Πενήντα δύο αγγλικές λέξεις σε μια ελληνική ανακοίνωση. Όχι επειδή ήταν αναγκαίες, ούτε επειδή έλειπαν οι ελληνικές ισοδύναμες έννοιες, αλλά επειδή φαίνεται η καινοτομία στην Ελλάδα εξακολουθεί να πιστεύει ότι ακούγεται πιο σοβαρή όταν μιλά αγγλικά.
Η πρόσφατη ανακοίνωση του του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ) , δεν αποκαλύπτει απλώς ένα επικοινωνιακό ύφος, αποκαλύπτει μια βαθύτερη ανασφάλεια: ότι ακόμη και όταν μιλάμε μεταξύ μας, νιώθουμε την ανάγκη να δανειστούμε ξένη γλώσσα για να πείσουμε.
Η ανακοίνωση του ΕΛΚΑΚ για την ενεργοποίηση της Pitch Arena και τη μετατροπή της χαρτογράφησης σε «ποιοτικό deal flow» φιλοδοξεί να παρουσιάσει μια θετική εξέλιξη για το ελληνικό οικοσύστημα καινοτομίας. Ωστόσο, πέρα από την ουσία της πρωτοβουλίας, εκείνο που τελικά κυριαρχεί είναι ένα έντονο γλωσσικό αποτύπωμα, το οποίο γεννά εύλογα ερωτήματα.
Σε ένα ελληνόγλωσσο δελτίο τύπου, που απευθύνεται κυρίως σε ελληνικές νεοφυείς επιχειρήσεις, ελληνικούς θεσμούς και εγχώριους επενδυτές, καταγράφεται η χρήση 52 αγγλικών λέξεων και εκφράσεων. Οι περισσότερες δεν είναι τεχνικά αμετάφραστες, αντίθετα διαθέτουν σαφή, καθιερωμένη και λειτουργική ελληνική απόδοση.
Το αποτέλεσμα είναι ένα κείμενο που συχνά μοιάζει περισσότερο με φυλλάδιο διεθνούς συνεδρίου ή startup event, παρά με επίσημη ανακοίνωση ελληνικού δημόσιου φορέα. Όροι όπως pitching, fully booked ή mentoring sessions δεν προσθέτουν ακρίβεια· προσθέτουν ύφος. Και μάλιστα ένα ύφος που δεν υπηρετεί κατ’ ανάγκην την κατανόηση.
Από τη γλωσσική επιλογή στη νοοτροπία
Εδώ το ζήτημα παύει να είναι απλώς γλωσσικό. Η συστηματική προσφυγή στην αγγλική ορολογία ακόμη και όταν δεν υπάρχει καμία λειτουργική ανάγκη, παραπέμπει σε μια ευρύτερη νοοτροπία: την αντίληψη ότι η καινοτομία, το κύρος και η σοβαρότητα «εκφράζονται καλύτερα» στα αγγλικά.
Πρόκειται για μια σύγχρονη εκδοχή ξενομανίας. Όχι κραυγαλέας, αλλά θεσμικής. Όχι ως ανοιχτός θαυμασμός του ξένου, αλλά ως υποτίμηση του εγχώριου. Όταν όροι όπως «νεοφυείς επιχειρήσεις», «παρουσιάσεις ιδεών», «διττής χρήσης τεχνολογίες» ή «ροή επενδυτικών ευκαιριών» παραμερίζονται υπέρ των αγγλικών ισοδυνάμων τους, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: το ελληνικό λεξιλόγιο θεωρείται ανεπαρκές για τον σύγχρονο κόσμο.
Κι όμως, η ελληνική γλώσσα έχει αποδείξει ιστορικά ότι μπορεί να περιγράψει με ακρίβεια από τη φιλοσοφία και την επιστήμη έως την τεχνολογία και τη στρατηγική. Η επιλογή να μη χρησιμοποιηθεί δεν είναι αδυναμία της γλώσσας· είναι επιλογή των συντακτών.
