Οι Δανοί έχουν παράδοση στην πώληση εδαφών: Από τις Δυτικές Ινδίες (Virgin Islands) μέχρι σήμερα

Μπάμπης Παπασπύρος

Η Δανία, μια μικρή σκανδιναβική χώρα, υπήρξε κάποτε μεγάλη αποικιακή δύναμη, με εδάφη σε τέσσερις ηπείρους: Ευρώπη, Αφρική, Ασία και Αμερική. Ωστόσο, από τον 19ο αιώνα και μετά, η Δανία άρχισε συστηματικά να ξεφορτώνεται τις αποικίες της – είτε με πώληση, είτε με παραχώρηση, είτε με πίεση από μεγαλύτερες δυνάμεις.

Η πιο γνωστή περίπτωση είναι η πώληση των Δανικών Δυτικών Ινδιών (σημερινές Αμερικανικές Παρθένες Νήσοι-Virgin Islands) στις ΗΠΑ το 1917, αλλά δεν ήταν η μοναδική.

Οι Δανικές Δυτικές Ινδίες: Η Μεγάλη Πώληση του 1917

Η Δανία κατείχε από τον 17ο αιώνα τα νησιά Άγιος Θωμάς (St. Thomas), Άγιος Ιωάννης (St. John) και Άγιος Σταυρός (St. Croix), γνωστά ως Δανικές Δυτικές Ινδίες. Η οικονομία βασιζόταν στη ζάχαρη και τη δουλεία (η δουλεία καταργήθηκε το 1848). Μετά την κατάργηση της δουλείας και την πτώση της τιμής της ζάχαρης, οι αποικίες έγιναν οικονομικά ζημιογόνες. 

Η Δανία αναζητούσε αγοραστή για δεκαετίες. Οι ΗΠΑ ενδιαφέρθηκαν πολλές φορές (από το 1867), αλλά η συμφωνία έκλεισε το 1916-1917, εν μέσω Α' Παγκοσμίου Πολέμου.

Τιμή: 25 εκατομμύρια δολάρια σε χρυσό (περίπου 722 εκατ. δολάρια σήμερα). 

Ημερομηνία μεταβίβασης: 31 Μαρτίου 1917 (γιορτάζεται ως Transfer Day). 

Λόγος: Οι ΗΠΑ ήθελαν να αποτρέψουν τη Γερμανία από το να χρησιμοποιήσει τα νησιά ως βάση υποβρυχίων. Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ αναγνώρισαν την πλήρη κυριαρχία της Δανίας στη Γροιλανδία.

Από τότε, τα νησιά ονομάζονται Ηνωμένες Πολιτείες Παρθένες Νήσοι (U.S. Virgin Islands) και παραμένουν μη ενσωματωμένη περιοχή των ΗΠΑ.

Άλλες Πωλήσεις και Παραχωρήσεις Εδαφών

Η Δανία δεν πούλησε μόνο τις Δυτικές Ινδίες. Στον 19ο αιώνα, ξεφορτώθηκε σχεδόν όλες τις αποικίες της:

1845: Πούλησε τις αποικίες στην Ινδία (Tranquebar, Serampore κ.ά.) στη Βρετανία για περίπου 125.000 λίρες. 

1850: Πούλησε τα φρούρια και τις εμπορικές θέσεις στη Δυτική Αφρική (Gold Coast, σημερινή Γκάνα) στη Βρετανία για 10.000 λίρες. 

1868: Πούλησε τα νησιά Νικοβάρ (Nicobar Islands) στη Βρετανία.

Επίσης, το 1814 η Δανία έχασε τη Νορβηγία (με τη Συνθήκη του Κιέλου), ενώ το 1864 έχασε τα δουκάτα Schleswig, Holstein και Lauenburg μετά τον πόλεμο με την Πρωσία.

Γιατί η Δανία «Πουλούσε» Εδάφη;

Οικονομικοί λόγοι. 

Οι αποικίες έγιναν ζημιογόνες μετά την κατάργηση της δουλείας και την πτώση των τιμών ζάχαρης/καφέ. 

Γεωπολιτικοί λόγοι

Η Δανία ήταν μικρή χώρα και δεν μπορούσε να υπερασπιστεί αποικίες απέναντι σε μεγάλες δυνάμεις (Βρετανία, Γερμανία, ΗΠΑ). 

Πραγματισμός

Προτίμησε να πάρει χρήματα αντί να χάσει τα εδάφη με πόλεμο ή εξέγερση. 

Η Γροιλανδία και οι Αμερικανικές Προτάσεις

Η τελευταία μεγάλη «πώληση» ήταν το 1917. Σήμερα η Δανία διατηρεί μόνο τη Γροιλανδία και τα Νησιά Φερόε ως αυτόνομες περιοχές μέσα στο Βασίλειο της Δανίας. 

Παρά τις προτάσεις, παλιότερα  το 1946 από τον Τρούμαν και τα τελευταία χρόνια από τον Τραμπ, να αγοράσουν οι ΗΠΑ τη Γροιλανδία, η Δανία και η ίδια η Γροιλανδία αρνούνται κατηγορηματικά: «Δεν είναι προς πώληση». Η πώληση εδαφών θεωρείται πλέον νομικός και ηθικός αναχρονισμός, ειδικά όταν οι κάτοικοι έχουν λόγο (όπως οι Γροιλανδοί Ινουίτ).

Η Δανία όντως «συνήθιζε» να πουλά εδάφη, ιδίως όταν δεν τα χρειαζόταν πια οικονομικά ή στρατιωτικά. Η πώληση των Δυτικών Ινδιών το 1917 ήταν η τελευταία μεγάλη τέτοια συναλλαγή. 

Σήμερα, η Δανία έχει μάθει από το παρελθόν: κρατάει τα τελευταία εδάφη της ως αυτόνομες περιοχές, όχι ως αποικίες προς πώληση. Η ιστορία όμως δείχνει ότι οι μεγάλες δυνάμεις αγόραζαν, ενώ οι μικρές όπως η Δανία συχνά πουλούσαν...