;

Το αποτέλεσμα: 

Η RAF έγινε μια εξαιρετικά «αδύνατη» και επαγγελματική δύναμη. Όμως, η έκθεση "Winging it?" του 2023 (a report from the UK Parliament's Defence Committee) αποκάλυψε τη σκοτεινή πλευρά: 

Όταν η συντήρηση ανήκει 100% στον ιδιώτη, ο στρατός χάνει την τεχνογνωσία του. Αν ο εργολάβος δεν έχει το ανταλλακτικό ή αν το συμβόλαιο δεν προβλέπει 24ωρη εργασία σε καιρό κρίσης, τα αεροπλάνα μένουν στο έδαφος.

Το ρίσκο:

Η RAF κατέληξε να είναι μια "Boutique Air Force". Πανίσχυρη, αλλά με ελάχιστο «βάθος». Αν χάσει τον έλεγχο της εφοδιαστικής αλυσίδας, η διαθεσιμότητα του 65% μπορεί να καταρρεύσει σε μια νύχτα.

Το Γαλλικό μοντέλο: 

Το κράτος ως μηχανικός

Στην αντίπερα όχθη, η Γαλλία αρνείται να παραδώσει τα κλειδιά των Rafale στις ιδιωτικές εταιρείες.

Η φιλοσοφία: 

Η συντήρηση είναι εθνική κυριαρχία. Η κρατική SIAé (Service Industriel de l'Aéronautique), λειτουργεί ως ένα τεράστιο εθνικό εργοστάσιο που ελέγχει τα πάντα.

Το αποτέλεσμα: 

Οι Γάλλοι έχουν το «πάνω χέρι». Μπορούν να τροποποιήσουν, να επισκευάσουν και να αναβαθμίσουν τα αεροσκάφη τους χωρίς να περιμένουν έγκριση από τα κεντρικά γραφεία κάποιας πολυεθνικής.

Η πρόκληση: 

Αυτό το μοντέλο είναι πιο ακριβό στην ειρήνη και συχνά πιο δυσκίνητο γραφειοκρατικά. Όμως, σε περίπτωση πολέμου, η Γαλλία δεν εξαρτάται από κανέναν ιδιώτη για να κρατήσει τον στόλο της ετοιμοπόλεμο. 

Υπάρχει χρυσή τομή;

Η περίπτωση της RAF κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: Το πλήρες outsourcing μπορεί να φαίνεται οικονομικό στα χαρτιά, αλλά αφαιρεί από την Αεροπορία την αυτονομία της σε περιόδους έντασης.

Το μοντέλο του 51% Κράτος – 49% Ιδιώτες, φαίνεται να είναι η απάντηση του μέλλοντος. Επιτρέπει στο Κράτος να έχει τον στρατηγικό έλεγχο και στον Ιδιώτη να προσφέρει την τεχνολογική αιχμή. Χωρίς αυτόν τον συνδυασμό, οι αεροπορίες κινδυνεύουν να γίνουν όμηροι των ισολογισμών των εταιρειών, αντί για εγγυητές της εθνικής ασφάλειας.