Η νέα εποχή της απειλής από drones και η πρόκληση για τις ΗΠΑ

Από το «αδιανόητο» στο απολύτως πιθανό

Την τελευταία δεκαετία, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα γνωστά drones, έχουν μεταμορφωθεί από παιχνίδια χομπιστών σε κρίσιμα εργαλεία πολέμου, κατασκοπείας, οικονομικής αναστάτωσης και τρομοκρατίας. Το άρθρο του Foreign Affairs  υπογραμμίζει ότι η απειλή δεν είναι πλέον θεωρητική· είναι παρούσα, εξελισσόμενη και επιταχυνόμενη.  

Η εντυπωσιακή ουκρανική επιχείρηση «Spiderweb» τον Ιούνιο του 2025, όπου πάνω από 100 drones έπληξαν πέντε ρωσικές αεροπορικές βάσεις βαθιά μέσα στη Σιβηρία, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας πραγματικότητας. Η επίθεση κατέστρεψε περίπου το ένα τρίτο της ρωσικής δύναμης στρατηγικών βομβαρδιστικών και κόστισε στη Μόσχα δισεκατομμύρια δολάρια.  

Αν αυτό μπορεί να γίνει στη Ρωσία, τότε, μπορεί να γίνει και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Και το ερώτημα πλέον δεν είναι αν, αλλά πότε.

1. Η Εξέλιξη της Απειλής: Από τον Πόλεμο στην Καθημερινότητα

1.1 Ο πόλεμος στην Ουκρανία ως εργαστήριο καινοτομίας

Ο πόλεμος Ρωσίας–Ουκρανίας έχει μετατραπεί στο μεγαλύτερο εργαστήριο ανάπτυξης και χρήσης drones στην ιστορία. Σύμφωνα με ουκρανικές εκτιμήσεις, έως και το 70% των απωλειών στο πεδίο μάχης οφείλονται πλέον σε drones.  

Η Ουκρανία παράγει περίπου τέσσερα εκατομμύρια drones τον χρόνο, περισσότερα από όλα τα κράτη του ΝΑΤΟ μαζί, ενώ η Ρωσία παράγει περίπου δύο εκατομμύρια. Οι τεχνολογίες εξελίσσονται ραγδαία:

- FPV drones  

- Fiber optic drones  που επιτρέπουν πτήσεις χωρίς παρεμβολές  

- Μακράς ακτίνας κρούσης drones που πλήττουν κρίσιμες υποδομές  

- Drones που εισέρχονται σε άρματα από ανοικτές θυρίδες, κυνηγούν στρατιώτες κλπ

Η κλίμακα και η ταχύτητα αυτής της εξέλιξης καθιστούν την άμυνα εξαιρετικά δύσκολη.

1.2  Η εξάπλωση των drones στις ΗΠΑ

Στις Ηνωμένες Πολιτείες υπάρχουν πάνω από 800.000 καταγεγραμμένοι χειριστές, αλλά ο πραγματικός αριθμός drones είναι πολύ μεγαλύτερος λόγω μη καταγεγραμμένων μικρών συσκευών και πολλαπλών drones ανά άδεια.  

Τα εμπορικά drones χρησιμοποιούνται:

- στη γεωργία  

- στην πυρόσβεση  

- στην αστυνόμευση  

- στις παραδόσεις προϊόντων  

Η Amazon ήδη έλαβε άδεια για πτήσεις πέρα από την οπτική γραμμή του χειριστή, ανοίγοντας τον δρόμο για μαζικές παραδόσεις μέσω drone.

Όμως η εξάπλωση αυτή δημιουργεί χάος στον εντοπισμό απειλών. Μερικά παραδείγματα:

- 17 συνεχόμενες νύχτες με πτήσης μυστηριωδών drones πάνω από τη βάση Langley  

- 350 περιστατικά σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις μέσα σε έναν χρόνο  

- 50 αναφορές σε μία νύχτα στο Νιου Τζέρσεϊ, χωρίς ταυτοποίηση  

Οι αρχές συχνά δεν μπορούν ούτε να εντοπίσουν ούτε να αποδώσουν ευθύνη σε κάποιον.

2. Ποιοι Απειλούν; Από Μοναχικούς Λύκους έως Κράτη

Η απειλή είναι πολυεπίπεδη:

2.1 Μοναχικοί δράστες και τρομοκρατία

Ένα drone μπορεί να χρησιμοποιηθεί για αναγνώριση ή επίθεση. Το 2024, ένας 20χρονος χρησιμοποίησε drone για να χαρτογραφήσει τον χώρο πριν από την απόπειρα δολοφονίας του Ντόναλντ Τραμπ σε προεκλογική συγκέντρωση.

2.2 Οργανωμένο έγκλημα

Διακίνηση ναρκωτικών, λαθρεμπόριο, παρακολούθηση στόχων.

2.3 Εχθρικά κράτη

Η Ρωσία έχει ήδη πραγματοποιήσει υβριδικές επιθέσεις στην Ευρώπη:

- Κοπεγχάγη: κλείσιμο αεροδρομίου  

- Όσλο: παύση πτήσεων  

- Μόναχο: ακυρώσεις για 3.000 επιβάτες  

Όλα αυτά με drones που δεν εντοπίστηκαν ποτέ.

