Παρεμβολές ή βλάβη; Το περιστατικό της 4ης Ιαν. 2026 – Αιτίες και ανοιχτά ερωτήματα

Μπάμπης Παπασπύρος

Το πρωί της Κυριακής 4 Ιανουαρίου 2026, το ελληνικό σύστημα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας βρέθηκε αντιμέτωπο με ένα πρωτοφανές τεχνικό πρόβλημα, που οδήγησε σε πλήρη καθήλωση απογειώσεων και προσγειώσεων σε όλα τα ελληνικά αεροδρόμια για αρκετές ώρες. 

Το FIR Αθηνών, ένα από τα πιο πολυσύχναστα στην Ευρώπη, τέθηκε σε κατάσταση μηδενικού ρυθμού (zero rate), αφήνοντας χιλιάδες επιβάτες εγκλωβισμένους, πτήσεις ακυρωμένες ή diverted σε γειτονικές χώρες (Κύπρο, Βουλγαρία, Τουρκία) και τις αεροπορικές εταιρείες σε απόγνωση.

Χρονολόγιο του συμβάντος

08:59: Ξεκινά η διαταραχή. Η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ) καταγράφει μαζική παρεμβολή / συνεχή θόρυβο (noise) σε σχεδόν όλες τις VHF συχνότητες επικοινωνίας (118–137 MHz) που εξυπηρετούν το FIR Αθηνών. 

09:00–09:30: Πλήρης αδυναμία φωνητικής επικοινωνίας μεταξύ ελεγκτών και πιλότων, έκδοση NOTAM για περιορισμούς, ground stop σε όλα τα αεροδρόμια, μόνο περιορισμένες υπερπτήσεις (overflights) χωρίς προσγείωση. 

Μεσημέρι: Απογείωση ειδικού αεροσκάφους της ΥΠΑ με εξοπλισμό direction finding (DF) και συμμετοχή τεχνικού της ΕΕΤΤ για έρευνα από αέρος. Ταυτόχρονα έλεγχοι σε remote VHF sites (Υμηττός, Πήλιο, Θάσος, Γεράνια Όρη, Ακαρνανικά κ.ά.). 

Μετά τις 17:00: 

Πλήρης αποκατάσταση των επικοινωνιών, σταδιακή επανεκκίνηση πτήσεων, αλλά με μεγάλο backlog καθυστερήσεων που συνεχίζεται. 

Η ΥΠΑ χαρακτήρισε το περιστατικό «πρωτοφανές» ως προς μαζικότητα, γεωγραφική κάλυψη (ολόκληρο το FIR) και χρονική διάρκεια (πολλές ώρες). 

Η επίσημη γραμμή της ΥΠΑ και οι πρώτες εξηγήσεις

Σε ανακοινώσεις της, η ΥΠΑ μίλησε για «μαζική παρεμβολή σχεδόν σε όλες τις συχνότητες», με συνεχή, ακούσια εκπομπή (continuous, involuntary emission) υπό μορφή θορύβου. Ταυτόχρονα υπήρξε πτώση γραμμών HELLAS COM και επιχειρησιακών τηλεφώνων – γεγονός που δείχνει κοινό σημείο αστοχίας.

Δήλωση Cosmote / ΟΤΕ: 

Ο πρώτος έλεγχος δεν έδειξε βλάβη στα δικά τους κυκλώματα. Παραμένουν σε συνεργασία για διερεύνηση. 

Έρευνες ΕΕΤΤ + ΕΥΠ: 

Αποκλείστηκε εξωτερική δολιοφθορά (jamming από επίγειο/ιπτάμενο/δορυφορικό μέσο). Δεν εντοπίστηκε καμία εξωτερική πηγή κατά την αεροπορική έρευνα. 

Πιθανότερη αιτία (βάσει νεότερων ρεπορτάζ): Εσωτερική τεχνική βλάβη, πιθανώς σε κεραία στα Γεράνεια Όρη ή άλλο κεντρικό σημείο, που προκάλεσε feedback loop, auto-oscillation ή intermodulation και μαζικός θόρυβος σε πολλές συχνότητες. 

Οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας (μέσω σωματείων) αποδίδουν το πρόβλημα σε χρόνια παλαιότητα εξοπλισμού, ανεπαρκή συντήρηση και κακή διαχείριση, ζητήματα που έχουν θέσει επανειλημμένα. 

Το κρίσιμο ερώτημα: 

Αναφορές από πιλότους για θόρυβο;

Σε περίπτωση πραγματικής εξωτερικής μαζικής παρεμβολής (jamming), ο θόρυβος θα έπρεπε να ακούγεται και στα αεροσκάφη (στα ακουστικά των πιλότων) και στους πύργους ελέγχου. Ωστόσο δεν είναι γνωστό αν υπάρχουν δημοσιευμένες άμεσες μαρτυρίες/PIREP από πιλότους που να περιγράφουν συνεχή θόρυβο στους δικούς τους δέκτες. 

Τονίζεται ότι τα αεροσκάφη είχαν δυνατότητα επικοινωνίας με τα αεροδρόμια, δεν είχαν με το ΚΕΠ Αθήνας & Θεσσαλονίκης.

Αυτό ενισχύει την εκδοχή εσωτερικής αστοχίας (π.χ. πρόβλημα μετάδοσης από το έδαφος), όπου ο θόρυβος επηρεάζει πρωτίστως τους ελεγκτές / ground receivers, ενώ τα αεροσκάφη απλώς δεν λαμβάνουν καθαρό σήμα.

Backup συστήματα και διαχείριση κρίσης

Παρά τα προβλεπόμενα redundancy (remote sites, backup frequencies, procedural control, emergency 121.5 MHz), το κεντρικό πρόβλημα (π.χ. σε voice switching / combiner) καθιστούσε αδύνατη την ασφαλή διαχείριση σε πυκνό χώρο. Η μόνη επιλογή ήταν το προσωρινό κλείσιμο.

Τι μένει ανοιχτό

Το περιστατικό αποκάλυψε ευπάθειες σε κρίσιμες υποδομές και αναμένεται να οδηγήσει σε έκτακτη αναβάθμιση συστημάτων επικοινωνιών που είναι προγραμματισμένη. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει ένδειξη δολιοφθοράς ή εξωτερικής επίθεσης, όλα δείχνουν τεχνική βλάβη εσωτερικού χαρακτήρα.Το τελικό πόρισμα (ΥΠΑ + ΕΕΤΤ + ΟΤΕ) αναμένεται τις επόμενες ημέρες/εβδομάδες. Οι επιβάτες συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις λόγω backlog – συνιστάται άμεση επικοινωνία με αεροπορικές εταιρείες.

Ένα «stress test» που η πολιτική αεροπορία πέρασε χωρίς ατύχημα, αλλά άφησε πίσω της σοβαρά ερωτήματα για την ανθεκτικότητα των συστημάτων.