Ο χειρισμός του SAFE θυμίζει έντονα τον αντιπρόεδρο του Εδεσσαϊκού

Μπάμπης Παπασπύρος

Ο χειρισμός του προγράμματος SAFE (Security Action for Europe) από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας εξακολουθεί να προκαλεί έντονες συζητήσεις, ιδιαίτερα μετά τις εξελίξεις του 2025 και τις δηλώσεις του υπουργού Νίκου Δένδια στη Βουλή.

Το πρόγραμμα SAFE , που υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο της ΕΕ τον Μάιο 2025, προβλέπει έως 150 δισ. ευρώ σε δάνεια χαμηλού κόστους, με 10ετη περίοδο χάριτος, για κοινές προμήθειες αμυντικού υλικού, ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και κάλυψη κενών δυνατοτήτων, με βασική προϋπόθεση το 65% ελάχιστη ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία.

Η Ελλάδα, μαζί με άλλες 18 χώρες, κατέθεσε αίτηση ένταξης τον Ιούλιο 2025, διεκδικώντας αρχικά περίπου 1,2 δισ. ευρώ (με πρώτη έγκριση περί τα 788 εκατ. ευρώ). 

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης το παρουσίασε ως σημαντική ευκαιρία για συμπλήρωμα του Μακροπρόθεσμου Προγράμματος Αμυντικών Εξοπλισμών (ΜΠΑΕ), που αναθεωρήθηκε στα 30 δισ. ευρώ για την περίοδο 2025-2036. Ωστόσο, η πορεία θυμίζει έντονα τη διάσημη δήλωση του Θωμά Μάτσιου, αντιπροέδρου του Εδεσσαϊκού το 2006: «Εμείς την είδαμε... Στην αρχή δε θέλαμε... μετά το θέλαμε λίγο... ζητήσαμε λίγα, μετά πιο πολλά... μετά ήρθαν και μας το έστειλαν πίσω και στείλαμε λιγότερα... αλλά δεν το θέλαμε...». Η φράση αυτή περιγράφει τέλεια την αμφιταλάντευση και τις μεταβολές στάσης. Η εξέλιξη ακολούθησε παρόμοιο μοτίβο:

Αρχική απόρριψη/επιφύλαξη: 

Τον Ιούνιο 2025, ο Νίκος Δένδιας ενημέρωσε την Επιτροπή Εξοπλιστικών ότι η Ελλάδα δεν θα αντλήσει δάνεια από το SAFE, τονίζοντας ότι δεν υπάρχει πρόθεση συμμετοχής λόγω δημοσιονομικών περιορισμών. 

Στροφή και ενθουσιασμός: 

Τον Ιούλιο, η κυβέρνηση άλλαξε πορεία και κατέθεσε αίτημα για 1,2 δισ. ευρώ, με τον πρωθυπουργό να το παρουσιάζει ως «έμπρακτη επένδυση στην αποτρεπτική ισχύ». 

Δηλώσεις Δένδια στη Βουλή (24 Σεπτεμβρίου 2025): Στη Διαρκή Επιτροπή Εθνικής Άμυνας και Εξωτερικών Υποθέσεων, ο υπουργός ξεκαθάρισε: «Υπάρχει μια αντιμετώπιση του “SAFE” ως αυτό να είναι δωρεάν λεφτά τα οποία χάνουμε. Το “SAFE” δεν είναι δωρεάν. Είναι δάνειο, δανεικά. Η Ελλάδα έχει δεδομένο δημοσιονομικό χώρο για δανεικά. Μην πω ότι οι συγκεκριμένες μεγάλες χώρες, η Γερμανία και άλλες επτά, όπως η Ολλανδία, δεν έχουν μπει στο “SAFE” καθόλου». Η δήλωση αυτή υπογράμμισε ότι το πρόγραμμα δεν είναι «δωρεάν χρήμα», αλλά δανεισμός που πρέπει να ζυγιστεί με τον υπάρχοντα δημοσιονομικό χώρο. 

Επιστροφή και περιορισμός: 

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε επανυποβολή του εθνικού σχεδίου, καθώς δεν πληρούσε πλήρως τις προϋποθέσεις (έμφαση σε κοινές προμήθειες και ευρωπαϊκή βιομηχανία). Τελικά, τέλη Δεκεμβρίου 2025, υποβλήθηκαν αιτήματα μόνο για έξι προγράμματα (περί τα 815 εκατ. ευρώ), πολύ λιγότερα από τις αρχικές φιλοδοξίες...

Στη συζήτηση του προϋπολογισμού 2026 (Δεκέμβριος 2025), ο κ. Δένδιας απέρριψε κατηγορίες για «υποχώρηση», λέγοντας ότι «είναι ανακριβές ότι πήραμε πίσω την πρότασή μας» και ότι η διαδικασία συνεχίζεται, ενώ επανέλαβε ότι το SAFE είναι δάνειο – όχι επιδότηση. 

Το αποτέλεσμα; 

Η Ελλάδα κινδυνεύει να περιοριστεί σε μικρότερο μερίδιο από ό,τι θα μπορούσε, ενώ μεγάλες χώρες όπως η Γερμανία και η Ολλανδία απείχαν εξαρχής. Ειδικοί από την αμυντική βιομηχανία μιλούν για «άτακτη υποχώρηση», ανεπαρκή προετοιμασία, έλλειψη συντονισμού και χαμένη ευκαιρία φθηνής χρηματοδότησης.

Το SAFE θα μπορούσε να αποτελέσει "game-changer" για την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής και της αποτροπής. Αντ’ αυτού, η διαδρομή από «δεν μπαίνουμε» σε «μπαίνουμε δυναμικά» και μετά σε «λίγα και προσεκτικά» δάνεια, θυμίζει έντονα τον... αντιπρόεδρο του Εδεσσαϊκού. Και ενώ ο κ. Δένδιας σωστά υπενθύμισε ότι δεν πρόκειται για δωρεάν χρήμα, η συνολική εικόνα παραμένει χαοτική, σε μια εποχή που η άμυνα απαιτεί στρατηγική σαφήνεια, ταχύτητα και συνέπεια.  

Ας θυμηθούμε τις δηλώσεις του Αντιπροέδρου του Εδεσσαϊκού..

Υ.Γ

Υπενθυμίζουμε ότι στις 15 Ιαν. 2026 εγκρίθηκαν στο πλαίσιο του SAFE, τα προγράμματα οκτώ χωρών  μεταξύ των οποίων η Κύπρος (δεν περιλαμβάνεται η Ελλάδα)