Η μελέτη "European Defence Projects of Common Interest: From concept to practice", εξετάζει την ανάδυση των Ευρωπαϊκών Αμυντικών Έργων Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος (EDPCIs) ως το επόμενο μεγάλο βήμα στην προσπάθεια της ΕΕ να ενισχύσει την άμυνα, την τεχνολογική της αυτονομία και τη βιομηχανική της βάση.
Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης γεωπολιτικής αστάθειας, με τον πόλεμο στην Ουκρανία και την αβεβαιότητα στις διατλαντικές σχέσεις, η ΕΕ επιχειρεί να περάσει από τον κατακερματισμό των εθνικών προμηθειών σε συλλογική ανάπτυξη, παραγωγή και προμήθεια κρίσιμων στρατιωτικών δυνατοτήτων.
1. Το στρατηγικό πλαίσιο των EDPCIs
Παρά τα εργαλεία που ήδη υπάρχουν — EDF, PESCO, CARD — η πρόοδος στην κοινή ανάπτυξη στρατιωτικών δυνατοτήτων παραμένει περιορισμένη. Τα EDPCIs φιλοδοξούν να καλύψουν αυτό το κενό, αξιοποιώντας την εμπειρία των IPCEIs (έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος σε τομείς όπως ενέργεια, μπαταρίες, μικροηλεκτρονική).
Τα EDPCIs στοχεύουν:
- στη συγκέντρωση της ευρωπαϊκής ζήτησης,
- στη δημιουργία κοινών αλυσίδων αξίας,
- στη μείωση εξάρτησης από τρίτες χώρες,
- στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής τεχνολογικής κυριαρχίας.
Η Επιτροπή και ο Ύπατος Εκπρόσωπος προτείνουν τέσσερα αρχικά «ναυαρχίδες» EDPCIs:
1. European Drone Defence Initiative
2. Eastern Flank Watch
3. European Air Shield
4. European Space Shield
Τα έργα αυτά ανταποκρίνονται σε πραγματικές επιχειρησιακές ανάγκες, αλλά αντιμετωπίζουν προκλήσεις χρηματοδότησης, τεχνολογικής ωριμότητας και εναρμόνισης εθνικών σχεδίων.
2. Νομικό και θεσμικό πλαίσιο
Η ΕΕ αξιοποιεί το άρθρο 173(3) ΣΛΕΕ για να στηρίξει τη βιομηχανική πολιτική στον τομέα της άμυνας. Το νέο European Defence Industrial Programme (EDIP) θα αποτελέσει το βασικό εργαλείο χρηματοδότησης και επιλογής EDPCIs.
Τα EDPCIs πρέπει να:
- εμπλέκουν τουλάχιστον 4 κράτη μέλη,
- εξυπηρετούν κρίσιμες αμυντικές ανάγκες της ΕΕ,
- έχουν οφέλη που υπερβαίνουν το κόστος,
- ενισχύουν την ευρωπαϊκή βιομηχανική και τεχνολογική βάση.
Η δημιουργία του Defence Industrial Readiness Board (DIRB) θα ενισχύσει τον ρόλο της Επιτροπής στον συντονισμό, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης.
3. Χρηματοδότηση
Η χρηματοδότηση των EDPCIs θα προέλθει από:
- το EDIP,
- το νέο δανειακό εργαλείο SAFE (150 δισ.),
- την ευελιξία των δημοσιονομικών κανόνων (national escape clause),
- την ΕΤΕπ και ιδιωτικά κεφάλαια.
Ωστόσο, τα διαθέσιμα ποσά για EDPCIs (π.χ. 30% του EDIP) ενδέχεται να μην επαρκούν για μεγάλα έργα χωρίς συμπληρωματικές εθνικές επενδύσεις.
4. Ανάλυση των τεσσάρων προτεινόμενων EDPCIs
4.1 European Drone Defence Initiative
Αντιμετωπίζει την αυξανόμενη απειλή UAV/loitering munitions. Περιλαμβάνει:
- δίκτυα αισθητήρων,
- συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης,
- μέσα παρεμβολής και καταστροφής drones,
- διαλειτουργικότητα με ΝΑΤΟ.
Συμμετοχή Ελλάδας σε συναφή έργα (EDF/PESCO):
Η Ελλάδα (HL) συμμετέχει σε πολλά έργα που αποτελούν τεχνολογικά θεμέλια για το EDPCI:
- HYBRID (EDF) – ανάπτυξη υδρογονοκίνητου drone αναγνώρισης (FR, HR, HL).
