Τι αποκαλύπτει το πόρισμα για το blackout επικοινωνιών στο FIR Αθηνών

Το "Πόρισμα επιτροπής διερεύνησης του περιστατικού της αναστολής λειτουργίας του FIR Αθηνών την Κυριακή 04 Ιανουαρίου 2026", κατατέθηκε στις 12 Ιαν. 2026.

Το πόρισμα αναλύει διεξοδικά τα αίτια, τις επιπτώσεις και τα διδάγματα από το σοβαρό περιστατικό μειωμένης δυνατότητας επικοινωνίας  μεταξύ Ελέγχου Εναέριας Κυκλοφορίας (ΕΕΚ) και αεροσκαφών, το οποίο εκδηλώθηκε στις 08:59 τοπική ώρα την Κυριακή 4 Ιανουαρίου 2026 και οδήγησε στην επιβολή περιορισμού χωρητικότητας του εναέριου χώρου (Zero Rate) στο FIR Αθηνών.

Η άμεση αιτία του συμβάντος ήταν η εμφάνιση «ψηφιακού θορύβου» στο σύστημα επικοινωνιών, με αποτέλεσμα την ακούσια ενεργοποίηση μεγάλου αριθμού επιχειρησιακά κρίσιμων πομπών, την κατάληψη του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, τη διακοπή της επικοινωνίας δεδομένων μεταξύ ΥΠΑ και ΓΕΑ/Κέντρων Ελέγχου Περιοχής του εξωτερικού, καθώς και τη μερική απώλεια αναλογικών τηλεφωνικών συνδέσεων. Ο ψηφιακός θόρυβος προκλήθηκε από αποσυγχρονισμό πλήθους ετερογενών διατάξεων και διεπαφών που καταλήγουν στις εγκαταστάσεις των ΚΕΠΑΘΜ στο Ελληνικό.

Η αποκατάσταση της λειτουργίας πραγματοποιήθηκε σταδιακά κατά τη διάρκεια του συμβάντος και ολοκληρώθηκε με επανεκκινήσεις και επανασυγχρονισμό των εμπλεκόμενων διατάξεων. Ωστόσο, το πόρισμα επισημαίνει ότι ο ακριβής προσδιορισμός της πρωτογενούς αιτίας κατέστη αδύνατος, λόγω της έλλειψης αρχείων καταγραφής λειτουργίας (log files) και μηχανισμών ιχνηλάτησης σφαλμάτων. Τέτοιου είδους αποσυγχρονισμοί μπορεί να οφείλονται σε πολλούς παράγοντες, όπως αστάθεια υλικού, δυσλειτουργία χρονισμού, θερμικές παρενέργειες ή προβλήματα τροφοδοσίας, χωρίς όμως δυνατότητα εκ των υστέρων τεκμηριωμένης διάγνωσης.

Κατά την αντιμετώπιση του περιστατικού διαπιστώθηκε σημαντική καθυστέρηση στην ανίχνευση της δυσλειτουργίας των τηλεπικοινωνιακών διεπαφών. Αυτό αποδίδεται αφενός στην απουσία end-to-end τηλεμετρίας και ιχνηλάτησης σφαλμάτων, και αφετέρου στο γεγονός ότι το κέντρο λειτουργίας δικτύου του ΟΤΕ έβλεπε τα κυκλώματα ως λειτουργικά. Παράλληλα, καταγράφεται ως σοβαρό πρόβλημα η μη βέλτιστη συνεργασία μεταξύ των τεχνικών της ΥΠΑ και του ΟΤΕ, γεγονός που επιδείνωσε τις καθυστερήσεις στην κατανόηση και αντιμετώπιση του συνολικού προβλήματος.

Το πόρισμα τονίζει ότι η παρωχημένη τεχνολογία στην οποία βασίζεται το υφιστάμενο σύστημα (PCM, έλλειψη τηλεμετρίας, περιορισμένες δυνατότητες διαγνωστικής ανάλυσης) αποτελεί εγγενή αδυναμία που δεν επιδέχεται ουσιαστικής βελτίωσης. Η διαχείριση των πομποδεκτών της ΥΠΑ μέσω κεντρικού VCS και δικτύου παλμοκωδικής διαμόρφωσης χαρακτηρίζεται ασταθής, χωρίς δυνατότητες καταγραφής και μεταγενέστερης ανάλυσης βλαβών, καθιστώντας την επίλυση προβλημάτων ιδιαίτερα χρονοβόρα και συχνά εμπειρική.

Ιδιαίτερη δυσκολία προκάλεσε και η ύπαρξη πολλαπλών ακούσιων εκπομπών από μη στελεχωμένους σταθμούς της ΥΠΑ σε διάφορα σημεία της επικράτειας, οι οποίες απαιτούσαν εξειδικευμένο εξοπλισμό και μεγάλο χρόνο για να εντοπιστούν και να αναλυθούν — εξοπλισμό που η ΥΠΑ δεν διαθέτει. Όλα τα παραπάνω οδήγησαν σε καθυστέρηση στην τεκμηριωμένη κατανόηση του προβλήματος και, κατ’ επέκταση, στην επιλογή του ενδεδειγμένου τρόπου αποκατάστασης.

Σε ό,τι αφορά την κυβερνοασφάλεια, το πόρισμα είναι σαφές: δεν προέκυψαν ενδείξεις κυβερνοεπίθεσης ή κακόβουλης ενέργειας. Δεν εντοπίστηκαν ίχνη μη εξουσιοδοτημένης πρόσβασης, τα κρίσιμα συστήματα είναι φυσικά απομονωμένα από το διαδίκτυο, ενώ οι επίγειοι και εναέριοι έλεγχοι φάσματος απέκλεισαν σκόπιμη παρεμβολή. Η μορφή και εξέλιξη του συμβάντος θεωρείται απολύτως συμβατή με τεχνική αστοχία υποδομής.

Αντίστοιχα, δεν διαπιστώθηκε ζήτημα αεροπορικής ασφάλειας. Δεν καταγράφηκαν παραβιάσεις ελαχίστων διαχωρισμών ή συμβάντα με επιχειρησιακή επίπτωση στην ασφάλεια πτήσεων. Τα μέτρα που εφαρμόστηκαν (zero rate, κλείσιμο τομέων, περιορισμένη εξυπηρέτηση) λειτούργησαν προληπτικά και σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες ATM.

Τέλος, το πόρισμα διατυπώνει σαφείς συστάσεις. Άμεση προτεραιότητα αποτελεί η προμήθεια και επιχειρησιακή ένταξη συστημάτων Voice over IP για επικοινωνίες αέρος-εδάφους και εδάφους-εδάφους, σε συνδυασμό με νέα VCS/RCS, ώστε να δημιουργηθεί ένα σύγχρονο, πλήρως τηλεμετρικό οικοσύστημα επικοινωνιών. Μέχρι τότε, προτείνονται ενδιάμεσα μέτρα: σύσταση κοινής ομάδας ΥΠΑ–ΟΤΕ, καθιέρωση διαδικασιών διαχείρισης κρίσεων με εποπτεία ΑΠΑ, ενίσχυση τηλεμετρίας και τηλεχειρισμού σε κρίσιμα σημεία, αναβάθμιση της εποπτείας φάσματος από την ΕΕΤΤ και εξέταση της μετεγκατάστασης του ΚΕΠΑΘΜ, ώστε να διασφαλιστεί η αδιάλειπτη και ασφαλής παροχή αεροναυτιλιακών υπηρεσιών.