Από το 1867 έως τον Τραμπ: Η αδιάκοπη αμερικανική "όρεξη" για τη Γροιλανδία


Οι ΗΠΑ είχαν βλέψεις για τη Γροιλανδία εδώ και πολύ καιρό, δεν είναι κάτι καινούργιο
που εμφανίστηκε με τον Τραμπ το 2019 ή το 2025. Το ενδιαφέρον τους ξεκινάει τουλάχιστον από τον 19ο αιώνα και συνεχίζεται αδιάκοπα μέχρι σήμερα, κυρίως για στρατηγικούς/στρατιωτικούς λόγους και λόγω αποθεμάτων σπάνιων γαιών.

Χρονολογική επισκόπηση των κυριότερων στιγμών

1867–1868 

Μετά την αγορά της Αλάσκας από τη Ρωσία (γνωστή ως «Seward's Folly»), ο Υπουργός Εξωτερικών William Seward σκέφτηκε σοβαρά να αγοράσει και τη Γροιλανδία (μαζί με την Ισλανδία) από τη Δανία. Οι λόγοι ήταν ορυκτοί πόροι (άνθρακας), αλιεία και γεωπολιτική πίεση προς Βρετανία/Καναδά. Δεν έγινε επίσημη πρόταση, αλλά υπήρξαν εσωτερικές συζητήσεις. 

1910

Ο Αμερικανός πρέσβης στη Δανία πρότεινε ανταλλαγή: Γροιλανδία έναντι Ολλανδικών Αντιλλών και νησιού Mindanao στις Φιλιππίνες. Δεν προχώρησε.

Β' Παγκόσμιος Πόλεμος (1941)

Μετά την κατοχή της Δανίας από τη Γερμανία, οι ΗΠΑ «προστάτευσαν» τη Γροιλανδία (σύμφωνα με το Monroe Doctrine) και έχτισαν στρατιωτικές βάσεις. Η Γροιλανδία έγινε κρίσιμη για τον έλεγχο του Ατλαντικού και για την κρυολίτη (cryolite) που χρειαζόταν η αεροπορική βιομηχανία.

1946

Ο Πρόεδρος Truman πρότεινε επίσημα στην Δανία να αγοράσει τη Γροιλανδία για 100 εκατομμύρια δολάρια σε χρυσό (τεράστιο ποσό τότε). Εξετάστηκε ακόμα και ανταλλαγή με πετρελαιοφόρα εδάφη στην Αλάσκα (Point Barrow). Η Δανία αρνήθηκε.

Ψυχρός Πόλεμος (1951–δεκαετίες μετά)

Υπογράφηκε συμφωνία άμυνας (1951) που έδωσε στις ΗΠΑ μόνιμη παρουσία (βάση Thule / Pituffik). Το 1955 το Πεντάγωνο πρότεινε ξανά αγορά στον Eisenhower, αλλά το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είπε ότι δεν ήταν πια ρεαλιστικό. Η βάση Thule παραμένει σήμερα κρίσιμη για ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης και δορυφορική παρακολούθηση.

2019 & 2025 (Trump εποχή) 

Ο Τραμπ έφερε το θέμα ξανά στο προσκήνιο, λέγοντας ότι η Γροιλανδία είναι «απόλυτη αναγκαιότητα» για εθνική ασφάλεια. Στις 21 Δεκ. 2025 επανέλαβε ακόμα πιο έντονα το ενδιαφέρον του, διορίζοντας τον κυβερνήτη της Λουιζιάνας Τζεφ Λάντρι ειδικό απεσταλμένο στη Γροιλανδία

Γιατί ενδιαφέρονται για την Γροιλανδία:

  • Στρατηγική θέση στον Αρκτικό (με την τήξη πάγου ανοίγουν νέες ναυτιλιακές οδοί και ανταγωνισμός με Ρωσία/Κίνα) 
  • Τεράστια αποθέματα σπάνιων γαιών, ουρανίου, ψευδαργύρου κ.λπ. 

Από το 1867 και μετά (δηλαδή σχεδόν 160 χρόνια) υπάρχει συνεχές, τεκμηριωμένο ενδιαφέρον, άλλοτε πιο ήπιο, άλλοτε πολύ έντονο. 

Η Γροιλανδία δεν πουλήθηκε ποτέ, η Δανία και οι ίδιοι οι Γροιλανδοί (που έχουν μεγάλη αυτονομία από το 2009) λένε σταθερά «όχι», και η συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων απορρίπτει την ιδέα να γίνουν Αμερικανοί.

Σχόλια