- SABER (EDF) – στρατηγικό drone για αναγνώριση/εφοδιασμό (ES, FR, HL, FI).
- BEAST (EDF) – προηγμένο σύστημα πυραύλων (DE, HL, LT, PT, IT, NL, NO, SE, ES, PO, HU, CY).
- E‑CUAS (EDF) – ευρωπαϊκό σύστημα αντιμετώπισης drones (IT, ES, AT, LT, FR, NL, DE, HL, BE, NO, EE, DK).
- PESCO – C-UAS (IT, CZ, SE) – σχετίζεται με δομές C2 για αντι-drone επιχειρήσεις.
- PESCO – DES (IT, ES) – κατευθυνόμενη ενέργεια για αντι-drone άμυνα.
Η Ελλάδα έχει ισχυρή παρουσία σε έργα που θα τροφοδοτήσουν άμεσα το EDPCI.
4.2 Eastern Flank Watch
Πολυδιάστατο έργο που καλύπτει:
- drones,
- διαστημική επιτήρηση,
- χερσαία άμυνα,
- ναυτική ασφάλεια στη Βαλτική και Μαύρη Θάλασσα.
Ωστόσο, το έργο θεωρείται υπερβολικά ευρύ και ασαφές.
Συμμετοχή Ελλάδας σε συναφή έργα:
- HARMSPRO (PESCO) – θαλάσσια επιτήρηση και προστασία (IT, HL, PO, PT).
- EUROGUARD (EDF) – ημι-αυτόνομα σκάφη επιτήρησης (EE, NL, PO, BE, IT, NO, FR, ES, DK, SE).
- NEREUS (EDF) – ολοκληρωμένο σύστημα ναυτικών πλατφορμών (ES, LT, PT, EE, CY, NL, BE, DE, IT, HL, NO, FR, SE, DK).
- iMUGS2 (EDF) – μη επανδρωμένο χερσαίο σύστημα μάχης (EE, AT, FI, CZ, NL, DE, BE, IT, ES, NO, PO, HL, FR, LV, SE).
Η Ελλάδα συμμετέχει σε όλα τα μεγάλα ναυτικά και χερσαία έργα που σχετίζονται με το Eastern Flank Watch.
4.3 European Air Shield
Στόχος: μια ευρωπαϊκή πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική αεράμυνας, συμπληρωματική του ΝΑΤΟ IAMD.
Περιλαμβάνει:
- αισθητήρες,
- ραντάρ,
- C2,
- πυραυλικά συστήματα μικρού/μεσαίου/μεγάλου βεληνεκούς,
- ηλεκτρονικό πόλεμο και directed energy.
Συμμετοχή Ελλάδας σε συναφή έργα:
- BEAST (EDF) – προηγμένο ευρωπαϊκό σύστημα πυραύλων (συμμετοχή HL).
- E‑CUAS (EDF) – αντι-drone/αντι-UAS (συμμετοχή HL).
- EU HYDEF (EDF) – ευρωπαϊκός αναχαιτιστής υπερηχητικών απειλών (ES, DE, PL, CZ, NO, SE, BE – η Ελλάδα δεν συμμετέχει).
- PESCO – Integrated Air & Missile Defence System (IT, FR, HU, SE – χωρίς Ελλάδα).
- PESCO – Space-based threat surveillance (FR, AT, FI, DE, IT, NL, ES – χωρίς Ελλάδα).
Η Ελλάδα συμμετέχει κυρίως στα έργα που αφορούν πυραυλικά συστήματα και αντι-drone άμυνα.
4.4 European Space Shield
Αφορά:
- Space Situational Awareness (SSA),
- προστασία δορυφορικών υποδομών,
- ανθεκτικές επικοινωνίες,
- έγκαιρη προειδοποίηση από το διάστημα.
Συμμετοχή Ελλάδας σε συναφή έργα:
Η Ελλάδα έχει σημαντική παρουσία σε διαστημικά έργα:
- ODIN’S EYE II (EDF) – σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για βαλλιστικές απειλές (DE, FR, AT, ES, LT, IT, HL, FI, NO, NL, PO, DK).
- SPIDER (EDF) – πολυαισθητήρια δορυφορική επιτήρηση (FR, DK, DE, ES, LV, IT, BG, PO, EE, BE, HL, NO, IE, LT, NL, SE, FI).