Εσωτερικό κοινό, εξωτερικό λεξιλόγιο
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι η ανακοίνωση δεν απευθύνεται σε διεθνές ακροατήριο. Δεν πρόκειται για αγγλόφωνο δελτίο, ούτε για υλικό εξωτερικής προβολής. Είναι εσωτερική επικοινωνία ενός ελληνικού θεσμού προς το ελληνικό οικοσύστημα καινοτομίας.
Κι όμως, γράφεται σαν να πρέπει διαρκώς να αποδείξει ότι «ανήκει» σε ένα διεθνές κλαμπ. Αυτό δεν συνιστά διεθνοποίηση συνιστά μιμητισμό. Και ο μιμητισμός, ειδικά στον χώρο της άμυνας και της στρατηγικής τεχνολογίας, δεν είναι ένδειξη ισχύος αλλά έλλειψης αυτοπεποίθησης.
Καινοτομία και πολιτισμική αυτάρκεια
Η καινοτομία δεν είναι μόνο τεχνολογικό προϊόν. Είναι και πολιτισμικό μέγεθος. Χώρες με ισχυρά οικοσυστήματα καινοτομίας δεν ντρέπονται να μιλούν τη γλώσσα τους, ούτε θεωρούν ότι πρέπει να τη «μεταμφιέσουν» για να φανούν σύγχρονες.
Όταν ένας θεσμός που φέρει τον χαρακτηρισμό «ελληνικός» υιοθετεί άκριτα αγγλικό λεξιλόγιο, το πρόβλημα δεν είναι αισθητικό. Είναι συμβολικό. Διότι δεν μπορείς να οικοδομείς εθνικό οικοσύστημα καινοτομίας, όταν επικοινωνείς σαν να θεωρείς την ίδια σου τη γλώσσα ανεπαρκή.
Οι αγγλικές λέξεις / εκφράσεις της ανακοίνωσης
Pitch Arena, pitch, pitching, pitches, fully booked, startups, startup, formats, dual use, venture capital, business angels, deal flow, mentoring, mentoring sessions, mentors, ecosystem, innovation ecosystem, innovation, scale up, scaling, roadmap, stakeholders, matchmaking, best practices, networking, community, hub, acceleration, accelerator, incubation, incubator, demo day, investors, investment, pipeline, engagement, onboarding, framework, evaluation, selection, showcase, their best foot forward.
Η πρωτοβουλία του ΕΛΚΑΚ είναι ουσιαστικά θετική. Η επικοινωνιακή της αποτύπωση, όμως, προδίδει μια βαθύτερη ανασφάλεια. Η καινοτομία δεν μετριέται σε αγγλικές λέξεις. Μετριέται σε ιδέες, αποτελέσματα και κυρίως σε αυτοπεποίθηση. Και αυτή ξεκινά από το να μπορείς να μιλάς καθαρά, σύγχρονα και πειστικά στη δική σου γλώσσα.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια δημοσιεύονται με μια καθυστέρηση και αφού τα δει κάποιος από τη διαχείριση...και όχι για λογοκρισία αλλά έλεγχο για: μη αναφορά σε προσωπικά δεδομένα, τηλέφωνα, διευθύνσεις, προσβλητικά, υποτιμητικά και υβριστικά μηνύματα ή δεσμούς (Link) με σεξουαλικό περιεχόμενο.
Η φιλοξενία και οι αναδημοσιεύσεις άρθρων τρίτων, τα σχόλια και οι απόψεις των σχολιαστών δεν απηχούν κατ' ανάγκη τις απόψεις του ιστολογίου μας και δεν φέρουμε καμία ευθύνη γι’ αυτά. Προειδοποίηση: Περιεχόμενο Αυστηρώς Ακατάλληλο για εκείνους που νομίζουν ότι θίγονται προσωπικά στην ανάρτηση κειμένου αντίθετο με την ιδεολογική τους ταυτότητα ή άποψη, σε αυτούς λέμε ότι ποτέ δεν τους υποχρεώσαμε να διαβάσουν το περιεχόμενο του ιστολογίου μας.