3. Η Αμερικανική Αντίδραση: Προόδος αλλά και Κενά

Οι κυβερνήσεις Μπάιντεν και Τραμπ έχουν λάβει μέτρα:

- καθορισμός αρμοδιοτήτων  

- απαγόρευση πτήσεων πάνω από ευαίσθητες περιοχές  

- επενδύσεις σε anti-drone τεχνολογίες

- νέα νομοθεσία που επιτρέπει σε τοπικές αρχές να αναχαιτίζουν drones 

Ωστόσο, τα κενά παραμένουν σημαντικά.

3.1 Το πρόβλημα της ταυτοποίησης

Ο κανονισμός Remote ID της FAA απαιτεί από τα drones να εκπέμπουν ψηφιακή «πινακίδα». Όμως:

- η συμμόρφωση είναι χαμηλή  

- η αστυνόμευση ανεπαρκής  

- πολλές τοπικές αρχές δεν γνωρίζουν καν τον κανονισμό  

Προτείνεται αντικατάσταση του Remote ID με πιο ευέλικτη τεχνολογία

3.2 Γεωφράχτες (geofencing)

Η ΕΕ απαιτεί από τους κατασκευαστές να ενσωματώνουν συστήματα που εμποδίζουν πτήσεις σε απαγορευμένες ζώνες.  

Στις ΗΠΑ αυτό είναι προαιρετικό.  

Η DJI – η μεγαλύτερη κινεζική εταιρεία – μάλιστα αφαίρεσε το geofencing από τα μοντέλα της το 2025, αυξάνοντας τον κίνδυνο.

4. Η Ανάγκη για Εθνική Άμυνα Κατά των Drones

4.1 Τεχνολογίες αντιμετώπισης

Οι πιο προηγμένες λύσεις περιλαμβάνουν:

- Συνδυασμένα συστήματα αποκάλυψης & εντοπισμού

- όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας (λέιζερ, μικροκύματα)  

- ηλεκτρονικό πόλεμο (jamming, spoofing)  

- απομακρυσμένη κατάληψη ελέγχου  

- αναχαιτιστικά drones  

Το πρόβλημα:  

Τα συστήματα κοστίζουν εκατομμύρια, ενώ τα drones κοστίζουν εκατοντάδες δολάρια.

4.2 Πού χρειάζεται άμεση προστασία

- στρατιωτικές υποδομές

- αεροδρόμια (411 περιστατικά μόνο στο πρώτο τρίμηνο του 2025)  

- στάδια και συναυλιακοί χώροι  

- υποδομές ενέργειας  

- data centers τεχνητής νοημοσύνης, που πλέον θεωρούνται εθνικά περιουσιακά στοιχεία  

Το FBI μπορεί να προστατεύσει μόλις το 0,05% των εκδηλώσεων που θεωρούνται υψηλού κινδύνου.

5. Η Κινεζική Κυριαρχία στην Αγορά: Ένα Στρατηγικό Ρίσκο

Το 80% της αμερικανικής αγοράς καταναλωτικών drones ανήκει σε μία κινεζική εταιρεία. Αυτό δημιουργεί:

- κίνδυνο διαρροής δεδομένων  

- πιθανότητα απομακρυσμένου ελέγχου  

- εξάρτηση από ξένη αλυσίδα εφοδιασμού  

Η FCC απαγόρευσε νέα μοντέλα ξένων drones, αλλά:

- τα παλιά μοντέλα παραμένουν  

- οι εισαγωγές συνεχίζονται  

- η μετάβαση θα πάρει χρόνια  

Οι ΗΠΑ χρειάζονται κίνητρα για εγχώρια παραγωγή.

6. Διεθνής Συνεργασία: Μαθήματα από Ουκρανία, Ισραήλ και ΝΑΤΟ

Στενή συνεργασία με:

- Ουκρανία: πρωτοπόρος σε φθηνές λύσεις αναχαίτισης  

- Ισραήλ: προηγμένα συστήματα εντοπισμού και αναχαίτισης σε πυκνό αστικό περιβάλλον  

- ΝΑΤΟ: η ιδέα του «drone wall» στα ανατολικά σύνορα  

Η συνεργασία πρέπει να περιλαμβάνει όχι μόνο στρατιωτικούς αλλά και:

- FAA  

- DHS  

- FBI  

- τοπικές αρχές  

7. Η Πρόταση: Μια Εθνική Επιτροπή για την Άμυνα του Εναέριου Χώρου

Δημιουργία μιας μικρής, ισχυρής επιτροπής (blue-ribbon commission) που θα:

- μελετήσει πρόσφατα περιστατικά  

- προτείνει ενοποιημένο σύστημα εντοπισμού και αντιμετώπισης  

- καθορίσει χρηματοδότηση  

- ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή  

- παραδώσει προτάσεις σε 12 μήνες  

Συνήθως τέτοιες επιτροπές δημιουργούνται μετά από μια καταστροφή.  

Αυτή τη φορά πρέπει να δημιουργηθεί πριν.

Το Παράθυρο Ευκαιρίας Κλείνει

Η απειλή από drones δεν είναι μελλοντική· είναι ήδη εδώ. Η τεχνολογία εξελίσσεται ταχύτερα από τις πολιτικές, και οι ΗΠΑ κινδυνεύουν να βρεθούν απροετοίμαστες απέναντι σε μια κρίση που θα μπορούσε να αποφευχθεί.  

Αν οι ΗΠΑ αλλά και άλλες χώρες δεν δράσουν τώρα, θα αναγκαστούν να δράσουν μετά από μια τραγωδία.  

Η ασφάλεια του ουρανού δεν είναι πολυτέλεια είναι αναγκαιότητα.