Από τα Drones στη νέα γενιά AI: Πώς η τεχνολογία του 2026 αλλάζει το δόγμα της εθνικής άμυνας

Μπάμπης Παπασπύρος

Η αυγή του 2026 βρίσκει την παγκόσμια αμυντική βιομηχανία σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Αν το 2024 και το 2025 ήταν οι χρονιές των drones, το 2026 είναι η χρονιά της Agentic AI. Δεν μιλάμε πλέον απλώς για τηλεκατευθυνόμενα μέσα που εκτελούν εντολές, αλλά για συστήματα που διαθέτουν τη δική τους "βούληση": μπορούν να αντιλαμβάνονται το περιβάλλον, να θέτουν τους δικούς τους στόχους, να σχεδιάζουν δράσεις και να λαμβάνουν αυτόνομες αποφάσεις για να τους επιτύχουν, προσαρμοζόμενα σε απρόβλεπτες συνθήκες στο πεδίο της μάχης. Αυτή η νέα γενιά AI μετατρέπει τα μη επανδρωμένα συστήματα σε αυτόνομα που "σκέφτονται", αποφασίζουν και δρουν, αλλάζοντας ριζικά τον τρόπο διεξαγωγής των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

1. Η Μετάβαση: Από τον τηλεχειρισμό στην αυτονομία

Μέχρι πρότινος, η χρήση των drones (UAVs) βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στον ανθρώπινο παράγοντα. Ένας χειριστής, μία οθόνη, μία εντολή. Σήμερα, η Agentic AI καταργεί αυτόν τον περιορισμό.

Οι "πράκτορες" AI (AI Agents) δεν εκτελούν απλώς προκαθορισμένες γραμμές κώδικα. Έχουν την ικανότητα:

• Ανάλυσης περιβάλλοντος: Να αναγνωρίζουν εχθρικούς στόχους μέσα από καμουφλάζ χρησιμοποιώντας πολυφασματικούς αισθητήρες.
• Δυναμικής προσαρμογής: Να αλλάζουν το σχέδιο πτήσης αν εντοπίσουν συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου (jamming).
• Συνεργασίας: Να επικοινωνούν με άλλα drones σε επίπεδο "σμήνους" (swarming), κατανέμοντας ρόλους (αναγνώριση, επίθεση, αντιπερισπασμός) χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.

Εν εξελίξει συστήματα Agentic AI: Πραγματικά παραδείγματα

Ενώ πολλά παραμένουν διαβαθμισμένα, υπάρχουν ήδη ενδείξεις και ανακοινώσεις για συστήματα που ενσωματώνουν πρακτορική AI:

Project Maven (ΗΠΑ): Αν και ξεκίνησε ως αναγνώριση εικόνων, εξελίσσεται συνεχώς. Σήμερα, οι αλγόριθμοι του Maven μπορούν να αναλύουν πολύπλοκα δεδομένα από πολλαπλές πηγές (δορυφόρους, drones, αισθητήρες εδάφους) και να προτείνουν αυτόνομα σχέδια δράσης ή να καθοδηγούν ρομποτικά συστήματα σε επιχειρησιακό περιβάλλον.

Skyborg (USAF): Αυτό το πρόγραμμα του Αμερικανικού Στρατού Αέρος στοχεύει στη δημιουργία ενός "εικονικού πιλότου" με AI που θα μπορεί να συνεργάζεται με επανδρωμένα μαχητικά αεροσκάφη. Η Skyborg θα αναλαμβάνει επικίνδυνες αποστολές, θα διεξάγει ηλεκτρονικό πόλεμο και θα δημιουργεί τακτικά πλεονεκτήματα, επιτρέποντας στον ανθρώπινο πιλότο να επικεντρωθεί σε στρατηγικές αποφάσεις.

Loyal Wingman (Αυστραλία/Boeing): Το "Mascot" ή "Ghost Bat" της Αυστραλίας είναι ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος που έχει σχεδιαστεί να πετάει δίπλα σε επανδρωμένα μαχητικά, λειτουργώντας ως συνεργάτης. Με ενσωματωμένη AI, μπορεί να εκτελεί αποστολές αναγνώρισης, επίθεσης ή αντιπερισπασμού, παίρνοντας αυτόνομες αποφάσεις εντός των ορίων που έχουν τεθεί από τον άνθρωπο-πιλότο.

Προγράμματα anti-Drone με AI (ΕΕ): Με το νέο σχέδιο δράσης της ΕΕ για την αντιμετώπιση απειλών από drones (Φεβρουάριος 2026), αναπτύσσονται συστήματα όπου η AI αναγνωρίζει αυτόνομα την απειλή (π.χ. σμήνος μικρών drones), αξιολογεί τη σοβαρότητα και ενεργοποιεί αντίμετρα (ηλεκτρονικό πόλεμο, laser, δίχτυα) χωρίς την άμεση παρέμβαση χειριστή, μειώνοντας τον χρόνο αντίδρασης σε κρίσιμες υποδομές.

2. Άμυνα βασισμένη στο λογισμικό

Στο δόγμα του 2026, η ισχύς μιας αμυντικής πλατφόρμας δεν κρίνεται μόνο από τη θωράκιση ή την ταχύτητά της, αλλά από την ικανότητα του λογισμικού της να αναβαθμίζεται "στον αέρα".

"Τα σύγχρονα μαχητικά και πλοία είναι πλέον data centers. Η μάχη κερδίζεται από εκείνον που μπορεί να επεξεργαστεί τα δεδομένα ταχύτερα από τον αντίπαλο."

Αυτή η στροφή προς το Software-Defined Defense επιτρέπει στα κράτη να ανανεώνουν τις δυνατότητες των οπλικών τους συστημάτων σε λίγες ώρες, προσθέτοντας νέους αλγόριθμους στόχευσης ή άμυνας, αντί να περιμένουν χρόνια για φυσικές αναβαθμίσεις.

3. Οι Ηθικές και Στρατηγικές Προκλήσεις

Η άνοδος της Agentic AI φέρνει στο προσκήνιο το ερώτημα: Ποιος έχει τον έλεγχο; Το δόγμα του ο άνθρωπος επιβλέπει αλλά δεν πατάει απαραίτητα το κουμπί δοκιμάζεται. Η ταχύτητα με την οποία εξελίσσονται οι επιχειρήσεις το 2026 καθιστά την ανθρώπινη αντίδραση "αργή".

Οι αμυντικές στρατηγικές παγκοσμίως επανασχεδιάζονται με γνώμονα:

• Την Κυβερνοασφάλεια των AI μοντέλων: Η προστασία της "σκέψης" του όπλου από hacking.
• Την Ανθεκτικότητα: Συστήματα που λειτουργούν ακόμα και όταν χάνεται η σύνδεση με τον δορυφόρο.

Η Νέα Εποχή Αποτροπής

Η τεχνολογία του 2026 δεν αλλάζει απλώς τον τρόπο που διεξάγεται ένας πόλεμος, αλλάζει τον τρόπο που αποτρέπεται. Η κατοχή προηγμένων συστημάτων Agentic AI αποτελεί πλέον το ισχυρότερο εργαλείο, μετατρέποντας την ψηφιακή υπεροχή σε εθνική κυριαρχία.