- EMISSARY (EDF) – ολοκληρωμένη στρατιωτική SSA (IT, DE, ES, FR, AT, LU, RO, FI, HL, PT, SE, NO, PO).
- BODYGUARD (EDF) – onboard SSA για δορυφόρους (FR, HL, LU, BE, FI, LV, DK, SE).
- PESCO – Space asset defence (FR, AT, DE, IT, PO, PT, RO, ES – χωρίς Ελλάδα).
- PESCO – Space surveillance (IT, FR, DE, NL, ES – χωρίς Ελλάδα).
Η Ελλάδα συμμετέχει σε όλα τα μεγάλα EDF έργα διαστημικής άμυνας.
5. Περαιτέρω πιθανά EDPCIs
Η μελέτη προτείνει τρεις ακόμη τομείς που θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε EDPCIs:
1. European Cyber Defence Shield
Αναγκαίο λόγω υβριδικών απειλών.
Η Ελλάδα συμμετέχει ήδη σε CRRTs (PESCO) και σε έργα κυβερνοασφάλειας μέσω EDF.
2. European Combat Cloud
Ψηφιακή υποδομή για C2, ISR, διαλειτουργικότητα.
Η Ελλάδα συμμετέχει σε EDF έργα όπως REACTS, EMISSARY, SPIDER, που αποτελούν δομικά στοιχεία για cloud-based C2.
3. Military Mobility
Κρίσιμος τομέας για μετακινήσεις δυνάμεων.
Η Ελλάδα συμμετέχει στο μεγάλο PESCO έργο Military Mobility (28 χώρες).
6. Συμπεράσματα
Τα EDPCIs αποτελούν μια ιστορική ευκαιρία για την ΕΕ να:
- ενισχύσει την αμυντική της αυτονομία,
- δημιουργήσει κοινές αλυσίδες αξίας,
- αναπτύξει κρίσιμες τεχνολογίες,
- μειώσει την εξάρτηση από ΗΠΑ/Ισραήλ σε τομείς όπως η αεράμυνα.
Η επιτυχία τους θα εξαρτηθεί από:
- επαρκή χρηματοδότηση,
- διαλειτουργικότητα με το ΝΑΤΟ,
- βιομηχανική συμμετοχή SMEs,
- σαφή C2 αρχιτεκτονική,
- πολιτική δέσμευση των κρατών μελών.
7. Η θέση της Ελλάδας
Η Ελλάδα εμφανίζεται ιδιαίτερα ενεργή στα έργα που σχετίζονται με:
- διαστημική άμυνα,
- αντι-drone τεχνολογίες,
- πυραυλικά συστήματα,
- ναυτικές πλατφόρμες,
- μη επανδρωμένα χερσαία συστήματα,
- στρατηγική επιτήρηση και έγκαιρη προειδοποίηση.
Η συμμετοχή της σε έργα όπως ODIN’S EYE II, SPIDER, EMISSARY, BEAST, E‑CUAS, NEREUS, iMUGS2, HARMSPRO την τοποθετεί στον πυρήνα των τεχνολογιών που θα αποτελέσουν τη βάση των μελλοντικών EDPCIs.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τα σχόλια δημοσιεύονται με μια καθυστέρηση και αφού τα δει κάποιος από τη διαχείριση...και όχι για λογοκρισία αλλά έλεγχο για: μη αναφορά σε προσωπικά δεδομένα, τηλέφωνα, διευθύνσεις, προσβλητικά, υποτιμητικά και υβριστικά μηνύματα ή δεσμούς (Link) με σεξουαλικό περιεχόμενο.
Η φιλοξενία και οι αναδημοσιεύσεις άρθρων τρίτων, τα σχόλια και οι απόψεις των σχολιαστών δεν απηχούν κατ' ανάγκη τις απόψεις του ιστολογίου μας και δεν φέρουμε καμία ευθύνη γι’ αυτά. Προειδοποίηση: Περιεχόμενο Αυστηρώς Ακατάλληλο για εκείνους που νομίζουν ότι θίγονται προσωπικά στην ανάρτηση κειμένου αντίθετο με την ιδεολογική τους ταυτότητα ή άποψη, σε αυτούς λέμε ότι ποτέ δεν τους υποχρεώσαμε να διαβάσουν το περιεχόμενο του ιστολογίου μας.